I CSK 492/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
25 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki
komandytowej w W.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki
komandytowej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 14 grudnia 2022 r., VI AGa 2/18,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od
powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania kasacyjnego w
kwocie 12 500 (dwanaście tysięcy pięćset) zł z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 grudnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, po
rozpoznaniu apelacji obu stron, zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w
Warszawie z 24 marca 2010 r. (XX GC 74/08) w ten sposób, że zasądził od
I CSK 492/24
2
pozwanego Banku S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda P. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w W. kwotę 178 076,50 zł z
ustawowymi odsetkami od 24 grudnia 2002 r. do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty z tytułu
odszkodowania oraz kwotę 413 886,40 zł z ustawowymi odsetkami od 28 czerwca
2003 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1
stycznia 2016 r. do dnia zapłaty z tytułu świadczenia karencyjnego, oddalił
powództwo w pozostałej części, a także oddalił apelacje obu stron w pozostałym
zakresie i orzekł o kosztach postępowania.
Powód wniósł skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do
rozpoznania na przyczynach kasacyjnych. objętych art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia
przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym
ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania
prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz
eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym
lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd
Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez
stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz
założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą
„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej
kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia
Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do przytoczonej we wniosku powoda
przyczyny kasacyjnej polegającej na nieważności postępowania, wywołanej
I CSK 492/24
3
rozpoznaniem sprawy przez jednoosobowy skład Sądu Apelacyjnego, sprzeczny,
zdaniem skarżącego, z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.), należy podnieść,
że z akt sprawy wynika, że rozpoznanie sprawy przez Sąd drugiej instancji w
składzie jednego sędziego nastąpiło, ze względu na powszechnie znany fakt
wybuchu pandemii wirusa Covid 19, na podstawie epizodycznego przepisu art.
15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych
chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu
ustalonym ustawą z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw ((tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z
późn. zm., dalej „ustawa COVID”). Przytoczony przepis stanowił, że w pierwszej i
drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego; prezes sądu
może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za
wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.
Jednoosobowy skład był zgodny z obowiązującym wówczas przepisem
szczególnym podyktowanym powszechnie znaną nadzwyczajną sytuacją, związaną
z ogólnoświatową pandemią wirusa COVID 19, nie doszło zatem do nieważności
postępowania z przyczyny wskazanej w art. 379 pkt 4 k.p.c. Już tylko na
marginesie należy podnieść, że w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia
2023 r. (zasada prawna), III PZP 6/22 (OSNP 2023, nr 10, poz. 104) Sąd
Najwyższy uznał, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w
składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4
ustawy COVID ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45
ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia
publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności
postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Jednocześnie jednak Sąd Najwyższy w
powiększonym składzie ustalił, że przyjęta w tej uchwale wykładnia prawa
obowiązuje od dnia jej podjęcia, wyjaśniając, że brak tego ograniczenia byłby
niepożądany ze społecznego punktu widzenia i prowadziłby do nadwyrężenia
powagi władzy sądowniczej oraz wizerunku sądownictwa. Oznacza to, że wydanie
orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art.
15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID w okresie do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie,
I CSK 492/24
4
nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności
postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z
20 marca 2024 r., II CSKP 2164/22 i z 21 czerwca 2024 r., II CSKP 718/23, a także
postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2023 r., I CSK 4249/22).
We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powód podniósł ponadto, że
skarga jest oczywiście uzasadniona. Zgodnie z, utrwalonym w orzecznictwie Sądu
Najwyższego, poglądem, oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej
oczywistej zasadności, nakładało na skarżącego powinność wykazania
kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przytoczonych we wniosku
przepisów prawa materialnego lub procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima
facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez odwoływania się do
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak
zwanego przedsądu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V
CKN 1780/00, OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC
2001, Nr 10, poz. 156 oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Skarżący powinien zawrzeć w skardze wyodrębniony wywód prawny
wskazujący, w czym przejawia się ,,oczywistość” skargi w przedstawiony wyżej
rozumieniu, czego nie może łączyć z subiektywnym odczuciem strony, że
zaskarżone orzeczenie jest oczywiście niezasadne lub niesprawiedliwe (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 5 września 2008 roku, I CZ 64/08; z 19 grudnia
2001 roku, IV CZ 200/01 i z 9 czerwca 2008 roku, II UK 37/08). Oczywiste jest to,
co jest widoczne na pierwszy rzut oka, bez badania i studiowania akt sprawy oraz
prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Należy też przypomnieć, że zgodnie z
powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu
skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście
sprzecznego z prawem i nieprawidłowego orzeczenia, które z tych przyczyn nie
może się ostać w obrocie prawnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 15
października 2015 r., III CSK 198/15; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15.; z 2
czerwca 2016 r., III CSK 113/16; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16; z 29
września 2017 r., V CSK 162/17; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17; z 18 kwietnia
2018 r., II CSK 726/17 z 5 października 2018 r., V CSK 168/18).
I CSK 492/24
5
Wniosek powoda o przyjęcie skargi kasacyjnej ze względu na przyczynę
kasacyjną, wskazaną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie spełnia tych wymagań,
powszechnie aprobowanych w orzecznictwie i nauce prawa. Skarżący nie wykazał
widocznej prima vista wadliwości zaskarżonego wyroku i oczywistej zasadności
skargi w przedstawionym wyżej rozumieniu. Staranne i szeroko umotywowane
uzasadnienie zaskarżonego kasacyjnie wyroku Sądu Apelacyjnego liczy 104 strony.
Sąd drugiej instancji przeprowadził ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów,
poczynił własne ustalenia faktyczne, uzupełniające zaaprobowane przez niego
ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, przytoczył adekwatne przepisy prawa
materialnego oraz dokonał ich wykładni i zastosowania. Odniósł się przy tym do
wszystkich zarzutów apelacji obu stron oraz do poprzednio zapadłych w tej sprawie
wyroków sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Należy przypomnieć, że Sad
Najwyższy nie jest trzecia instancją, nie rozpoznaje merytorycznie sprawy (uczyniły
to już wcześniej sądy powszechne w konstytucyjnym modelu dwóch instancji), lecz
rozpoznaje skargę kasacyjną, czyniąc to przede wszystkim w interesie publicznym,
zaś w interesie prywatnym wtedy, gdy skarga jest oczywiście zasadna, a
zaskarżone orzeczenie ewidentnie wadliwe.
W tym stanie rzeczy, orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania
kasacyjnego na rzecz pozwanego, który wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną,
orzeczono na podstawie 98 § 1 i art.99 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz §
10 ust.4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst: Dz.U. z
2023 r., poz.1964 ze zm.).
(A.D.)
