I CSK 4028/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
16 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.L. i Z.L.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie i o zapłatę ewentualnie o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 18 lipca 2024 r., I ACa 1955/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 10 lipca 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił
powództwo M.L. i Z.L. przeciwko Bank w W. w zakresie żądania głównego o
ustalenie (pkt I) ustalił, że pomiędzy powodami a pozwanym nie istnieje stosunek
prawny z bliżej określonej umowy kredytu mieszkaniowego zawartej 9 lutego 2006
r. (pkt II); zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 152 514,97 zł z
I CSK 4028/24
2
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 3 grudnia 2020 r. (pkt III) oraz
rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt IV).
2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem
z 18 lipca 2024 r. oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie
występuje potrzeba wykładni przepisów: art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG
z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
(dalej: „Dyrektywa 93/13”), art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 354 k.c.,
art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 ustawy
z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe oraz art. 189 k.p.c. Ponadto skarżący
stwierdził, że w sprawie występują następujące istotne zagadnienia prawne:
a) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie
o kredyt denominowany klauzul spreadowych nieokreślających głównego
przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne, prawidłowym
jest uznanie umowy za nieważną w całości, skoro klauzule ryzyka walutowego,
określające – zgodnie z jednolitym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej – główny przedmiot tej umowy, nie stanowią niedozwolonych
(nieuczciwych) warunków umownych?
b) czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty denominowane
lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania spłaty rat
kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub
częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej
powołanego art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wziąwszy pod uwagę aksjomat
racjonalności krajowego ustawodawcy uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty
denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami
udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty
kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub
częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub
indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia
I CSK 4028/24
3
wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz
zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania
jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez
kredytobiorcę środków w walucie innej niż waluta krajowa?
4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie od strony
pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze
już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
np. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów
I CSK 4028/24
4
wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989
§ 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Podniesione przez skarżącego wątpliwości wykładnicze i sformułowane
zagadnienia prawne koncentrują się w większości wokół problemu dotyczącego
abuzywności postanowień umowy kredytu indeksowanego do CHF i skutków tej
abuzywności. U podłoża mają one tezę o dopuszczalności zastąpienia
niedozwolonych klauzul umowy określających sposób ustalania przez bank kursów
waluty innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu
cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi jednak obecnie
wątpliwości, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego
postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-
odsetkowej. Żaden bowiem przepis prawa, w tym art. 3851 i art. 358 § 2 k.c.,
nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem.
Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko
idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy
stosującego niedozwolone postanowienie umowne (zob. wyrok Sądu Najwyższego
z 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22; postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 maja
2022 r., I CSK 2314/22; z 1 lutego 2023 r., I CSK 5615/22 oraz z 6 lipca 2023 r.,
I CSK 5755/22). Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby
Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w której
stwierdzono m.in., że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu
indeksowanego, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także, że w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego umowa
nie wiąże także w pozostałym zakresie. Powyższa uchwała ma moc zasady
prawnej, wiążącej Sąd Najwyższy również w niniejszej sprawie (art. 87 § 1 ustawy
o Sądzie Najwyższym).
8. Istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu powołanych wyżej
przepisów nie stanowi kwestia zasadności przyjęcia w zaprezentowanych
I CSK 4028/24
5
uwarunkowaniach, iż kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej jest
kredytem udzielonym w złotych polskich. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku,
że umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty innej niż waluta
polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich (zob. m.in. wyrok SN
z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22). Okoliczność, że powód od samego
początku mógł spłacać kredyt w walucie CHF nie powoduje, że zaciągnięty przez
niego kredyt był kredytem walutowym, skoro powód mógł również dokonywać spłat
w walucie PLN. Nie jest kredytem walutowym taki, w którym z jednej strony
w umowie wskazana została jako tzw. kwota kredytu waluta obca, natomiast
uruchomienie, tj. spełnienie świadczenia przez bank, nastąpić ma zgodnie z umową
w walucie polskiej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2023 r., II CSKP
334/22).
9. Także podniesiona przez skarżącego kwestia interesu prawnego
w żądaniu ustalenia nieważności umowy była wielokrotnie przedmiotem
rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. W orzecznictwie przyjmuje się, że uzależnienie
powództwa o ustalenie od interesu prawnego należy pojmować elastycznie,
z uwzględnieniem celowościowej jego wykładni, konkretnych okoliczności danej
sprawy, szeroko pojmowanego dostępu do sądów i tego, czy w drodze innego
powództwa (powództwa o świadczenie) strona może uzyskać pełną ochronę (por.
np. wyroki Sądu Najwyższego z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia
2015 r., III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II CSK 371/17; i z 26 maja 2021 r.,
II CSKP 64/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2021 r., IV CSK
423/20).
10. Kluczowe problemy prawne, istotne dla rozstrzygnięcia wątpliwości
wykładniczych podnoszonych przez skarżącego, zostały już zatem rozstrzygnięcie,
zaś kwestie prezentowane przez skarżącego jako „istotne zagadnienia prawne”
dotyczące kredytów frankowych, nie stanowią obecnie zagadnień nowych.
Tożsame bądź bardzo podobne problemy, jak sformułowane przez skarżącego, były
już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego: zob. np. postanowienia
z 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z 6 lipca 2023 r., I CSK 5696/22; z 22 sierpnia
2023 r, I CSK 6841/22; z 22 listopada 2023 r., I CSK 5225/22; z 22 października
2024 r., I CSK 3462/23, oraz z 13 sierpnia 2025 r., I CSK 1833/25, do których
I CSK 4028/24
6
szczegółowych uzasadnień wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych
powtórzeń.
11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[a.ł]
