I CSK 905/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
8 października 2025 r.
SSN Adam Doliwa
na posiedzeniu niejawnym 8 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.B.
przeciwko gminie G.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.B.
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 4 grudnia 2023 r., I ACz 899/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego
w Lublinie na rzecz radcy prawnego S.B. kwotę 5400 (pięć tysięcy
czterysta) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i
usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej
skarżącemu
z
urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Powódka A.B. wywiodła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Apelacyjnego w Lublinie z 4 grudnia 2023 r., wydanego w sprawie z udziałem
gminy G. o zapłatę.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania powódka wskazała
na rażące naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik
sprawy. Skarżąca podniosła, że Sąd drugiej instancji nie wziął pod uwagę
nieważności postępowania.
I CSK 905/24
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli:
1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;
2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;
3) zachodzi nieważność postępowania lub
4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek
(art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań
przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii
przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny,
czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa
w art. 3989 § 1 k.p.c.
Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz
kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących
o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może
polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą
pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią
instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą
szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko
w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.
Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazała na nieważność postępowania.
Zawarcie w art. 3989 k.p.c. przyczyny kasacyjnej w postaci nieważności
postępowania wynika z konieczności możliwie każdorazowego eliminowania
uchybień procesowych o najdonioślejszym charakterze. Stosownie do
art. 39813 § 1 k.p.c. nieważność postępowania należy brać pod uwagę z urzędu.
I CSK 905/24
3
Oznacza to także możliwość uwzględnienia skargi niezależnie od tego, czy
skarżący sformułował stosowny zarzut naruszenia określonego przepisu
postępowania, oraz tego, czy wykazał on możliwość wpływu tego uchybienia na
wynik sprawy (zob. postanowienie SN z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02).
Skarżąca upatrywała nieważności postępowania przed Sądem pierwszej
instancji, która nie została stwierdzona przez Sąd Apelacyjny. Zarzuciła brak
odniesienia się przez Sąd odwoławczy do każdego z zarzutów podniesionych
w zażaleniu.
Wskazać należy, iż z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku
rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego
omówienia przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia każdego argumentu
podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do
sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że
zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem
orzeczenia (por. postanowienie SN z 1 sierpnia 2025 r., I CSK 2820/24).
Krytyka orzeczenia Sądu drugiej instancji, zawarta w skardze kasacyjnej,
stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sądy obu instancji.
Sąd Apelacyjny podzielił ocenę przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który
stwierdził, iż powódka nie uzupełniła braków formalnych pozwu, co skutkowało
zawieszeniem postępowania, a w konsekwencji jego umorzeniem. Sąd drugiej
instancji wywiódł, iż słusznie zwrócono pismo pełnomocnika powódki, które nie
zawierało oświadczenia o doręczeniu odpisu drugiej stronie.
Mając na względzie okoliczność, że na etapie tzw. przedsądu nie dochodzi
do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku
o przyjęcie tej skargi do rozpoznania nie jest konieczne najzupełniej pewne
wykazanie, że postępowanie przed sądem drugiej instancji dotknięte było
wadliwością określoną w art. 379 k.p.c. Konieczne jest jednak przedstawienie
argumentacji, z której wynika, że stan taki jest co najmniej wysoce prawdopodobny
(zob. postanowienie SN z 28 listopada 2024 r., I CSK 3539/23).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I CSK 905/24
4
O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego skarżącą z urzędu
orzeczono na podstawie § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
(P.H.)
[a.ł]
SSN Adam Doliwa
