I CSK 767/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Załucki
19 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.J. i J.J.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 22 października 2025 r., I ACa 1258/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwoty po 4050
(cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Szczecinie z 22 października 2025 r., wydanego w sprawie z
powództwa E.J. i J.J. o ustalenie i zapłatę.
Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania
występowaniem w sprawie następujących zagadnień prawnych:
I CSK 767/26
2
1. Czy w przypadku, gdy umowa kredytu zawierająca postanowienia
niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. nie może nadal obowiązywać i
w konsekwencji jest nieważna (trwale bezskuteczna), rozliczenie świadczeń
spełnionych przez strony w wykonaniu tej umowy no podstawie art: 405 w
zw. z ort 410 k.c. następuje według teorii dwóch, kondykcji czy teorii salda?
2. Jaki poziom (proporcja) celu umowy kredytu związanego z działalnością
gospodarczą lub zawodową kredytobiorcy powoduje, że w umowie kredytu o
celu mieszanym, ten cel związany z działalnością gospodarczą lub
zawodową jest na tyle dominujący, że stoi na przeszkodzie uznaniu
kredytobiorcy zo konsumenta w rozumieniu ort. 221 k.c.?
Ponadto skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi, która w jego
ocenie wynika z naruszenia przepisów prawa stanowiące podstawę
przedstawionych zagadnień oraz innych przepisów prawa, wedle których oceniane
są konsekwencje przyjęcia, że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego
walutą obcą nie może dalej obowiązywać po usunięciu z niej klauzul uznanych za
abuzywne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że zagadnienie prawne powinno
zostać sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym
sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie powinno być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić udzielenie
uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji
i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. m.in. postanowienia SN z 11 stycznia
2024 r., I CSK 6184/22; z 13 grudnia 2023 r., I CSK 5954/22; z 25 października
2023 r., III USK 286/22).
Odnosząc się do pierwszego z przedstawionych zagadnień, należy wskazać,
że o ile w powstającej linii orzeczniczej dotyczącej kwestii możliwości zastosowania
teorii salda do rozliczeń między byłymi stronami nieważnej umowy kredytu
hipotecznego, można zaobserwować jeszcze nieliczne rozbieżności, o tyle nie
dotyczączą one konfiguracji procesowej, w której występuje skarżący. Sąd
Najwyższy osiągnął już bowiem porozumienie co do tego, że do ewentualnego
I CSK 767/26
3
zastosowania teorii salda może dojść tylko na korzyść konsumenta, natomiast nie
jest możliwe, jeśli przedsiębiorca występuje przeciwko konsumentowi o zwrot
świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej (zob.
postanowienie SN z 20 marca 2026 r., I CSK 3450/25). Co do zasady Sąd
Najwyższy przyjął też, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19
czerwca 2025 r., C-396/24, nie stanowi podstawy do zaniechania stosowania teorii
dwóch kondykcji (zob. wyrok SN z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, OSNC
2026, nr 3, poz. 28). Wszelkie kwestie, które wymagają jeszcze doprecyzowania w
linii orzeczniczej nie odnoszą się zatem do roli, jaką skarżący ma w niniejszym
procesie, a jednym z wymagań stawianych zagadnieniu prawnemu jako przyczynie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest jego bezposredni wpływ na wynik
konkretnej sprawy, w której złożona została skarga.
Natomiast kwestia jednostkowej oceny, jaki stopień okazjonalnego
wynajmowania nieruchomości na cele turystyczne może świadczyć o utracie
statusu konsumenta nie jest kwestią prawa, lecz faktu. Sąd Najwyższy jest
związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w tym zakresie przez sądy meriti
na mocy art. 39813 § 2 k.p.c., zaś kwestie dotyczące ustalania stanu faktycznego
nie mogą stac się przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3983 § 3
k.p.c.
Natomiast wcześniejszy rozwój orzecznictwa na temat tzw. „kredytów
frankowych” zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie
całej izby uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege (art. 87
ustawy o SN).
W uchwale SN podsumował dotychczasową linię orzeczniczą, przyjmując że:
1) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego
lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej
stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym
stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny
sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub
zwyczajów.
I CSK 767/26
4
2) W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3) Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru
jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie
postanowieniami umowy.
5) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru
jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś
możliwe tylko poprzez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88
ustawy o SN).
Skarżący nie przedstawili zatem nowych problemów prawnych, które nie
zostałyby do tej pory rozwiązane przez Sąd Najwyższy.
Na marginesie należy podkreślić, że powołanie się na przyczynę kasacyjną
przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. jest uzasadnione, jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie
oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje
samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
I CSK 767/26
5
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.
Skarżący zaś powinien uzasadnić tę przesłankę, wskazując jedynie na argumenty
mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie może zatem
powoływać się na wadliwość ustaleń faktycznych, ani opierać się na faktach innych
niż stanowiące podstawę rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia
2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października
2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK 903/23). Zaś przesłanki
określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie
może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki
miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak
duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w
ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego. Nie można bowiem
twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona - co oznacza oczywistą
bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a więc niewymagającą jakichkolwiek
dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać na istnienie potrzeby wykładni
przepisów - wymagającej z natury rzeczy pogłębionych rozważań. (zob. np.
postanowienia SN z 10 października 2023 r., III USK 153/22; z 26 września 2023 r.,
III USK 274/22 oraz z 8 sierpnia 2023 r., I PSK 26/23).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców
prawnych.
Mariusz Załucki
[SOP]
