I CSK 4152/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
3 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J. Z. i K. Z.
przeciwko P. spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 27 czerwca 2023 r., I ACa 931/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów po 2700
(dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty.
[dr]
UZASADNIENIE
Pozwana
P.
spółka
akcyjna
w W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z 27 czerwca 2023 r., wydanego w sprawie o ustalenie i zapłatę.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
występowanie istotnego zagadnienia prawnego,
następujących pytań:
skarżąca wskazała na
sprowadzające się do
I CSK 4152/23
2
1. czy w przypadku uznania przez sąd, że postanowienia przeliczeniowe
umowy o kredyt denominowany mają charakter niedozwolony, możliwe jest uznanie
przez sąd krajowy, że umowo kredytu może dolej obowiązywać z pominięciem
zakwestionowanych postanowień jako umowa o kredyt w walucie obcej bądź jako
umowa o kredyt w złotych polskich z oprocentowaniem opartym na stawce
LIBOR/SARON?;
2. od kiedy bank pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia
polegającego na zwrocie nienależnie (z uwagi na nieważność umowy kredytu
spowodowaną abuzywnością klauzul przeliczeniowych) pobranych od konsumenta
kwot?;
3. czy bank może pozostawać w opóźnieniu w spełnieniu
świadczenia na rzecz konsumenta, w sytuacji gdy nie ma pewności, że konsument
ma świadomość skutków nieważności umowy kredytu czy też nieważności aneksu
przewalutowującego kredyt z waluty rodzimej na walutę obcą i świadomie godzi się
na te skutki?
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Sformułowane przez skarżącą zagadnienia prawne zostały już wystarczająco
wyjaśnione w orzecznictwie, w szczególności w uchwale całęgo składu Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024 nr 12, poz. 118, mającej
moc zasady prawnej. W powołanej uchwale Sąd Najwyższy ugruntował
dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
I CSK 4152/23
3
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru
jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie
postanowieniami umowy.
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru
jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład
całej Izby jest możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym
składzie (art. 88 ustawy o SN).
Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do
utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego
oprocentowanego według stawki LIBOR. Nie ma także podstaw do zastąpienia
stawki oprocentowania LIBOR stawką WIBOR (zob. wyroki SN: z 10 maja 2022 r.,
II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). W wyroku z 6 marca 2019 r.
(C-70/17 i C-179/17, Abanca Corporación Bancaria SA i Bankia SA, pkt 54)
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykluczył, aby sąd krajowy mógł
zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach, w szczególności
I CSK 4152/23
4
przez odwołanie się do kursu walut stosowanego przez Narodowy Bank Polski.
Ponadto w orzecznictwie szeroko wypowiedziano się również co do niemożności
uzupełnienia postanowień umownych przy wykorzystaniu art. 358 § 2 k.c.,
art. 41 pr. weksl.; art. 24 ust. 3 ustawy o NBP w zw. z art. 3851 § 2 k.c.
W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się,
że w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytu zawartej przez przedsiębiorcę
z konsumentem, konsument jest uprawniony do domagania się od przedsiębiorcy
zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy oraz
odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego
przedsiębiorcę do wykonania tego zobowiązania, po tym jak przedsiębiorca ten
otrzyma wezwanie do zwrotu tego świadczenia (zob. wyrok z 14 grudnia 2023 r.,
C 28/22). Powstanie stanu wymagalności roszczenia o zwrot świadczenia
spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy oraz stanu opóźnienia w realizacji tego
roszczenia przez zobowiązanego, nie jest uzależnione od stanowiska konsumenta
co do braku jego zgody na dalsze obowiązywanie umowy zawierającej klauzule
abuzywne (zob. wyrok TSUE z 7 grudnia 2023 r., C-140/22).
Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
[dr]
[a.ł]
I CSK 4152/23
5
