I CSK 433/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
28 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa […] Bank […] spółki akcyjnej w W.
przeciwko A.D.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.D.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 28 maja 2024 r., VII AGa 1086/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 2 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od
pozwanej rzecz powodowego Banku kwotę 138.497,50 zł z odsetkami umownymi w
wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP od 16 kwietnia 2019 r. do dnia
zapłaty (punkt I), oddalił powództwo w pozostałej części (punkt II), zasądził od
pozwanej na rzecz Banku kwotę 1.732 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
(punkt III) oraz zarządził ściągnięcie od pozwanej 5.193 zł tytułem uzupełnienia
opłaty od pozwu (punkt IV).
W następstwie apelacji pozwanej wyrokiem z 28 maja 2024 r. Sąd
Apelacyjny w Warszawie zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że punktowi I.
nadał treść „zasądza od A.D. na rzecz […] Bank […] S.A. w W. kwotę 138.497,50 zł
I CSK 433/25
2
(sto trzydzieści osiem tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt
groszy) z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej
NBP jednak nie wyższymi niż maksymalne odsetki za opóźnienie od kwoty
111.001,00 zł (sto jedenaście tysięcy jeden złoty) od dnia 16 stycznia 2021 r., do
dnia zapłaty - oddalając powództwo w pozostałym zakresie” (punkt I); oddalił
apelację w pozostałym zakresie (punkt II) oraz zasądził od powódki na rzecz
pozwanego zwrot kosztów postępowania apelacyjnego (punkt III).
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwana wskazała, że w sprawie zachodzi nieważność
postępowania, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących po ważne wątpliwości prawne, jak
również wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
W piśmie procesowym złożonym w wykonaniu wezwania do uzupełnienia
braków formalnych skargi kasacyjnej skarżąca powołała się obok wskazanych
uprzednio przyczyn kasacyjnych również na przyczynę określoną w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
I CSK 433/25
3
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Twierdzenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dotyczące
nieważności postępowania dotyczy postępowania pierwszoinstancyjnego, samą
zaś nieważność skarżąca wiąże z faktem, że referentem w sprawie był delegowany
sędzia sądu rejonowego, na podstawie decyzji czy też pełnomocnictwa
administracyjnego, zaś faktem znanym z urzędu jest, że od 11 maja 2017 r.
dyrektorem departamentu prawnego KRS jak również podsekretarzem stanu
w Ministerstwie Sprawiedliwości był sędzia T.S., co do którego faktem powszechnie
znanym jest, iż przebywa na terenie B. lub też R. i jest osobą podejrzaną z art. 130
k.k., tj. o szpiegostwo na rzecz obcego Państwa w okresie, kiedy pracował w
ministerstwie sprawiedliwości. Zdaniem skarżącej wobec uczestnictwa zarówno w
akcie delegacji sędziego referenta do Sądu Okręgowego w Warszawie, jak i
wydawania w tej kwestii ewentualnej opinii jako szef biura prawnego Krajowej Rady
Sądownictwa, taka delegacja powoduje, że w składzie Sądu I Instancji niezależnie
od tego jakie, jak również, ile takich czynności zostało podjętych, skład Sądu I
Instancji był sprzeczny z przepisami prawa. Ponadto skarżąca podważa jej zdaniem
błędne zapatrywanie Sądu Apelacyjnego, że czynności podjęte przez sędziego,
który ulegał wyłączeniu z mocy prawa, nie wpływają na ważność postępowania
cywilnego, podczas gdy podjęte przez niego czynności de facto inicjowały
postępowanie w sprawie i bez ich powzięcia nie doszłoby do dalszych czynności
procesowych,
Rozpatrując tę argumentację należy najpierw wskazać, że sędzia, z którego
czynnościami skarżąca wiąże nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego,
został wyłączony na wniosek pozwanej, podważane czynności zostały podjęte
przed złożeniem wniosku w tym przedmiocie, zaś skład sprzeczny z ustawą ze
względu na nieprawidłowości dotyczące delegacji sędziego nie oznacza, że
spełnione są przesłanki iudex inhabilis. Skarżąca nie wskazuje przy tym we
wniosku żadnych okoliczności mogących wypełniać przesłanki z art. 48 k.p.c.
