I CSK 960/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski
26 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.R. i M.R.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 26 marca 2024 r., I ACa 1888/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od Bank w W. na rzecz D.R. i M.R. łącznie kwotę 5
400 zł (pięciu tysięcy czterystu złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania
kasacyjnego
wraz
z
odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
Bank w W. do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 26 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, w sprawie
z powództwa D.R. i M.R. przeciwko Bank w W., o ustalenie i zapłatę, na skutek
apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z 3 kwietnia
2023r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że oddalił powództwo
I CSK 960/26
2
ponad zasądzoną nim kwotę 34 222,36 zł (pkt I), oddalił apelację w pozostałym
zakresie (pkt II) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt III).
Wyrok został zaskarżony przez stronę pozwaną. Jako uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona pozwana wskazała, że
w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne oraz istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Strona powodowa złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła
o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie
skargi kasacyjnej i zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności
wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki
pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi:
(1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub
(4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada
jednie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek
uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy
kasacyjne i ich uzasadnienie.
I CSK 960/26
3
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie
objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy
i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić
do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga
jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej
sprawie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 listopada 2003r., II CK 324/03,
postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca
2007r., III CSK 180/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 22 listopada 2007r.,
I CSK 326/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2005r., II PK 98/05,
postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18). Zagadnienie
przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełnia powyższego kryterium.
Strona skarżąca wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienia
prawne: czy art. 358 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy
(tj. w brzmieniu z dnia 14 lutego 2009 r.) może zostać zastosowany jako przepis
dyspozytywny, w miejsce postanowień umowy i regulaminu, wyeliminowanych ze
stosunku prawnego z powodu ich abuzywności.
Tymczasem uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
z 25 kwietnia 2024 r. III CZP 25/22, mocą zasady prawnej rozstrzygnęła w punkcie
pierwszym, że „[w] razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego
lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej
stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym
stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny
sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub
zwyczajów”.
Na marginesie dodać można, że art. 358 § 2 k.c. w brzmieniu
obowiązującym od 24 stycznia 2009 r. dotyczy zobowiązań wyrażonych w walucie
obcej. Tymczasem w przypadku kredytu indeksowanego do CHF (a ten rodzaj
kredytu był przedmiotem umowy uznanej za nieważną w postępowaniu, którego
dotyczy niniejsza skarga kasacyjna) waluta obca stanowi jedynie miernik wartości
zobowiązania zaciągniętego w walucie polskiej i świadczeń spełnianych przez
I CSK 960/26
4
pożyczkobiorców (kredytobiorców) w walucie obcej (zob. wyroki z 8 listopada
2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22). Tym samym
art. 358 k.c. nie ma zastosowania do umów, których przedmiotem jest kredyt
indeksowany do waluty obcej.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano też
potrzebę wykładni przepisów prawnych o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Powołanie się na konieczność wykładni przepisów wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga: 1) wskazania przepisu prawa,
którego wykładnia budzić ma wątpliwości; 2) określenia zakresu koniecznej
wykładni; 3) wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter
i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Jeżeli natomiast podstawą
wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym
rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni danego
przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy
i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu
Najwyższego z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego
z 11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca
2008r., I CSK 111/08). Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego wymagania.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
strona pozwana wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni art. 3851 § 1 i 2
k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art, 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c.,
w zakresie możliwości stwierdzenia przez Sąd nieuczciwości tylko niektórych
elementów warunku umownego w postaci klauzuli indeksacyjnej (klauzuli ryzyka
walutowego/waloryzacyjnej), tj. przez eliminację zapisu umownego wyłącznie
w zakresie zastosowania tabeli kursowej stosowanej przez bank (klauzuli
przeliczeniowej) do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz
ustalenia wysokości poszczególnych rat kredytu i ich zaliczenia na poczet
zobowiązania kredytowego oraz zastąpienia go innym sposobem określenia kursu
waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, np. jednoznacznym
postanowieniem odnoszącym się do średniego kursu banku centralnego
I CSK 960/26
5
(Narodowego Banku Polskiego), co nie rodziłoby
wyeliminowanej treści jakimkolwiek przepisem prawa.
potrzeby
zastąpienia
Zagadnienie to nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej już
tylko z tego powodu, że – jak wyżej wyjaśniono – art. 358 nie znajduje
zastosowania do kredytów indeksowanych względem waluty obcej. Nade wszystko
jednak, zagadnienie to zostało w wiążący sposób rozstrzygnięte mocą
przytaczanego wyżej punktu pierwszego uchwały III CZP 25/22 i żadna dodatkowa
wykładnia w tym zakresie nie jest potrzebna.
Jako inne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, strona pozwana wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni
art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. - w zakresie możliwości uznania za indywidualnie
uzgodnione takiego postanowienia umownego, którego treść nie została ustalona
w wyniku negocjacji między konsumentem i przedsiębiorcą, lecz konsument miał
możliwość jego negocjacji lub wybrania spośród kilku alternatywnie
przedstawionych propozycji postanowień, a nie podjął takiej próby, co
w konsekwencji powinno oznaczać przyjęcie, że konsument zaakceptował jego
treść w postaci zaproponowanej przez przedsiębiorcę. Należy jednak wskazać, że
w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego sposób rozumienia przesłanki
indywidualnego uzgodnienia z art. 3851§1 k.c. nie budzi wątpliwości. Uzgodnienie
zachodzi wyłącznie w sytuacji, w której konsument miał realną możliwość
negocjowania brzmienia postanowienia oraz świadomie zdecydował o jego
uwzględnieniu w umowie. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie wykazuje, że taka
sytuacja miała miejsce, a jedynie wskazuje na wybór przez konsumenta jednego
spośród jednostronne przygotowanych wariantów postanowienia, przesłanka
indywidualnego uzgodnienia pozostaje niespełniona. Uzgodnienie musi mieć
charakter faktyczny, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na przedsiębiorcy,
zgodnie z art. 3851 § 4 k.c. Sam wybór spośród opcji przedstawionych przez
przedsiębiorcę, jak również świadomość treści postanowienia, nie przesądza
o spełnieniu tej przesłanki (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r.,
II CSKP 464/22, wyrok Sądu Najwyższego z 18 maja 2022 r., II CSKP 365/22,
wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22; oraz wyrok
I CSK 960/26
6
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20,
I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341).
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy nie stwierdził zaistnienia
w spawie istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów
prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów i z tego względu
należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz
w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.
Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Aleksander Stępkowski
(Ł.W.)
[SOP]
