I CSK 849/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
8 października 2025 r.
SSN Adam Doliwa
na posiedzeniu niejawnym 8 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.P.R. i B.J.R.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 9 listopada 2023 r., I ACa 1536/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów po 1350
(tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od
wyroku
Sądu
Apelacyjnego
w
Białymstoku
z 9 listopada 2023 r., wydanego w sprawie z powództwa A.R. i B.R. o ustalenie.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank wskazał na
potrzebę dokonania wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości
i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c., w zakresie,
w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne
i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi.
I CSK 849/24
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do
rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu
Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do
zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne
argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się
zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24;
z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23;
z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).
Skarżąca przedstawiła szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się
do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu
zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron
były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie te jednak
doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca
tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego
i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm
ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest
w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy
konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to
pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla
konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki
SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;
z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22;
z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22;
z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24;
z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23;
z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23; z ).
I CSK 849/24
3
Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118,
ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie
postanowieniami umowy.
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład
całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały
w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).
I CSK 849/24
4
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem
kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
SSN Adam Doliwa
(P.H.)
[a.ł]
