I CSK 492/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
25 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa L. spółki akcyjnej w B.
przeciwko K.K.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej K.K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 1 sierpnia 2024 r., I AGa 71/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od K.K. na rzecz L. spółki akcyjnej w B. 2700 zł
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty;
3. przyznaje od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Lublinie
na rzecz adwokata K.W. 2700 zł powiększone o kwotę podatku od
towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji
kuratora pozwanego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
I CSK 492/25
2
Wyrokiem z 1 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie zmienił wyrok Sądu
Okręgowego w Lublinie z 30 stycznia 2024 r. w części dotyczącej rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania, a w pozostałym zakresie oddalił apelację pozwanego.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,
zaskarżając ten wyrok w części. Skarżący wskazał na występowanie istotnych
zagadnień prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach których pyta:
1. czy w przypadku ustalenia przez strony umowy danych kontaktowych
wiążących przy składaniu oświadczeń związanych z wykonywaniem umowy
skuteczne w rozumieniu art. 61 § 1 k.c. jest wysłanie oświadczenia o nałożeniu
kary umownej na adres zamieszkania kontrahenta, bez uprzedniego wysłania
tego oświadczenia na adres wynikający z umowy?
2. czy na gruncie art. 61 § 1 k.c. wykreślenie przedsiębiorcy z bazy danych
Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej powoduje konieczność
doręczania mu oświadczeń związanych z wykonywaniem umowy w ramach
dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej na adres zamieszkania, czy
wystarczające jest doręczenie tych oświadczeń na adres wynikający
bezpośrednio z umowy?
3. czy na gruncie art. 484 § 2 k.c. przesłankę rażącego wygórowania kary
umownej należy badać w odniesieniu wyłącznie do zapisów umowy, czy
w kontekście stanu faktycznego konkretnej sprawy?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia
skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów
postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa
procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi
I CSK 492/25
3
nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest
ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi
jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy
charakter oraz znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do
konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem
wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. postanowienia SN: z 13
lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia
2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r.,
I CSK 719/25).
Sformułowanych przez skarżącego zagadnień nie można uznać za istotne.
Odnosząc się do pierwszego i drugiego z zagadnień należy wskazać, że
trudno udzielić na nie uniwersalnej odpowiedzi, niewymagającej odwołania się do
konkretnych okoliczności faktycznych. Formułując te zagadnienia, skarżący wydaje
się zresztą pomijać okoliczności sprawy niniejszej. Odpowiednie dokumenty były
doręczane przez powódkę na adres zamieszkania pozwanego dopiero od
momentu, gdy ten – poinformowany pismem doręczonym na adres z umowy – nie
stawił się na spotkanie mające na celu negocjacje dotyczące rozwiązania umowy,
a następnie powódka powzięła z CEIDG informację, że pozwany zaprzestał
prowadzenia działalności gospodarczej pod adresem z umowy. Kierowanie
korespondencji na adres zamieszkania, zamiast na adres wskazany w umowie,
można było zatem w świetle okoliczności sprawy uznać za uzasadnione.
W ramach trzeciego z zagadnień skarżący pyta, czy przy decyzji
o miarkowaniu kary umownej sąd powinien mieć na względzie nie tylko
postanowienia umowy, ale również okoliczności konkretnej sprawy. Rozstrzygnięcie
I CSK 492/25
4
tak sformułowanego zagadnienia nie tylko nie mogłoby mieć waloru ogólnego, ale
pozostawałoby bez znaczenia nawet dla sprawy skarżącego. Sąd drugiej instancji
odwołał się okoliczności sprawy, wykraczając poza postanowienia umowy. Sąd
wyjaśnił bowiem, dlaczego – jego zdaniem – w świetle okoliczności sprawy kara
umowna na poziomie 10% „wartości umowy” nie jest drastycznie wygórowana.
Podkreślił, że pozwany pozostał zupełnie bierny i nie wykonał swojego
zobowiązania w żadnej części. To z kolei spowodowało, iż powódka nie otrzymała
w odpowiednim czasie części koniecznych do bieżącego funkcjonowania
przedsiębiorstwa i – w konsekwencji – musiała niezwłocznie poszukiwać nowych
dostawców. Sąd trafnie stwierdził, że mając na względzie m.in. kompensacyjną
oraz represyjną funkcję kary umownej, zasądzonej przez Sąd pierwszej instancji
kwoty nie można było uznać za rażąco wygórowaną.
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego zasądzonych od pozwanego na
rzecz powódki orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3, 4 i art. 99 k.p.c. w zw. z §
10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Wynagrodzenie dla kuratora pozwanego zasądzono na podstawie art. 91a
u.k.s.c. w zw. z stosowanymi per analogiam § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 6
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sąd Najwyższy
nie zastosował rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r.
w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych
przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z uwagi na
stwierdzenie jego niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, co nastąpiło
wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r., SK 89/22 (OTK-A
2025, poz. 47).
I CSK 492/25
5
(E.M.)
[SOP]
