I CSK 94/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
9 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.F.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 28 sierpnia 2025 r., I ACa 2152/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2700 zł
(dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia do
dnia zapłaty.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Krakowie z 28 sierpnia 2025 r., wydanemu w sprawie z powództwa
A.F. o zapłatę.
Powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz
o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
I CSK 94/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
jednak spełnione.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga
I CSK 94/26
3
przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych
stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany
w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego
potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego
wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Skarżący upatrywał potrzeby wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie w art. 3851 §1 i 2 k.c.,
w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych
za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami
dyspozytywnymi, jak również wykładni art. 410 w zw. z art. 405 i art. 3851 § 1 i 2
k.c. oraz art. 6 ust.1 Dyrektywy 93/13.
W zakresie wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości,
w szczególności art. 410 w zw. z art. 405 i art. 3851 § 1 i 2 k.c. należy wskazać,
że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego
charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty
kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia
o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (zob. uchwała składu
całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12,
poz. 118). Sąd Najwyższy przypomina, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia
8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej
podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu
Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym).
Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący,
w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten
sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym
I CSK 94/26
4
w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do
nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu
całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych
przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty
kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie
konsumenta.
Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego
z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości
Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło
mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą
prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to
znaczenie, że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany
tak je interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie
prezentuje Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady
wykładni prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa
krajowego contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności
odstąpienia od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch
kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy
93/13, przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca
2025 r., C-396/24, Lubreczlik.
Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch
kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób
nie zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która
była podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu
stanowisko zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może
być rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle
umowy kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej
sytuacji, w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na
podstawie nieważnej umowy kredytu.
I CSK 94/26
5
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,11
i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie.
Ewa Stefańska
(M.T.)
[SOP]
