I CSK 414/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
15 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.T.
z udziałem E.B. i E. w W.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej M.T.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim
z 30 czerwca 2023 r., V Ca 33/22,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki 2700 zł
(dwa tysiące siedemset) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
[AG]
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie
Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy z wniosku M.T. z udziałem E.B. oraz E. w
W. o podział majątku wspólnego, zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w
Strzelcach Krajeńskich z 5 listopada 2021 r. w punkcie pierwszym (I) w ten sposób,
że:
1. ustalił, że w skład majątku wspólnego M.T. i E.B. wchodzi prawo własności lokalu
mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość położonego w G. przy ul. […],
wraz ze związanym z własnością lokalu udziałem w nieruchomości wspólnej,
I CSK 414/24
2
o wartości 325 200 zł;
2. ustalił, że w skład majątku wspólnego M.T. i E.B. wchodzi kwota w wysokości
216 666,67 zł uzyskana ze sprzedaży w toku postępowania egzekucyjnego prawa
własności nieruchomości zabudowanej stanowiącej działkę nr […], która została
zaliczona na poczet postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika
Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. w sprawie Km […] z udziałem dłużników
E.B. i M.T. dotyczącego wspólnego zadłużenia;
3. dokonał podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, że prawo własności
nieruchomości opisanych w punkcie 1.1 postanowienia przyznał na wyłączną
własność wnioskodawcy M.T.;
4. ustalił, że uczestniczka postępowania E.B. dokonała nakładu z majątku
osobistego na majątek wspólny w kwocie 9 216 zł i z tytułu połowy nakładów
z majątku osobistego na majątek wspólny przysługuje jej kwota 4 608 zł;
5. ustalił, że uczestniczka postępowania E.B. dokonała spłaty z majątku osobistego
wspólnych długów w kwocie 18 000 zł i z tytułu połowy spłaconych długów
przysługuje jej kwota 9 000 zł;
6. ustalił, że wnioskodawca dokonał spłaty z majątku osobistego wspólnych długów
w kwocie 109 515,51 zł i z tytułu połowy spłaconych długów przysługuje mu kwota
54 757,75 zł;
7. tytułem spłaty i rozliczenia nakładów oraz spłaconych długów zasądził
od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kwotę 121 450,25 zł, płatną w terminie
6 miesięcy od 30 czerwca 2023 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie
opóźnienia w terminie płatności;
8. oddalił wnioski wnioskodawcy i uczestniczki w pozostałym zakresie;
w punkcie drugim (II) oddalił apelację w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach
postępowania (punkty III-VI).
Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie
Sądu Okręgowego w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie
sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
I CSK 414/24
3
W odpowiedzi uczestniczka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi
nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności
uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany
na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony –
co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi
kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi. Z rozważań wniosku nie wynika
jednak, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona, co wymaga wykazania
– przez przytoczenie jurydycznych argumentów – że zaskarżone orzeczenie jest
I CSK 414/24
4
wadliwe w sposób elementarny i widoczny już na pierwszy rzut oka (zob. m.in.
postanowienia SN z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52,
z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156
i z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że w ramach postępowania
działowego rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych między małżonkami
według stanu na dzień ustania wspólności, natomiast przedmiotem podziału
pozostaje stan czynny masy majątkowej w czasie orzekania o podziale (tylko
aktywa). Sąd nie uwzględnia przy podziale majątku wspólnego składników
majątku, które po dniu ustania wspólności, a przed dniem podziału, zostały zbyte,
utracone, zniszczone lub zużyte przez oboje małżonków lub jednego z nich. Na
wniosek zainteresowanych rachunkowo uwzględnia się ich wartość, jeśli z ustaleń
konkretnego przypadku wynika, że zostały zbyte lub zużyte bezpodstawnie,
roztrwonione lub umyślnie zniszczone (zob. postanowienie SN z 24 marca 2022 r.,
II CSKP 213/22).
W sprawie nie zostały spełnione powyższe przesłanki. Zgodnie bowiem
z ustalonym stanem faktycznym, którym Sąd Najwyższy jest związany,
uczestniczka utraciła nieruchomość w związku z jej licytacyjną sprzedażą. Sąd
Okręgowy wskazał, że kwota pochodząca ze sprzedaży nieruchomości została
przeznaczona na spłatę zadłużenia i nie powinna wpływać na wartość spłaty
między wnioskodawcą a uczestniczką. Wnioskodawca, który do pewnego momentu
był współdłużnikiem solidarnym, nie dokonywał zaś spłat zadłużenia hipotecznego,
nie przeciwdziałał wypowiedzeniu umowy o kredyt hipoteczny i nie podejmował
negocjacji z wierzycielem.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak
wyżej.
ag
I CSK 414/24
5
[a.ł]
