I KK 127/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
Dnia 13 maja 2026 r.
w sprawie S. Ł.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3
k.p.k.),
w dniu 13 maja 2026 r.,
kasacji pełnomocnika wnioskodawców
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 326/25
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy
z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt III Ko 51/25
postanowił:
1 oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2 obciążyć M. Ł. i M.1. H. obowiązkiem ponoszenia kosztów
postępowania kasacyjnego częściach na nich przypadających.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, wyrokiem z 29 października 2025 r., po
rozpoznaniu apelacji pełnomocnika wnioskodawców, utrzymał w mocy wyrok Sądu
Okręgowego w Świdnicy z 29 maja 2025 r., mocą którego oddalono wniosek M. Ł. i
M.1 Ł. o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy i szkody
I KK 127/26
2
doznane przez S. Ł. na skutek prowadzonego postępowania karnego
zakończonego prawomocnym wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w
Białymstoku z 19 marca 1951 r., ostatecznie uchylonym postanowieniem
Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie z 12 listopada 1951 r. umarzającego
postępowanie.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł pełnomocnik
wnioskodawców. Podniósł w niej rażące i mające istotny wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia naruszenia prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 w zw. z
art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne
orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz
niepodległego bytu Państwa Polskiego przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że
działalność S. Ł. nie stanowiła działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa
Polskiego oraz prawa proceduralnego tj. art. 7 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 §
3 k.p.k., polegających na przeprowadzeniu nienależytej, powierzchownej kontroli
odwoławczej i zaakceptowaniu wyroku Sądu pierwszoinstacyjnego wydanego z
naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów; art. 193 § 1 k.p.k. polegającego
na oddalenie wniosku dowodowego z opinii biegłego historyka oraz rażącą
niewspółmierność orzeczenia przez nie zasądzenie postulowanego odszkodowania
i zadośćuczynienia. Przy tak sformułowanych zarzutach pełnomocnik wniósł o
oddalenie zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu
Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej
instancji.
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu
wniósł o oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja była oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k.
Przede wszystkim nie było żadnych podstaw do uznania kasacyjnego
zarzutu niepełnej kontroli instancyjnej przeprowadzonej przez Sąd Apelacyjny we
Wrocławiu. Stosownie do treści art. 433 § 2 k.p.k. Sąd odwoławczy na czterech
stronach pisemnych motywów orzeczenia rozważył wszystkie wnioski i zarzuty
wskazane w apelacji i na podstawie art. 457 § 3 k.p.k. podał w uzasadnieniu, czym
kierował się wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski zwykłego środka
I KK 127/26
3
odwoławczego uznał za niezasadne. Aprobując zasadnicze dla sprawy ustalenie
Sądu Okręgowego, że aktywność S. Ł. nie była działalnością na rzecz
niepodległego bytu Państwa Polskiego, co ostatecznie doprowadziło do odmowy
zasądzenia oczekiwanych przez dwójkę wnioskodawców roszczeń, Sąd ad quem
operował dowodami, które drobiazgowo omówił w ramach kontroli apelacyjnej.
Potwierdzono, że deklaracje pełnomocnika, iż czynności, które podejmował S. Ł.
miałyby odpowiadać znamionom przepisu art. 1 ust. 1 ustawy lutowej, okazały się
gołosłowne i stoją w zdecydowanej sprzeczności z pełnym i niekwestionowanym
materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Dowiedziono, że ojciec wnioskodawców nie prowadził czynnej i aktywnej
działalności niepodległościowej i nie wyrażał rzeczywistych opozycyjnych
przekonań zmierzających do odzyskania przez Polskę suwerenności, a tylko tego
rodzaju zachowania powodujące represję mogłyby zostać uznane za podstawę do
otrzymania odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną
krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia. Fakt, że S. Ł. doznał
dolegliwości wynikających z wydania wyroku skazującego przez Wojskowy Sąd
Rejonowy w Białymstoku z 19 marca 1951 r. jest jak najbardziej wysoce
prawdopodobny, jednakże pozbawienie wolności samo w sobie nie jest przesłanką
do zastosowania art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej i przyznania
odszkodowania i zadośćuczynienia, skoro S. Ł. zaprzeczał stanowczo, aby
prowadził jakąkolwiek działalność niepodległościową a wnioskodawcy nie wykazali
żadnych dowodów, aby było inaczej. Nawet jeżeli rzeczywiście udzielił gościny
trzem partyzantom, co zresztą zanegowali w postępowaniu sądowym zarówno on
sam jak i świadek C. C., to nie ma ani jednego dowodu na poparcie twierdzenia
wnioskodawców, że zrobił to z pobudek niepodległościowych. Takie wyzwoleńczo -
wolnościowe motywy wykluczał sam S. Ł., co ostatecznie legło u podstaw
postanowienia rewizyjnego ostatecznie umarzającego postępowanie w jego
sprawie. Dowód więc, że ojciec wnioskodawców nie prowadził działalności
niepodległościowej w rozumieniu ustawy lutowej płynie wprost z akt. Wniosek
dowodowy o dopuszczenie opinii biegłego historyka IPN, wbrew twierdzeniom
autora kasacji został rozpoznany przez Sąd odwoławczy podczas rozprawy z 29
I KK 127/26
4
października 2025 r. i oddalony, albowiem informacje podane na jego poparcie nie
uzasadniały zasadności jego przeprowadzenia.
Analiza orzeczenia Sądu Apelacyjnego dokonana w kontekście wyroku Sądu
Okręgowego oraz przez pryzmat art. 1 ust. 1 i 8 ustawy lutowej nie potwierdziła
obaw przedstawionych w kasacji, jakoby zostało wydane orzeczenie z naruszeniem
zasady swobodnej oceny dowodów. W sprawie ujawniono, że zgromadzono
niezbędny materiał dowodowy i oceniono go z uwzględnieniem reguł logicznego
rozumowania i wskazań wiedzy, prawidłowo i wszechstronnie, co doprowadziło do
słusznego uznania, że w sprawie nie występują przesłanki do orzeczenia na rzecz
wnioskodawców odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy i szkody doznane
przez S. Ł. na skutek prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego
zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym Wojskowego Sądu
Rejonowego w Białymstoku.
Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
