I CSK 498/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
28 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B. P. i A. P.
przeciwko […] Bank S.A. w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej […] Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 19 sierpnia 2024 r., I ACa 399/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od […] Bank S.A. w W. łącznie na rzecz B. P. i A. P.
5400 (pięć tysięcy czterysta złotych) zł kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 12 października 2022 r., I C 824/20, Sąd Okręgowy w Płocku
ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu zawartej
między powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego banku, zasądził od banku
na rzecz powodów tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych 205 338,99 zł
z odsetkami i w pozostałym zakresie oddalił powództwo.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił
wyrok Sądu Okręgowego w przedmiocie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego
I CSK 498/25
2
i w tym zakresie umorzył postępowanie oraz zmienił wyrok Sądu Okręgowego
w części dotyczącej odsetek, a także oddalił apelację banku.
Sąd drugiej instancji ustalił, że 22 kwietnia 2008 r. powodowie zawarli z
poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu w wysokości 140 000
zł, denominowanego (waloryzowanego) we frankach szwajcarskich (CHF), na okres
180 miesięcy, do 11 kwietnia 2023 r. W umowie określono, że wysokość kredytu
w CHF zostanie określona według kursu kupna CHF, zgodnie z „Tabelą kursów”
obowiązującą w banku w dniu wypłaty. O wysokości wykorzystanego kredytu w
CHF, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo -
odsetkowych w wyżej wymienionej walucie bank miał informować kredytobiorców w
terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych
w umowie.
Kredyt został wypłacony w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu na CHF
według kursu kupna obowiązującego w banku. Wysokość rat kapitałowo-
odsetkowych określona została w CHF, a ich spłata następować miała w złotych po
uprzednim przeliczeniu rat i należnych odsetek według kursu sprzedaży dewiz dla
CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty.
Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy nie były indywidualnie
uzgodnione, gdyż swoboda kredytobiorców sprowadzała się do określenia kwoty
potrzebnego im kredytu i jego przeznaczenia. Treść umowy została przygotowana
jednostronnie przez bank, co stwarza domniemanie, iż nie było indywidualnych
negocjacji. Umowa zawiera postanowienia wprowadzające mechanizm indeksacji i
wyznaczające kursy walut, które określają główne świadczenia stron, jednak te
postanowienia nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Instytucje
finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia
przez nich świadomych i rozważnych decyzji, tymczasem bank nie udowodnił, że
zrealizował ciążący na nim obowiązek informacyjny.
Sąd Apelacyjny ocenił, że postanowienia umowy odwołujące się w zakresie
ustalania kursu waluty CHF do wewnętrznych tabel kursów banku są niedozwolone.
Usunięcie abuzywnych postanowień z umowy skutkuje brakiem możliwości
ustalenia kursu wymiany i oprocentowania, a w konsekwencji brakiem możliwości
I CSK 498/25
3
wykonywania umowy w obowiązującym dotychczas kształcie. Łącząca strony
umowa, po wyeliminowaniu z niej postanowień niedozwolonych, które określają
główne świadczenia stron i są elementami przedmiotowo istotnymi umowy
kredytowej, nie może być w dalszym ciągu wykonywana, zaś w polskim systemie
prawnym nie ma przepisu, który nadawałby się do uzupełnienia luki powstałej
wskutek eliminacji abuzywnego postanowienia wprowadzającego do umowy
klauzulę indeksacyjną.
Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i
wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania ze względu na następujące zagadnienia
prawne:
1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy, po usunięciu
postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania
postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest
ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany
przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.
41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c.
w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na
zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje
generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu
średniego NBP;
2) czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do
franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem
krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia
powstania sporu czy) dnia orzekania;
3) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do
franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego
substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych
zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie
zawierała tego abuzywnego postanowienia;
4) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje
zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli
I CSK 498/25
4
Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby
operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu;
5) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na
skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa)
mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie
kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do
zrealizowania celu dyrektywy 93/13.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
pozwany bank wskazał również, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni art. 3851
§ 1 i 2 k.c., wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego
dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu
indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne w przypadku stwierdzenia
przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza
rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna
jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości
franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji
kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że
wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni
obowiązywania umowy wartości waluty obcej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia
abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie przeliczeń złotych
na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez bank. Natomiast
uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do
rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
I CSK 498/25
5
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po
usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu
drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych
ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu
indeksowanego do waluty obcej.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego
zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(G.G.)
[a.ł]
