I CSK 633/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I.K.
przeciwko Syndykowi masy upadłości […] spółki akcyjnej w upadłości
w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej I.K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 8 maja 2025 r., I ACa 210/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych
z odsetkami ustawowymi za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia powódce do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powódki I.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z 8 maja 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
I CSK 633/26
2
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego
wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale
także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego
sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych
ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego
wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).
Natomiast uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako
przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną
postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub
procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania.
Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
I CSK 633/26
3
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw
kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa
(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do
stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać
przyjęta do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 stycznia
2026 r., I CSK 1588/25).
Według skarżącego jego skarga powinna być przyjęta do rozpoznania ze
względu na:
1) „fakt oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ze względu na to, że Sąd II
instancji przyjął, iż skoro powódka nie ma statusu konsumenta, to nie jest objęta
ochroną zapewnianą przez przepis art. 3851 i.n. Kodeksu cywilnego,
w konsekwencji oddalając powództwo w całości; tymczasem w orzecznictwie Sądu
Najwyższego ugruntowany i jednolicie przyjmowany jest pogląd, że nawet
w obrocie między przedsiębiorcami zawarte w umowie kredytu indeksowanego
klauzule przeliczeniowe, które dają stronie strukturalnie silniejszej możliwość
dowolnego kształtowania wysokości zobowiązania strony słabszej, są sprzeczne
z zasadami współżycia społecznego i naturą stosunku zobowiązaniowego,
a w konsekwencji nieważne, zaś ich miejsce - na podstawie art. 56 k.c. i art. 358 §
2 k.c. - zajmuje średni kurs NBP”;
2) na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
sprowadzającego się do pytania o to, „czy w sytuacji, w której Sąd I instancji
uwzględnił powództwo w całości, ustalając stan faktyczny odmienny niż wynikający
z twierdzeń powoda i przyjmując odmienną niż wskazywana przez powoda
podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, Sąd II instancji może — akceptując
ustalenia faktyczne Sądu I instancji, ale odrzucając przyjętą przez Sąd I instancji
podstawę prawną rozstrzygnięcia — orzec reformatoryjnie i oddalić powództwo,
skoro wskutek takiego orzeczenia Sądu II instancji powód w toku całego
postępowania przed Sądami obu instancji nie ma zapewnionej możliwości
zakwestionowania w drodze środka zaskarżenia niekorzystnych dla niego ustaleń
faktycznych?”
I CSK 633/26
4
Odnosząc się do tak sformułowanych przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, nie można zgodzić się ze skarżącym, że wskazywany przez niego,
w ramach oczywistej zasadności, pogląd Sądu Najwyższego jest ugruntowany
i przyjmowany jednolicie. Istnieją bowiem orzeczenia tego Sądu wyrażające inne
zapatrywanie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 października 2023 r., II CSKP
863/23 i przytoczone tam orzecznictwo SN). Jest przy tym oczywiste, że indeksy
rynku finansowego, mające wpływ na kursy wymiany walut, są pochodną warunków
rynkowych i zmieniają się w czasie. W umowach zawieranych na wiele lat często
zatem nie jest możliwe precyzyjne ustalenie kryteriów określających zakres
świadczenia (np. w postaci schematu, wzoru lub algorytmu matematycznego).
Praktyka obrotu gospodarczego wykazuje przy tym, że w tego rodzaju umowach
pozostawia się pewne warunki, niemożliwe do określenia w momencie zawierania
umowy, do ustalenia jednej ze stron, ze wspólnym założeniem „rynkowości”
dokonywanych w przyszłości ustaleń. Także sam ustawodawca uwzględnia
sytuacje niemożliwości czy trudności w ustaleniu w drodze konsensu stron zakresu
świadczenia, odwołując się w takich sytuacjach do zwrotów o ogólnym znaczeniu,
wskazujących jednak na potrzebę zachowania obiektywnego poziomu tego
świadczenia (np. art. 536 § 2, art. 628 § 1, art. 735 § 2, art. 758¹§ 3, art. 836 k.c.).
Nie każda zatem sytuacja, w której pozostawiono jednej ze stron umowy
dookreślenie zakresu spełnienia świadczenia (a tym bardziej – terminu jego
spełnienia w określonych ramach czasowych), prowadzić powinna do konstatacji,
że umowa pozostaje w sprzeczności z naturą (właściwością) stosunku czy
w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Nie można zatem przyjąć, że
powody przytaczane przez autora skargi kasacyjnej uzasadniają przyjęcie skargi do
rozpoznania ze względu na wystąpienie przesłanki z art. 398 9 1 pkt 4 k.p.c.
Jeżeli zaś chodzi o formułowane przez skarżącego istotne zagadnienie
prawne to należy przyjąć, że art. 386 k.p.c. wskazuje wprost w jakich sytuacjach
Sąd drugiej instancji wydaje orzeczenie reformatoryjne. W orzecznictwie oraz
literaturze podkreśla się rozpoznawczy charakter postępowania apelacyjnego.
W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uwzględnienia apelację podstawowym
rodzajem rozstrzygnięcia jest zmiana zaskarżonego wyroku oraz wydanie
orzeczenia co do istoty sprawy. Jednocześnie nie można podzielić zapatrywania
I CSK 633/26
5
powódki, że nie miała ona możliwości zakwestionowania niekorzystnych dla niej
ustaleń faktycznych, skoro, jak sama twierdzi, Sąd drugiej instancji zaakceptował
ustalenia Sądu Okręgowego. Nie doszło zatem do niekorzystanej zmiany ustaleń
faktycznych dopiero na etapie postępowania apelacyjnego. Polemika z ustaleniami
faktycznymi dokonanymi przez Sąd pierwszej instancjami mogła być zatem
prowadzona w trakcie postępowania apelacyjnego nawet w sytuacji, gdy powódka
nie miała interesu prawnego w zaskarżeniu apelacją wyroku pierwszej instancji.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
(M.M.)
[a.ł]
