I CSK 606/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
29 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.R., R.N., E.R. i K.R.1
przeciwko Bankowi S.A. w W.
o ustalenie nieważności umowy i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 26 września 2025 r., I ACa 556/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz K.R., R.N., E.R. i K.R.1
kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanej do
dnia zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 26 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, w sprawie
z powództwa K.R., R.N., E.R. i K.R.1 przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie
nieważności umowy i zapłatę, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu
Okręgowego w Łodzi z 10 listopada 2023 r., oddalił apelację (pkt 1); zasądził od
pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 8100 zł tytułem kosztów postępowania
I CSK 606/26
2
apelacyjnego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się
orzeczenia w przedmiocie kosztów do dnia zapłaty (pkt 2).
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu
w Łodzi oraz o zasądzenie od powodów solidarnie na swoją rzecz kosztów
postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym, według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które
pozwana sformułowała w formie następujących pytań:
1) czy zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
(tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 38; dalej jako: „pr. bank.”) umowa o kredyt, 1)
którego wysokość i waluta wyrażone są w walucie obcej, 2) uruchomienie oraz
wypłata kwoty kredytu następuje domyślnie w walucie obcej, chyba że
kredytobiorca złoży dyspozycję wypłaty w innej walucie, 3) spłata rat kredytu
następuje w walucie obcej bezpośrednio z dedykowanego do spłaty rachunku
bankowego prowadzonego w walucie obcej, chyba że kredytobiorca zasili ten
rachunek środkami w walucie polskiej, 4) kwoty zabezpieczeń wyrażone są w
walucie obcej, a jednocześnie 5) w przypadku podjęcia przez kredytobiorcę decyzji
o dokonaniu wypłaty kwoty kredytu lub spłaty rat kredytu w walucie polskiej,
kredytodawca dokonuje przeliczenia (przewalutowania) wysokości wypłacanej
kwoty kredytu lub wysokości raty kredytu z waluty obcej na walutę polską, według
odpowiednio kursu kupna lub kursu sprzedaży danej waluty obcej obowiązującego
według tabeli kursów ustalanych przez bank - jest umową kredytu walutowego
wyrażonego w walucie obcej, do której nie stosuje się przepisów szczególnych
dotyczących umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż
waluta polska?;
I CSK 606/26
3
2) czy określenie w umowie kredytu sposobu wypłaty kredytu jest elementem
przedmiotowo istotnym (essentialia negotii) umowy kredytu czy też stanowi jedynie
element fakultatywny umowy kredytu?;
3) czy w ramach umowy kredytu walutowego w miejsce kursów wymiany walut
wynikających z tabel kursowych banku może znaleźć zastosowanie kurs średni
ogłaszany przez Narodowy Bank Polski?;
4) czy w razie przesądzenia przez sąd powszechny nieważności umowy kredytowej
zawartej pomiędzy konsumentem w rozumieniu art. 221 k.c., a przedsiębiorcą
w rozumieniu art. 431 k.c., przepisy art. 405 i art. 410 k.c. należy interpretować w
taki sposób, że stronom nieważnego stosunku zobowiązaniowego przysługują tylko
roszczenia o zwrot kwoty, o jaką w wyniku wykonywania umowy kredytu
wzbogaceniu uległa druga strona, ale w granicach jej zubożenia, co oznacza, że
w świetle art. 405 k.c. konsument nie może domagać się zwrotu od banku kwot rat
kapitałowo - odsetkowych świadczonych w wykonaniu umowy kredytu w wysokości
odpowiadającej kwocie wypłaconego mu kapitału kredytu a bank nie może
domagać się zwrotu kapitału kredytu od konsumenta w kwocie odpowiadającej
wysokości rzeczywiście otrzymanych przez bank rat kapitałowo - odsetkowych od
konsumenta?
Ponadto, pozwana powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, wskazując na potrzebę rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy następujących
kwestii: 1) czy umową kredytu walutowego jest tylko taka umowa kredytu, w której
doszło do wypłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej jak i też spłaty rat kredytu
były realizowane w walucie obcej, czy też do uznania umowy kredytu za umowę
kredytu walutowego wystarczająca jest możliwość żądania wypłaty kwoty kredytu w
walucie obcej oraz możliwość – od dnia zawarcia umowy – spłaty kredytu
bezpośrednio w walucie obcej, nawet jeśli nie doszło do rzeczywistej realizacji tej
umowy w walucie obcej?; 2) czy w przypadku przesądzenia przez sąd powszechny
o nieważności umowy kredytowej zawartej pomiędzy konsumentem w rozumieniu
art. 221 k.c., a przedsiębiorcą w rozumieniu art. 431 k.c., przepisy o świadczeniu
nienależnym należy interpretować: i) jakoby obydwu stronom nieważnego stosunku
I CSK 606/26
4
zobowiązaniowego przysługiwały tylko roszczenia o zwrot kwoty, o jaką w wyniku
wykonywania umowy kredytu wzbogaceniu uległa druga strona, ale w granicach jej
zubożenia, co oznacza, że w świetle art. 405 k.c. konsument nie może domagać się
zwrotu od banku kwot rat kapitało - odsetkowych świadczonych w wykonaniu
umowy kredytu w wysokości odpowiadającej kwocie wypłaconego mu kapitału
kredytu a bank nie może domagać się zwrotu kapitału kredytu od konsumenta w
kwocie odpowiadającej wysokości rzeczywiście otrzymanych przez bank rat
kapitałowo - odsetkowych od konsumenta?
czy też: ii) w odniesieniu do roszczeń konsumenta względem banku nie stosuje się
przepisu art. 405 k.c. i w związku z powyższym konsumentowi przysługuje
wierzytelność o zwrot wszystkich rat kapitałowo - odsetkowych niezależnie od
rzeczywistego zubożenia konsumenta w wyniku wykonywania umowy?
Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której
wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do
dnia zapłaty.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek nie oznacza to
braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu nadzwyczajnego środka
zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego interesu (gravamen). Jednak
przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć ochronie prawidłowego
wykonywania (stosowania) prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny
I CSK 606/26
5
uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia
interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN z 4 lutego 2000 r., II
CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne
jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z
nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego
(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia prawnego sformułowanego przez
pozwaną, Sąd Najwyższy wskazuje, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego
rozstrzygnięto, że o kredycie walutowym można mówić jedynie wówczas, gdy
umowa jednoznacznie ustala kwotę kredytu udzielonego i faktycznie wypłaconego
kredytobiorcy wyłącznie w walucie obcej oraz przewiduje spłatę rat wyłącznie w
walucie udzielonego kredytu. W innych przypadkach, umowa wprowadzająca
mechanizm przeliczenia czy to kwoty udzielonego kredytu czy to rat kredytu z
waluty obcej na złote polskie lub odwrotnie, nie stanowi umowy kredytu walutowego
w opisanym wyżej rozumieniu (wyrok SN z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22).
Ponadto, przyjmuje się, że włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch
alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku
ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z
I CSK 606/26
6
prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak
informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie
zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków
stron ze szkodą dla konsumenta (wyroki SN: z 29 listopada 2023 r., II CSKP
1460/22; z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22; wyrok TSUE z 21 września 2023 r.,
C-139/22, pkt 55, ECLI:EU:C:2023:692).
W odniesieniu do drugiego zagadnienia prawnego należy wskazać, że
zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego jednym z wymogów
uznania danego problemu prawnego za istotne zagadnienia prawne w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest to, by wyjaśnienie danego zagadnienia miało
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie SN z 15 listopada 2023 r., I
CSK 2295/23).
W ocenie Sądu Najwyższego rozstrzygnięcie drugiego z zagadnień
prawnych przedstawionych przez pozwaną nie miałoby znaczenia dla
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ przyczyną stwierdzenia przez Sąd
drugiej instancji nieważności umowy kredytu nie było uznanie, że w umowie nie
określono wszystkich elementów przedmiotowo istotnych umowy kredytu.
Przyczyną uznania umowy kredytu za nieważną było natomiast stwierdzenie przez
Sąd odwoławczy, że sporna umowa kredytu zawierała niedozwolone postanowienia
umowne, po wyeliminowaniu których umowa nie może być dalej utrzymana w
mocy.
Trzecie zagadnienie prawne zostało sformułowane przy przyjęciu założenia,
że umowa kredytu zawarta przez strony była umową kredytu walutowego.
Tymczasem Sąd odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie zwrócił
uwagę, że powodowie nie otrzymali (i zgodnie z umową nie mieli otrzymać) kapitału
kredytu w walucie obcej. Zgodnie z umową kredyt miał zostać wypłacony
w wysokości określonej w akcie notarialnym, a w pozostałej kwocie na rzecz
powodów. Odwołanie się do wartości świadczenia banku w walucie CHF miało
natomiast jedynie służyć wyliczeniu wysokości rat, które spłacać mieli
kredytobiorcy. Sąd drugiej instancji podkreślił również, że powodowie nie dążyli do
pozyskania od kredytodawcy środków w walucie obcej. Ich celem (znanym
I CSK 606/26
7
bankowi, co wynika wyraźnie z pkt. 1 umowy kredytu) było uzyskanie kredytu
refundującego koszt zakupu nieruchomości, a wysokość świadczenie z tytułu ceny
sprzedaży, które mieli spełnić powodowie, określona była w złotych polskich.
W odniesieniu do czwartego zagadnienia prawnego, dotyczącego zasad,
jakie należy stosować przy dokonywaniu rozliczenia świadczeń spełnionych przez
strony umowy kredytu uznanej następnie za nieważną, należy wskazać, że zgodnie
z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22, jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
Jako drugą przyczynę kasacyjną pozwana wskazała potrzebę wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów. Z uwagi jednak na to, że problemy prawne
wskazane przez pozwaną w ramach uzasadnienia tej przyczyny kasacyjnej są
w istocie tożsame ze sformułowanymi przez nią zagadnieniami prawnymi, w pełni
aktualne pozostaje stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione już powyżej.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3, art. 99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 §
1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
I CSK 606/26
8
[SOP]
