I CSK 4492/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
28 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.P. i R.P.
przeciwko Bank AG w W.
o zapłatę i ustalenie ewentualnie o zapłatę ewentualnie o ustalenie,
na skutek skarg kasacyjnych Bank AG w W.
oraz A.P. i R.P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 15 czerwca 2023 r., I ACa 807/22,
1. odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej
pozwanej;
2. przymuje do rozpoznania skargę kasacyjną powodów.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
I CSK 4492/23
2
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank AG w
W. powołała się na potrzebę wykładni art. 4 ust. 2 i
art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29,
dalej – „dyrektywa 93/13”), art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i
2 k.c., art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr. bank., a także art. 189 k.p.c. Wskazała
również na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, dotyczące, po
pierwsze, zasadności przyjęcia nieważności umowy kredytu powiązanej z walutą
obcą na skutek uznania za abuzywne „klauzul spreadowych”, nieokreślających
głównego przedmiotu umowy, po drugie, możliwości odwołania się w celu
określenia oprocentowania kredytu powiązanego z walutą obcą – po stwierdzeniu
abuzywności klauzul indeksacyjnych – do stawki WIBOR, skoro w umowie stawka
ta występuje, po trzecie zaś – zasadności kwalifikowania umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego jako kredytu udzielonego w złotych polskich.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
I CSK 4492/23
3
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Przytoczone we wniosku wątpliwości w zestawieniu z zarzutami skargi i
przedmiotem postępowania przed Sądami meriti odnosiły się do konsekwencji
zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)
postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel
kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.
Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także
wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów
kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się
jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56,
wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD
2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r.,
II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r.,
II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia
2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja
2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25
października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22
oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP
36/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22,
z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i
I CSK 4492/23
4
z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo
Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko
Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P.,
B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22,
M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023
r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).
W uzupełnieniu, w kontekście potrzeby wykładni art. 189 k.p.c., należało
natomiast zauważyć, że interes prawny w żądaniu ustalenia istnienia albo
nieistnienia stosunku prawnego powinien być postrzegany elastycznie, z
uwzględnieniem celów, jakim odpowiada sądowa ochrona prawna, jak również
przedmiotowych granic prawomocności materialnej wyroku (art. 365 w związku z
art. 366 k.p.c.) (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP
163/22 i z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, a także postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 13 lipca 2023 r., I CSK 3622/22 i powołane tam orzecznictwo).
W powołanym wyżej wyroku z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM
przeciwko Provident Polska S.A., Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
stwierdził ponadto, że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się takiej wykładni przepisów
krajowych, która negowałaby interes prawny jako przesłankę powództwa
zmierzającego do stwierdzenia bezskuteczności nieuczciwego warunku umownego
z tego tylko powodu, że konsumentowi może przysługiwać powództwo o zwrot
nienależnego świadczenia, lub gdy może się on powołać na tę bezskuteczność
podejmując obronę przed powództwem zmierzającym do zasądzenia świadczenia
opartego na takim warunku umownym.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że wywody wniosku – w zestawieniu z
dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego i judykaturą Trybunału
Sprawiedliwości – nie ujawniały potrzeby dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego
w objętej nimi materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych
zadań skargi kasacyjnej.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
I CSK 4492/23
5
(K.G.)
[a.ł]
