I CSK 679/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
22 października 2025 r.
SSN Marta Romańska
na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W.K.
przeciwko W.Ł. i R.Ł.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej W.K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 27 czerwca 2023 r., I ACa 672/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego;
3. przyznaje adw. P.K. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu kwotę 5.400 (pięć tysięcy
czterysta) zł powiększoną o podatek od towarów i usług,
tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną
powódce w postępowaniu kasacyjnym.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
I CSK 679/25
2
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołując się
na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), ze względu na naruszenie
przepisów prawa materialnego, tj. art. 407 k.c. w zw. z art. 898 § 2 k.c., czego
dotyczy również podniesiony zarzut kasacyjny.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw
kasacyjnych, wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa
(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do
stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego skarga powinna
zostać przyjęta do rozpoznania.
Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia
argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia
powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004,
nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,
IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,
I CSK 679/25
3
choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również
nie może być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności.
Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania z motywami zaskarżonego wyroku nie potwierdza tezy skarżącej
o oczywistej zasadności skargi. Obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny nie
powstanie, jeśli w chwili, w której obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności,
przedmiot darowizny był już przez niego zużyty lub utracony w taki sposób, że
obdarowany nie był już wzbogacony (art. 409 w zw. z art. 898 § 2 k.c.). W sytuacji
odwołania darowizny, gdy nastąpiło zbycie jej przedmiotu przed wytoczeniem
powództwa, nie jest możliwe nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia woli
przenoszącego własność całej darowanej nieruchomości. Skoro nie jest już jej
właścicielem, to takie zobowiązanie byłoby dla niego niewykonalne.
W niniejszej sprawie sądy meriti uznały, że pozwani jako pierwotnie
obdarowani nie mają legitymacji biernej do występowania w procesie. W tym
zakresie wskazano, że pozwani dokonali darowizny nieruchomości na rzecz osoby
trzeciej jeszcze przed złożeniem przez powódkę oświadczenia woli o odwołaniu
darowizny. Obdarowany staje się bezpodstawnie wzbogaconym dopiero od chwili
skutecznego odwołania darowizny przez darczyńcę. W takiej sytuacji brak było
podstaw, aby zobowiązać pozwanych do przeniesienia prawa własności
nieruchomości, które zostały przez nich już zbyte i to przed złożeniem przez
powódkę oświadczenia woli o odwołaniu darowizny.
Ocena prawna Sądu drugiej instancji jest właściwa w kontekście mającego
zastosowanie w sprawie prawa i zasad jego wykładni. Zbędne było rozważanie, czy
zarzucane pozwanym zachowanie może być kwalifikowane jako przejaw rażącej
niewdzięczności wobec powódki.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz – co
do kosztów postępowania – art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.,
orzeczono jak w postanowieniu. Odstępując od obciążenia powódki kosztami
postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy miał na uwadze sytuację osobistą
i majątkową powódki, jak również przedmiot postępowania w sprawie i przyczyny
wystąpienia z roszczeniem.
I CSK 679/25
4
O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego powódkę z urzędu
w postępowaniu kasacyjnym orzeczono stosownie do § 2, § 4 ust. 1, § 8 pkt 7, § 16
ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 763).
[dr]
[SOP]
