I CSK 4497/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
21 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. K. i T. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury
w B.
o ochronę naturalnego środowiska człowieka,
na skutek skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Rejonowemu Zarządowi
Infrastruktury
w B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu
z 17 maja 2023 r., I Ca 182/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Rejonowego Zarządu
Infrastruktury w B. na rzecz powodów E.
K. i T. K. po 1350 (tysiąc trzysta
pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Okręgowego
w Sieradzu z 17 maja 2023 r. pozwany Skarb Państwa – Rejonowy Zarząd
I CSK 4497/23
2
Infrastruktury w B. wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie występuje następujące istotne zagadnienie
prawne: Czy właścicielowi nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek
wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania (OOU), jednak bez związku
ze szczegółowymi ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a Prawa ochrony
środowiska (dalej: „p.o.ś.”), przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2
tej ustawy?
Pozwany podniósł ponadto, że istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, tj.: art. 136 ust. 3 p.o.ś. w zw. z art. 129 ust. 2 p.o.ś.
w zakresie wykładni: czy na podstawie tych przepisów dopuszczalne jest tylko
dochodzenie roszczeń o zwrot już poniesionych kosztów nakładów obejmujących
zabezpieczenia akustyczne, czy jednak brak jest jurydycznych podstaw do oceny
roszczeń o zwrot kosztów rewitalizacji akustycznej poprzez kryterium obowiązku ich
faktycznego poniesienia?
Powodowie we wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli
o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia (środek prawny),
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej (zob. np.
postanowienia SN: z 22 marca 2007 r., III CZ 16/07; z 13 czerwca 2018 r., II CSK
71/18; z 7 lipca 2022 r., I CSK 2151/22; z 28 września 2023 r. I CSK 6680/22,
i z 12 stycznia 2024 r., I CSK 2817/23).
I CSK 4497/23
3
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja
tzw. „przedsądu,” ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej.
W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. np. postanowienie SN
z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania
lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje
się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które
cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi
prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;
z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie
dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno przy
tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają
w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi
zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać
ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne
jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen
przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków
interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;
z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;
z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;
z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).
I CSK 4497/23
4
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 6 listopada
2024 r., III CZP 27/24, właścicielowi nieruchomości, której wartość zmniejszyła się
na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, przysługuje
odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, chociażby
zmniejszenie to nie miało związku z ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a
tej ustawy. Oznacza to, że przedstawiony przez skarżącego problem został już
wyjaśniony w judykaturze Sądu Najwyższego w związku z czym nie została
spełniona przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2007 r., II CSK
84/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 13 października 2023, I CSK
2890/23; z 30 listopada 2023 r., I CSK 5560/22, i z 21 grudnia 2023 r., I CSK
3439/23). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia SN:
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 9 listopada 2023 r., I CSK 6588/22).
Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom.
W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje bowiem stanowisko,
że właścicielowi nieruchomości położonej w strefie ograniczonego użytkowania,
o której mowa w art. 135 Prawa ochrony środowiska, nie przysługuje
odszkodowanie w wysokości odpowiadającej kosztom zapewnienia w budynku
znajdującym się na tej nieruchomości odpowiedniego klimatu akustycznego, jeżeli
koszty te nie zostały poniesione (zob. uchwała SN z 28 października 2022 r.,
III CZP 100/22, OSNC 2023, nr 6, poz. 58; wyrok SN z 20 kwietnia 2021 r., II CSKP
5/21, i postanowienia SN: z 12 stycznia 2024 r., I CSK 2862/23; z 15 marca 2024 r.,
I CSK 654/23, i z 20 listopada 2024 r., I CSK 2921/23).
I CSK 4497/23
5
Z powyższych względów nie można przyjąć, że zachodzi uzasadniona
potrzeba kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w danej materii. Wyłącza to
z kolei uznanie, że podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. została
wykazana w skardze kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 21 lutego 2024 r., I CSK
913/23).
Ubocznie należy zauważyć, że w okolicznościach sprawy skarga kasacyjna
pozwanego, w zakresie dotyczącym zwrotu nakładów koniecznych do zapewnienia
prawidłowego klimatu akustycznego, mogła zostać oparta na innej przyczynie
kasacyjnej, ale Sąd Najwyższy nie ma kompetencji dokonywania modyfikacji w tym
zakresie.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
(a.z.)
[a.ł]
