I CSK 669/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P.P. i D.P.
z udziałem K.O. i M.D.
o przysposobienie małoletniego D.O.,
na skutek skargi kasacyjnej K.O.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 14 kwietnia 2025 r., XI 1Ca 235/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił
apelację uczestniczki K.O. od postanowienia Sądu Rejonowego w Wadowicach z 2
marca 2023 r., w którym Sąd ten orzekł przysposobienie małoletniego D.O., którego
matka została pozbawiona władzy rodzicielskiej, a ojciec zmarł w 2001 r., przez
małżonków P.P. oraz D.P. (pkt I), orzekł, że przysposobienie to będzie wywoływało
skutki z art. 121 k.r.o. i jest przysposobieniem pełnym rozwiązywalnym (pkt II),
orzekł, że małoletni przysposobiony będzie nosił dotychczasowe imię „D.”, a
nazwisko przysposabiających „P.” (pkt III) oraz nakazał Urzędowi Stanu Cywilnego
w W. sporządzenie nowego aktu urodzenia dla małoletniego D.P. (pkt IV).
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez uczestniczkę K.O.
I CSK 669/26
2
Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Jej zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona zaskarżone
postanowienie w sposób oczywisty narusza bowiem przepisy prawa materialnego,
których zastosowanie nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Przede wszystkim
doszło do naruszenia art. 45 Konstytucji RP przez rozpoznanie sprawy
o przywrócenie władzy rodzicielskiej w sposób, który nie można kwalifikować jako
brak zbędnej zwłoki. Zawieszenie postępowania o przywrócenie władzy
rodzicielskiej i prowadzenie sprawy o przysposobienie było rażącym naruszeniem
ze strony Sądu Rejonowego w Wadowicach. Wolne procedowanie doprowadziło do
tego, iż uczestniczka straciła niezwykle wiele czasu, który w tego rodzaju sprawach
jest kluczowy. Za oczywistą zasadnością skargi w ocenie skarżącej przemawia
także nie uwzględnienie jej wniosku o zawieszenie postępowania celem
umożliwienia rozpoznania sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej, a tym
samym zamknięcie jej możliwości prawidłowego rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
I CSK 669/26
3
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,
w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące
i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia
bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim
wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji
w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że
usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że
może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka
zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III
CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką
przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu
prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to
spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,
niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza lakonicznego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym
rozumieniu – oczywiście uzasadniona.
Skarżąca w uzasadnieniu wniosku odnosi się do sprawy o przywrócenie
władzy rodzicielskiej, które w jej ocenie bezzasadnie zostało zawieszone i w efekcie
prowadzone było z naruszeniem jej prawa do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, co finalnie doprowadziło do oddalenia jej wniosku
o przywrócenie władzy rodzicielskiej. Kwestia ta nie może być jednak podstawą
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie dotyczy bowiem orzeczenia od
którego wywiedziono skargę.
O oczywistej zasadności skargi nie świadczy także odmowa zawieszenia
przez Sąd Okręgowy postępowania w oczekiwaniu na rozpoznanie kolejnego
wniosku złożonego przez skarżącą o przywrócenie jej władzy rodzicielskiej nad
małoletnim. Przekonująca jest argumentacja tego Sądu, że zawieszenie
I CSK 669/26
4
postępowania było oczywiście niecelowe z perspektywy art. 177 § 1 pkt 1 w zw. z
art. 391 § 1 k.p.c.). We wniosku nie zostały bowiem przywołane okoliczności, które
mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie.
Skarżąca konstruując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania pominęła
także, że Sąd Najwyższy na etapie przedsądu nie bada podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), a jedynie wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.), które stanowią
odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna winna być
zatem tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać
w jej podstawach lub ich uzasadnieniu elementów kreatywnych skargi. Ocena
wniosku nie mogłaby bowiem nastąpić bez szczegółowej analizy sprawy, co na tym
etapie postępowania jest niedopuszczalne, podstawy skargi podlegają bowiem
badaniu dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania (zob. m.in. postanowienie Sądu
Najwyższego z 18 maja 2018 r., IV CSK 618/17, niepubl.). Skarżąca zasad tych nie
respektuje, odwołując się do omówionych w uzasadnieniu podstaw skargi naruszeń
prawa materialnego, które – z przytoczonych wyżej przyczyn – na tym etapie
postępowania nie podlegają badaniu.
Ponadto Sąd Okręgowy przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego
rozstrzygnięcia, odniósł się w niezbędnym zakresie do zarzutów apelacji,
wyłuszczył swoją koncepcję rozstrzygnięcia sprawy. Z motywów zaskarżonego
orzeczenia nie wynika by Sąd ten w sposób wadliwy i oczywiście niezgodny
z przyjętą w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnią – w wiążącym Sąd
Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym stanie faktycznym sprawy (art. 3983 § 3 i
39813 § 2 k.p.c.) - dokonał oceny art. 114 § 1 k.r.o. i art. 120 zd.1 k.r.o. w zw. z art.
119 § 1 k.r.o.
Mimo zrozumienia dla stanowiska skarżącej, która jako matka biologiczna
chciałaby odzyskać władzę rodzicielską nad dzieckiem i podjęła trud leczenia
odwykowego, jej postawa w toku sprawy o przysposobienie wskazuje na
eksponowanie własnych interesów kosztem najlepiej pojętego dobra dziecka.
Małoletni ma bowiem prawo do zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb
uczuciowych, rodzinnych i ustabilizowania swojej sytuacji prawnorodzinnej,
w sytuacji gdy rodzic biologiczny nie był długotrwale w stanie - mimo stwarzanych
I CSK 669/26
5
mu możliwości w czasie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej - sprawować nad nim
bezpiecznej opieki z uwagi na pochłonięcie własnymi problemami.
Ocena dokonana przez Sąd Okręgowy jest wszechstronna, bierze pod
uwagę skutki orzeczenia z perspektywy całego życia stron, uwzględnia wszystkie
okoliczności sprawy i sprawiedliwie równoważy istotne interesy małoletniego
dziecka, które przemawiają za orzeczeniem przysposobienia i jego biologicznej
matki, która mimo utraty pieczy nad dzieckiem z przyczyn przez siebie zawinionych,
pozbawienia jej władzy rodzicielskiej, co skutkowało umieszczeniem dziecka
w rodzinie zastępczej a następnie wdrożenia procedury adopcyjnej
i ustabilizowania sytuacji dziecka w nowej rodzinie, chciałaby odzyskać władzę
rodzicielską z uwagi na zmianę swojej postawy i podjęcie skutecznego leczenia
odwykowego. Sąd Okręgowy trafnie wziął jednak pod uwagę, że w rozpoznawanym
przypadku decydujące znaczenie ma dobro dziecka i dążenie do nie narażania go
na poważną szkodę psychiczną i stawianie go sytuacji nie do zniesienia wobec
nawiązania silnych więzi rodzinnych z przyspasabiającymi, z którymi zamieszkuje
od 22 grudnia 2022 r.
W konsekwencji, argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy,
że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie
stosowania prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
[A.T.]
[a.ł]
