I CSK 515/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
30 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku A.K. i Z.K.
z udziałem miasta stołecznego Warszawy
o zasiedzenie nieruchomości,
na skutek skargi kasacyjnej A.K. i Z.K.
od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
z 10 września 2024 r., IV Ca 630/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. ustala, że uczestnicy ponoszą koszty związane ze swym
udziałem w sprawie.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 28 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi
- Północ w Warszawie oddalił wniosek Z.K. i A.K. o stwierdzenie, że nabyli przez
zasiedzenie, na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, z dniem 1 stycznia
2017 r. lub później, własność bliżej określonej nieruchomości o powierzchni […] m2
(w trakcie postępowania żądanie ograniczono do powierzchni […] m2), oznaczonej
I CSK 515/25
2
jako część działki nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w W. oraz orzekł w
sprawie kosztów postępowania.
2. Na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawców Sąd Okręgowy
Warszawa - Praga w Warszawie postanowieniem z 10 września 2024 r. oddalił
apelację.
3. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiedli
wnioskodawcy. Skarżący wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Skarżący
stwierdzili, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w zakresie, w jakim
skarżący zarzucają sądowi II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego
oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy. Podnieśli ponadto, że w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne: „Czy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (w tym
art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 321 § 1, art. 233 § 1, art. 386 § 4 k.p.c.) można
uznać za nierozpoznanie istoty sprawy sytuację, w której sąd orzeka o zasiedzeniu
innej nieruchomości, innej części nieruchomości lub o przedmiocie nieobjętym
wnioskiem o zasiedzenie, wykraczając poza granice przedmiotowe tego wniosku?”
4. Uczestnik postępowania miasto stołeczne Warszawa wniósł o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi
kasacyjnej, a także o zasądzenie od skarżącego na ich rzecz zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
I CSK 515/25
3
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zawiera
wnioskodawców argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona
została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi
do rozpoznania.
7. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej
w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej wymaga powołania się na kwalifikowaną postać
naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub
procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania.
Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone
orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)
określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada
I CSK 515/25
4
2012r., III SK 16/12). Analiza sprawy wskazuje, że ustalenia sądów nie zawierają
zarzucanych przez skarżących uchybień, które kwalifikowałyby skargę jako
oczywiście uzasadnioną.
8. Skarżący podnoszą, że o oczywistej zasadności skargi świadczy rażące
ich zdaniem naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego. Zarzucają
sądowi odwoławczemu przede wszystkim, że błędnie określił przedmiot orzekania,
gdyż przedmiotem wniosku o zasiedzenie była część działki, o której zasiedzeniu
mowa w uzasadnieniach postanowień sądów meriti (działki nr [...]). W związku z
tym skarżący podnoszą, że sąd II instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Wprawdzie
faktycznie Sąd Okręgowy w zdecydowanej większości fragmentów uzasadnienia
jako działkę, której przesłanki zasiedzenia podlegały badaniu, wskazywał działkę
nr [...], jednak samo to nie przesądza o nieprawidłowym określeniu przedmiotu
orzekania – wszakże jest to aktualne oznaczenie geodezyjne działki, której
większość miała być przedmiotem zasiedzenia. Nie ulega jednak wątpliwości,
że przedmiotem badania i oceny były przesłanki zasiedzenia wskazanej przez
wnioskodawców nieruchomości. W części uzasadnienia zawierającej wnioski
z dokonywanych ustaleń (k. 494 i 495 akt sprawy) Sąd Okręgowy jasno stwierdza:
„Mając powyższe na względnie całokształt zebranego materiału dowodowego
w ocenie tut. Sądu Okręgowego pierwszy możliwy termin uznania, że
wnioskodawcy objęli część nieruchomość (działka nr [...]) w samoistne posiadanie
to rok 2005 (…)”. I dalej: „Z powyższego wynika, że termin nabycia własności przez
zasiedzenie działki nr [...] (części działki nr [...]) przypadałby na rok 2035 (...)”.
Niezależnie od tego należy zauważyć, że sądy meriti oddaliły wniosek nie z powodu
uznania, że nie wykazano posiadania samoistnego nieruchomości, której dotyczył
wniosek, ale z powodu niespełnienia przesłanki upływu określonego okresu czasu.
9. Skarżący twierdzą ponadto, że Sąd Rejonowy przeprowadził a Sąd
Apelacyjny zaakceptował niekompletne i nieprecyzyjne ustalenia faktyczne. W tym
zakresie skarżący wskazali szereg elementów postępowania dowodowego,
w szczególności przeprowadzonych dowodów z zeznań świadków, w zakresie
których zarzucili zakwestionowali wiarygodność poszczególnych środków
dowodowych. Twierdzenia te w istocie zmierzają do polemiki z ustaleniami
faktycznymi i oceną dowodów dokonanymi przez sądy obu instancji. Jednakże
I CSK 515/25
5
w postępowaniu kasacyjnym jest to niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 3983
§ 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktu,
i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów przeprowadzonej przez sąd
drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości dokonanych ustaleń
faktycznych (zob. wyrok SN z 5 stycznia 2011 r., III CSK 72/10). Sąd Najwyższy jest
tym samym związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sąd powszechny.
Oznacza to niedopuszczalność powoływania się przez skarżących na wadliwość
orzeczenia sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie
przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie SN z 15 października 2020 r.,
IV CSK 136/20).
10. Także sformułowane przez skarżących zagadnienie prawne nie spełnia
wymogów wynikających z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zostało ono oparte
na presupozycji co do trafności podstaw skargi (tzn. że sądy orzekły w sprawie
zasiedzenia innej nieruchomości lub w przedmiocie nieobjętym wnioskiem).
W świetle jednak utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego istotne zagadnienie
prawne nie może być ujęte w taki sposób, by stawało się aktualne dopiero w razie
trafności zarzutów skargi. W innym razie związek między potrzebą rozstrzygnięcia
danej kwestii a wynikiem postępowania kasacyjnego miałby charakter warunkowy,
uzależniony od kierunku oceny zasadności poszczególnych zarzutów. Jednakże na
etapie orzekania o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest
dopuszczalne wyprzedzające badanie skuteczności podstaw kasacyjnych
i stwierdzanie na tej podstawie, że wystąpiła przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c. (zob. postanowienia SN z 15 października 2020 r., V CSK 153/20,
z 26 września 2022 r., I CSK 1273/22, i z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;
z 18 lipca 2024 r., I CSK 1677/24, i z 25 lipca 2024 r. I CSK 2361/23).
11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
I CSK 515/25
6
12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 520 § 1 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[SOP]
