I CSK 441/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
9 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż.
przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w Ż.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 15 stycznia 2024 r., I AGa 127/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 5400 zł (pięć
tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Powód B. spółka z o.o. w Ż. wniósł skargę kasacyjna od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu z 15 stycznia 2024 r., w sprawie przeciwko C. spółce z
o.o. w Poznaniu o zapłatę.
I CSK 441/26
2
W odpowiedzi na skargę pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi
do rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane
jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może
być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie
rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały spełnione.
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu
na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego
I CSK 441/26
3
zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi
przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,
które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz
innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16; z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).
Istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności
rozstrzygnięcia:
1. czy moc wiążąca prawomocnego wyroku (art. 365 § 1 k.p.c.) wydanego
w sporze między tymi samymi stronami, w odniesieniu do tego samego
przedmiotu mającego stanowić utwór prawa autorskiego i tego samego
rodzajowo zachowania mającego stanowić korzystanie z tego utworu,
obejmuje rozstrzygnięcie, że ten przedmiot stanowi utwór, a sposób
korzystania jest korzystaniem z utworu i w braku zgody uprawnionego
stanowi naruszenie. Z powyższym powiązał zagadnienie czy tego rodzaju
„zasada odpowiedzialności” występuje jedynie w przypadkach rozdrobnienia
roszczenia, względnie dochodzenia kolejnych świadczeń okresowych z tego
samego stosunku prawnego, czy też może także być przyjęta w innych
sprawach, w tym w szczególności w odniesieniu do przesądzenia kwalifikacji
dobra niematerialnego jako utworu i określonego sposobu korzystania
z niego jako naruszenia;
2. czy nawet w przypadku przyjęcia koncepcji, zgodnie z którą moc wiążąca
prawomocnego wyroku jest ograniczona (w pewnym uproszczeniu)
wyłącznie do jego sentencji, w sytuacji, w której sąd zamierza dokonać
odmiennej oceny „zasady odpowiedzialności” od przyjętej w uprzednio
wydanym prawomocnym wyroku, sąd powinien uprzedzić o tym strony
i umożliwić im odniesienie się do tej oceny, w szczególności, jeśli ma ona
związek z określonymi środkami dowodowymi;
3. czy kategoria „korzystania” z utworu w rozumieniu art. 17 pr. aut. może być
ograniczona tylko do konkretnych pól eksploatacji, w tym w szczególności
wymienionych w art. 50 pkt 1-3 pr. aut., czy też obejmuje wszelkie sposoby
posłużenia się utworem lub egzemplarzem ucieleśniającym utwór,
I CSK 441/26
4
które polegają na sięgnięciu do intelektualnej treści w nich zawartej,
w szczególności wtedy, gdy przynosi to osobie podejmującej te czynności
bezpośrednie korzyści.
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,
nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych
lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia
SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).
Według skarżącego przepisem, którego stosowanie i wykładnia mają
wywoływać wątpliwości prowadzące do rozbieżności w orzecznictwie sądowym,
w tym orzecznictwie Sądu Najwyższego, ma być art. 365 § 1 k.p.c., z uwagi na
bardzo różne stanowiska dotyczące granic związania uprzednio wydanym
prawomocnie wyrokiem, w tym w szczególności w przypadkach, w których można
przyjąć, że wyrok wcześniejszy wymagał przesądzenia zasady odpowiedzialności
między stronami.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego było twierdzenie, że powód
nie wykazał przesłanek objęcia dokumentacji technicznej ochroną wynikającą
z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Zdaniem Sądu odwoławczego ocena, czy przedmiotowa dokumentacja techniczna
kuchni polowej KPŻ 170 posiadała cechy decydujące, że stanowi ona utwór
w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
wymagało wiadomości specjalnych. Jednocześnie Sąd odwoławczy przyjął, że
strona powodowa nie zaoferowała właściwego środka dowodowego pozwalającego
na wykazanie tej okoliczności.
W ocenie Sądu Najwyższego, nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania zagadnienie dotyczące zakresu związania sądu wcześniejszym
prawomocnym wyrokiem, na podstawie art. 365 §1 k.p.c. Skarżący opiera swoją
I CSK 441/26
5
argumentację na założeniu, że w postępowaniu prowadzonym pod sygn.
IX GC 1208/14 prawomocnie przesądzono, iż sporna dokumentacja techniczna
stanowi utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Z ustaleń przyjętych przez Sąd
odwoławczy nie wynika jednak, aby dokonano w tamtym postępowaniu ustaleń czy
dokumentacja techniczna stanowi utwór. Przyjęto, że okoliczność ta nie była
wówczas sporna pomiędzy stronami.
Podobnie, nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
zagadnienie dotyczące korzystania z utworu w rozumieniu art. 17 pr. aut.
Rozważanie tej kwestii mogłoby mieć znaczenie dopiero po uprzednim ustaleniu,
że dokumentacja techniczna stanowi utwór. Skoro Sąd Apelacyjny uznał, że powód
nie wykazał tej przesłanki, rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego
pozostawało bez wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak wyżej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy
uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
Ewa Stefańska
(M.T.)
[a.ł]
