I CSK 938/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
20 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku Gminy Miejskiej K.
z udziałem A.K. i Z.W.
o stwierdzenie nabycia spadku po Z.W.1,
na skutek skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 7 listopada 2023 r., II Ca 665/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem częściowym z 15 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy dla
Krakowa Nowej Huty w Krakowie zatwierdził uchylenie się przez uczestniczkę A.K.
z domu W. córkę Z. i Z. od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia
o odrzuceniu spadku po Z.W.1 z domu B. zmarłej w dniu 30 kwietnia 2013 r. w K.
oraz zatwierdził uchylenie się przez uczestnika Z.W. syna Z. i Z. od skutków
prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po Z.W.1 z
domu B. zmarłej w dniu 30 kwietnia 2013 r. w K.
2. Na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę – Gminę Miejską K. –
Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z 7 listopada 2023 r. oddalił apelację.
I CSK 938/24
2
3. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł
wnioskodawca. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżący
stwierdził, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ w sposób
oczywisty narusza przepisy art. 1019 § 2 k.c. w zw. z art. 84 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
5. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zawiera
argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została
przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie sprawy do
rozpoznania.
I CSK 938/24
3
6. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej w
pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz
przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w
szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone
orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)
określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada
2012r., III SK 16/12). Analiza sprawy wskazuje, że ustalenia sądów nie zawierają
zarzucanych przez skarżących uchybień, które kwalifikowałyby skargę jako
oczywiście uzasadnioną.
7. Na wstępie należy zauważyć, że skarżący nie uzasadnił należycie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja skarżącego
nie zawiera pogłębionej analizy prawnej podniesionej kwestii. Wskazana przyczyna
kasacyjna dotyczy kwestii podnoszonej jednocześnie jako zarzut (podstawa)
kasacyjna, w zakresie której twierdzenia skarżącego są nieco szerzej
uzasadnione, jednakże należy zwrócić uwagę, że podstawy kasacyjne i ich
uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej
merytorycznego rozpoznawania. Natomiast wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na wcześniejszym etapie – tzw.
przedsądu. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie jest miarodajne
uzasadnianie podstaw kasacyjnych, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty
mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w
skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego
I CSK 938/24
4
poszukiwanie argumentów uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania w treści uzasadnienia skargi, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienia SN: z 20 października 2016
r., I PK 59/16; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16; z 10 maja 2018 r., I CSK 800/17;
z 30 września 2019 r. V CSK 189/19 29; z grudnia 2022 r., I CSK 1420/22).
8. Skarżący podnosząc oczywistą zasadność skargi twierdzi, że sądy meriti
bezpodstawnie uznały, że uczestnicy pozostawali pod wpływem istotnego błędu co
do stanu majątku spadkowego, podczas gdy zdaniem skarżącego niewiedza
uczestników w tym zakresie wynikała z lekkomyślności. W istocie podnoszone
przez skarżącego okoliczności dotyczą dokonanych przez sąd odwoławczy ustaleń
faktycznych. Kognicja Sądu Najwyższego ma natomiast ograniczony charakter i nie
obejmuje zarzutów związanych z ustaleniami faktycznymi oraz oceną dowodów
dokonanymi przez sądy meriti (art. 3983 § 3 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest sądem
prawa, a nie sądem faktu i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów
przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości
dokonanych ustaleń faktycznych (zob. wyrok SN z 5 stycznia 2011 r., III CSK
72/10).
9. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w orzecznictwie
podkreśla się, że o uznaniu w podobnych przypadkach błędu za istotny decydują
okoliczności konkretnej sprawy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 30
czerwca 2021 r., II CSKP 68/21, rozstrzygającym podobny problem, „Działanie w
przeświadczeniu, że matka, udzielając informacji o swej sytuacji majątkowej po
śmierci męża (…), poinformowałaby córki o ewentualnych długach, gdyby istniały,
nie może być - przynajmniej co do zasady - zrównana z niestarannym
poprzestaniem na pozbawionym jakichkolwiek konkretnych podstaw
przypuszczeniu dotyczącym stanu majątku spadkowego” (zob. też postanowienie
Sądu Najwyższego z 29 listopada 2012 r., II CSK 172/12). Podzielając to
zapatrywanie Sąd Najwyższy nie dostrzega w rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego
uchybień mogących przemawiać za oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.
I CSK 938/24
5
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
(G.N.-J.)
[a.ł]
