I CSK 86/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
19 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.W.
z udziałem R.W.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej R.W.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu
z 25 lipca 2025 r., II Ca 777/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od R.W. na rzecz M.W. 5400 złotych kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Uczestnik R.W. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Opolu z 25 lipca 2025 r., zaskarżając je w części, wnosząc o jego
uchylenie w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne:
1) Czy sąd odwoławczy może poprzestać na domniemaniu „rodzinnego celu”
przy braku dowodów i pomimo ustaleń o wyzbywaniu majątku, czy też powinien
I CSK 86/26
2
rozliczyć te kwoty na podstawie art. 45 k.r.o. wprost, z konsekwencją zasądzenia co
najmniej połowy wartości uszczuplonego składnika na rzecz drugiego małżonka?
2) Czy sąd odwoławczy może zmienić rozstrzygnięcie sądu pierwszej
instancji bez przeprowadzenia pełnej oceny kryteriów racjonalnego wykorzystania
lokalu, potrzeb i możliwości stron (art. 623-624 k.p.c., art. 43 k.r.o.) oraz czy ma
obowiązek – z urzędu – nałożyć w sentencji obowiązek opuszczenia i wydania
lokalu przez drugiego małżonka zgodnie z uchwałą z 24 września 2003 r., III CZP
56/03, oraz wcześniejszymi uchwałami z 13 czerwca 2003 r., III CZP 40/03 i III CZP
36/03 jednoznacznie nakazującymi stosowanie art. 624 k.p.c. w sprawach
działowych ex lege (odpowiednio), a nie tylko per analogiam, i orzekanie z urzędu o
obowiązku wydania?
Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów budzących
poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów w szczególności art. 45
§ 1, art. 36 § 2, art. 37 § 1 pkt 4, art. 43 k.r.o. i art. 6 k.c., art. 623-624 w zw. z
art. 567 § 3 i art. 688 oraz art. 382 k.p.c.
W odpowiedzi na skargę wnioskodawczyni wniosła o odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.
Skarżący nie sporządził prawidłowego uzasadnienia dla wykazania istnienia
pierwszej przesłanki kasacyjnej. Nie przytoczył argumentów wskazujących na
istnienie poważnych wątpliwości prawnych odnośnie do sformułowanych
zagadnień. Nie przedstawił poglądów orzecznictwa i doktryny, nie wskazał na
możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje jurydyczne stojące za nimi.
Obowiązku tego nie wypełnia z całą pewnością odwołanie się w przypadku
pierwszego zagadnienia jedynie do postanowienia Sądu Najwyższego z 10 marca
I CSK 86/26
3
2023 r., II CSKP 596/22. Ponadto skarżący nie wskazał, aby rozstrzygnięcie
przedstawionych zagadnień miało znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta
polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.
Skarżący nie sprecyzował, które przepisy jego zdaniem wymagają
dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni, na co wskazuje użyte przez niego
stwierdzenie „w szczególności”. Ponadto nie wskazał we wniosku o przyjęcie skargi
do rozpoznania na rozbieżne orzecznictwo, nie przytoczył żadnych orzeczeń ani
poglądów doktryny prowadzących do wniosku o funkcjonujących w praktyce
odmiennych interpretacjach powołanych przez niego przepisów. Nie wyjaśnił też
szerzej, na czym te rozbieżności miałyby polegać. Przeciwnie, z uzasadnienia
wniosku o przejęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że w zakresie art. 45
k.r.o. oraz 624 k.p.c. linia orzecznicza Sądu Najwyższego jest już utrwalona (s. 6-7
skargi).
Co więcej, nie jest możliwe, aby ten sam przepis stanowił podstawę
formułowanego przez stronę zagadnienia prawnego i jednocześnie wymagał
dokonania wykładni. Jeżeli przedstawione zagadnienie prawnym jest zagadnieniem
nowym, nierozwiązanym w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), to nie może
przecież budzić rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).
I CSK 86/26
4
W razie, gdy takie rozbieżności istnieją, to nie jest to zagadnienie nowe, o którym
mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, obciążając
skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego stosownie do art. 520 § 2 k.p.c. w
zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności adwokackie.
Marcin Łochowski
(D.Z.)
[SOP]