I CSK 433/25
4
Zgodnie z art. 379 pkt 4 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli
skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w
rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W uchwale Sądu
Najwyższego z 9 czerwca 2010 r., III PZP 1/10 (OSNP 2010, Nr 23-24, poz. 280)
wyjaśniono, że nie zachodzi nieważność postępowania, jeżeli część postępowania
dowodowego została przeprowadzona w składzie sprzecznym z przepisami prawa,
jednak ostatecznie całe postępowanie dowodowe przeprowadzono w składzie
właściwym, zaś przed nieważnością chroni w takim wypadku
możliwość konwalidacji postępowania przez ponowne przeprowadzenie dowodów,
już w składzie właściwym.
Stwierdzenie bowiem nieważności, zniesienie postępowania w zakresie
dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie jest
celem samym w sobie rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 386 § 2 k.p.c., a ma
służyć powtórzeniu czynności skutkujących nieważnością i uzyskaniu w ten sposób
przez strony rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu niedotkniętym takim
uchybieniem. Jak sama skarżąca przyznaje, sędzia, którego uprawnienia
kwestionuje, podjął w postępowaniu pierwszoinsancyjnym czynności w postaci
zarządzeń: wzywającego do uzupełnienia braków pozwu, dotyczące doręczeń
pełnomocnikowi pozwanej odpisu pozwu i dalszych pism, wzywające do złożenia
pism procesowych. Braki pozwu zostały uzupełnione, sam zaś pozew z dalszymi
pismami procesowymi doręczony pozwanej. Powtórzenie czynności wezwania do
uzupełnienia braków formalnych pozwu oraz czynności doręczeń (i zobowiązań do
przedstawienia stanowiska) jest w konsekwencji bezprzedmiotowe. Bezpodstawne
jest bowiem utożsamianie ponowienia ewentualnie czynności polegających na
wydaniu tych zarządzeń z uznaniem za niebyłe faktu, że pozew został skutecznie
złożony, jego braki uzupełnione, pozwana otrzymała pozew i pismo procesowe
powódki.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego zastosowanie
rygoru zwrotu pozwu inicjującego postępowanie sądowe jest możliwe dopóty,
dopóki nie zostanie nadany sprawie bieg, a więc pozew nie zostanie doręczony.
Nie budzi zaś wątpliwości, że w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji
przedmiotem rozpoznania tego Sądu był pozew, który wraz z pismem powoda
I CSK 433/25
5
i odpisami złożonych przy tym piśmie dokumentów został doręczony skarżącej
i skutku tego nie uchyla w okolicznościach sprawy ewentualna nieprawidłowość
delegacji sędziego, który wydał zarządzenie o dokonaniu tego doręczenia.
Rozpoznanie sprawy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i wydanie
zaskarżonego apelacją rozstrzygnięcia nastąpiło w składzie, którego skarżąca nie
podważa. Również dokumenty złożone na wezwanie wydane przez sędziego,
którego uprawnienia kwestionuje, były przedmiotem postępowania dowodowego
Sądu pierwszej instancji w składzie, który wydał wyrok. Brak zatem podstaw do
stwierdzenia, że postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte zostało
nieważnością. Uwzględniając dodatkowo niekwestionowaną możliwość sanowania
w procesie cywilnym niektórych przypadków nieważności, bezpodstawność
ponawiania w przedmiotowej sprawie czynności przez ponowne wydanie zarządzeń
oraz fakt, że podważane czynności zostały podjęte przed złożeniem wniosku o
wyłączenie sędziego (art. 52 § 3 k.p.c.) nie sposób podzielić wniosku skarżącej, że
skarga jest oczywiście uzasadniona wobec nieuwzględnienia przez Sąd Apelacyjny
nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego.
Powołane przez skarżącą okoliczności nie powodują z tych samych - co
wyżej wskazane względów - nieważności postępowania apelacyjnego. Zważywszy
zaś, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego powołanie sędziego sądu
powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa
nie jest okolicznością, która samodzielnie może prowadzić do przyjęcia, że
postępowanie z udziałem takiego sędziego jest dotknięte nieważnością w
rozumieniu art. 379 § 4 k.p.c., nie było podstaw do stwierdzenia nieważności
postępowania apelacyjnego z tej przyczyny, zwłaszcza że sama skarżąca nie
podnosiła w tym względzie żadnych twierdzeń.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego skarżący, który jako
uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
I CSK 433/25
6
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia
sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK
376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas
rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów
prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione
w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich
dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu,
na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty
charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z
punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi
kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o
występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z
dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie
rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z
różnej wykładni przepisu (por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ
102/02, niepubl.; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK
111/08, niepubl.; z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r.,
V CSK 692/15, niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia
2017 r., I CSK 499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez
konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie
podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa
zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi
I CSK 433/25
7
kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone
orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego
z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK
622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października
2016 r., III CSK 217/16, niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.;
z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17,
niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.).
Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie
określone w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2
k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i
ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie
pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ
131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC
2001, Nr 10, poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007
r. III CSK 180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11
kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17,
niepubl.). Uzasadnienie oczywistej zasadność skargi nie może więc poprzestawać
na prostym odwołaniu do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych,
zaś w celu spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie
wystarczy samo tylko sformułowanie pytań dotyczących wykładni określonego
przepisu. Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do
rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw,
niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody
argumentowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r., II
CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia
2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).
Skarżąca nieskutecznie powołuje się na przyczynę kasacyjną określoną w
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Braki konstrukcyjne skargi kasacyjnej wynikające z art.
3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie podlegają uzupełnieniu. Do uzupełnienia tego rodzaju
I CSK 433/25
8
braków skarżąca nie została również wezwana, wystosowane zaś do niej wezwanie
i termin na jego uzupełnienie nie uprawniał skarżącej nie tylko do podnoszenia
nowych podstaw kasacyjnych, ale również przyczyn kasacyjnych. Uprawnienie do
przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, o którym stanowi art.
39813 § 3 k.p.c., polega na przytoczeniu nowej argumentacji prawnej dla poparcia
już wskazanych podstaw, nie stwarza natomiast możliwości rozszerzenia podstaw
kasacyjnych przez wskazanie dodatkowych przepisów prawa materialnego lub
procesowego oraz powołania dodatkowej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, po upływie terminu przewidzianego do jej wniesienia (np.
postanowienie Sądu Najwyższego z 3 września 2018 r., III CSK 165/18, OSNC-ZD
2019, nr 4, poz. 51.). Pismo skarżącej uzupełniające braki formalne skargi
kasacyjnej zostało złożone w terminie na uzupełnienie tych braków, jednak już po
terminie na wniesienie skargi kasacyjnej liczonym stosownie do dokonanego
pełnomocnikowi skarżącej doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W
konsekwencji, dokonane w tym piśmie rozszerzenie przez skarżącą podstaw
kasacyjnych jest bezskuteczne. Bezskuteczne jest też powoływanie nowych
przyczyn kasacyjnych.
Ponadto skarżąca nie spełniła przytoczonych wyżej wymagań, tak
w odniesieniu do pierwotnie powołanych przyczyn kasacyjnych, jak i przyczyn
kasacyjnych podanych w piśmie z 30 października 2024 r. złożonym w uzupełnieniu
braków formalnych skargi kasacyjnej. Argumentacja wniosku nie tylko nie zawiera
jakiegokolwiek pytania wyrażającego wątpliwości wymagające rozstrzygnięcia
przez Sąd Najwyższy, ale również nie przedstawia żadnego wywodu jurydycznego
wskazującego na potrzebę dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni przepisów
prawa, w zakresie zaś oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w niedopuszczalny
sposób odwołuje się w istocie do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Skarżąca nie przedstawiła żadnego wywodu pozwalającego na wniosek, że
wskutek zawartej ugody strony w istocie zawarły umowę kredytu (lub pożyczki), a
ocena Sądu Apelacyjnego dotycząca braku zasadności zastosowania do zawartej
umowy ugody art. 75 c Prawa bankowego jest w świetle wiążącej Sąd Najwyższy
podstawy faktycznej ustalonej w zaskarżonym wyroku oczywiście wadliwa i
uzasadnia wniosek o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu art.
I CSK 433/25
9
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Ponadto, we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżąca podniosła z jednej strony, że występuje istotne zagadnienie
prawne i zachodzi potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości, z drugiej
zaś, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Stanowisko to jest
wewnętrznie sprzeczne, jeżeli bowiem dany przepis budzi poważne wątpliwości,
które są źródłem rozbieżności w orzecznictwie lub w sprawie rzeczywiście
występuje istotne zagadnienie prawne, od którego wyjaśnienia zależy prawidłowe
rozstrzygnięcie sprawy, to ewentualny błąd orzeczniczy popełniony w tym zakresie
przez sąd drugiej instancji nie może mieć tym samym charakteru oczywistego
i podstawowego (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia
2016 r., I CSK 477/15, niepubl. i z dnia 19 kwietnia 2018 r., akt I CSK 707/17,
niepubl.). Wobec nieprzedstawienia odpowiedniej argumentacji na poparcie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania twierdzenia wniosku o
wystąpieniu przyczyn kasacyjnych z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. uznać należy za
niewykazane.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
[a.ł]
I CSK 433/25
10
