I CSK 597/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
28 października 2025 r.
SSN Dariusz Pawłyszcze
na posiedzeniu niejawnym 28 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.W. i A.K.
przeciwko Bank w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 października 2023 r.,
XXVII Ca 1561/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank w W. na rzecz B.W. i A.K. 2700 (dwa
tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 25 marca 2022 r., I C 3487/19, Sąd Rejonowy dla Warszawy -
Woli zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowych kredytobiorców
74 544,82 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 lipca 2018 r. oraz
oddalił powództwo w pozostałym zakresie.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Warszawie
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego banku na rzecz
powodowych kredytobiorców 74 544,82 zł za jednoczesnym zaoferowaniem przez
kredytobiorców pozwanemu bankowi 625 000 zł i oddalił powództwo co do odsetek
za opóźnienie.
I CSK 597/24
2
Sąd ten uznał, że postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty
obcej, umożliwiające przeliczenie salda kredytu ze złotych na CHF, a następnie
z CHF na złote po kursach z tabeli kursowej banku, są niedozwolone, co oznacza,
że są od początku, z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść
kredytobiorców. Ich eliminacja prowadzi do nieważności umowy w całości. Stronie,
która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt,
przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako, świadczenia
nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy
i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej
sumy kredytu. Sąd Okręgowy uznał jednak za zasadny podniesiony przez
pozwanego na etapie postępowania apelacyjnego zarzut zatrzymania wobec faktu,
iż powodowie nie zwrócili jeszcze kapitału kredytu.
Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na następujące zagadnienia prawne:
1) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie
o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych nieokreślających
głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne,
prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka
walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie stanowią
niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych.
2) Czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie o
kredyt indeksowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do indeksacji kredytu
kursem waluty obcej za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne
i w konsekwencji przyjęcia upadku umowy jako konsekwencji wyeliminowania z niej
mechanizmu indeksacji, kierując się zasadą utrzymania umowy w mocy oraz mając
na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej
znajdowałby się on w przypadku braku nieuczciwych warunków umownych,
prawidłowe jest odwołanie się, jako do podstawy dla określenia oprocentowania
zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie polskiej, do stawki referencyjnej
WIBOR, skoro w umowie wiążącej strony stawka ta występuje i jest ona
I CSK 597/24
3
definiowana jako odnosząca się do kredytów nieindeksowanych, wyrażonych w
walucie polskiej.
3) Czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty denominowane
lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania spłaty rat
kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub
częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej
powołanego art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wziąwszy pod uwagę aksjomat
racjonalności krajowego ustawodawcy, uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty
denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami
udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty
kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub
częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub
indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia
wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz
zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania
jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez
kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta krajowa.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
pozwany bank wskazał również, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni: art. 4
ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 65, 354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2 i art. 3852
k.c. oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w celu wyjaśnienia, czy w razie ustalenia,
że obecne w umowie klauzule spreadowe stanowią nieuczciwe (niedozwolone)
warunki umowne, sąd władny jest:
(i) wyeliminować z łączącej strony umowy o kredyt zarówno klauzule ryzyka
walutowego, jak i klauzule spreadowe, orzekając o upadku całej umowy,
(ii) odwołać się - w ramach procesu stosowania prawa - w miejsce uznanych
za nieuczciwe postanowień umownych do: bezwzględnie obowiązującej
i bezpośrednio stosowanej normy prawa krajowego w postaci art. 69 ust. 3 Prawa
bankowego, albo wykładni oświadczeń woli stron stosunku umownego w myśl art.
65 k.c., albo przepisu prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym w postaci
art. 358 § 2 k.c.
I CSK 597/24
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP
25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po
usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu
drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych
ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu
indeksowanego do waluty obcej. Z uzasadnienia uchwały wynika, że uwzględniła
ona wejście w życie w toku wykonywania umowy art. 69 ust. 3 pr.bank.
umożliwiającego spłatę kredytów indeksowanych bezpośrednio w walucie obcej, co
jednak nie sanowało zawartych wcześniej umów nieprzyznających kredytobiorcom
tego uprawnienia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
I CSK 597/24
5
(G.G.)
[SOP]
