I CSK 4007/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
22 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 22 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.J.
przeciwko R. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w L.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 21 sierpnia 2024 r., I AGa 5/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Lublinie z 21 sierpnia 2024 r. pozwany wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania
na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Wskazał, że w zaskarżonym wyroku zasądzono na rzecz powoda
85 181,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 26 listopada 2019 r.,
w sytuacji gdy:
I CSK 4007/24
2
1) Sąd drugiej instancji pominął oczywistą nieważność umowy „o roboty
wykończeniowe” z 5 grudnia 2018 r., w zakresie w jakim przedmiot świadczenia
pieniężnego w niej określony przekracza 50 000,00 zł (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art 2
i art 17 § 1 k.s.h. w zw. z art. 229 k.s.h.);
2) Sąd odwoławczy z oczywistym naruszeniem regulacji zawartej w art. 106f
ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług przyjął, że
faktura VAT nr: […] z 2 września 2019 r. jest fakturą końcową, w sytuacji gdy nie
spełnia ona jej prawnych wymogów;
3) Sąd drugiej instancji pominął, że powód nie próbował nawet (i siłą rzeczy
nie udźwignął) dowodu realizacji określonych robót lub prac oraz ich wartości
(do czego był zobowiązany z mocy art. 232 i art. 253 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c.
w zw. z art. 6 k.c.). Sąd Apelacyjny wbrew zasadzie z art. 6 k.c., uznał, że powód
udowodnił swoje roszczenie, podczas gdy analiza akt sprawy prowadzi do wniosku
przeciwnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego.
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
I CSK 4007/24
3
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Zaprezentowane przez pozwanego obszerne uzasadnienie przyczyny
kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. stanowi w istocie prezentację własnego
oglądu sprawy i polemikę z argumentacją przedstawioną przez Sąd Apelacyjny,
a sposób prezentacji zarzutów nadaje mu charakter uzasadnienia właściwego
dla podstaw skargi kasacyjnej. Tym samym wymaga dokonania wnikliwej
i pogłębionej analizy wniesionego środka prawnego – zbliżonej do jego
rozpoznania, co na etapie przedsądu jest niedopuszczalne (zob. postanowienie SN
z 15 marca 2022 r., I CSK 4518/22).
Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazuje przy tym, że powtórzono w nim - w znacznej mierze – argumentację
przytoczoną przy uzasadnieniu podstaw kasacyjnych i tym samym, że zmierza ono
do wykazania zasadności podniesionych zarzutów, a nie – co jest niezbędne
przy podstawie kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - oczywistości naruszenia
prawa, która powinna być dostrzegalna nawet przy wykorzystaniu podstawowej
I CSK 4007/24
4
wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 25 kwietnia 2022 r., I CSK 383/22,
i z 15 września 2022 r., I CSK 1021/22).
Zauważyć także należy, że z przedmiotowego uzasadnienia wynika, że
celem pozwanego, jest podważenie stanowiska Sądu Apelacyjnego,
że zaoferowane przez powoda dowody wystarczyły do wykazania zasadności
zasądzonej w zaskarżonym wyroku kwoty. Powoływanie się przez pozwanego
na naruszenie art. 6 k.c. w związku z art. 232, 253 i 245 k.p.c. zmierzało bowiem do
wytknięcia Sądowi Apelacyjnemu błędnego przyjęcia, że określony fakt został
udowodniony, co sprowadzało się do niedopuszczalnej polemiki z podstawą
faktyczną zaskarżonego orzeczenia.
Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie
do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która
wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi
za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie
faktycznym. Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego
sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu
jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia
jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się
do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi
podstawą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).
Ponadto pozwany we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powołuje się na okoliczności wykraczające poza ustalony przez Sąd meriti stan
faktyczny rozpoznawanej sprawy. O ile w toku postępowania przed Sądem
Apelacyjnym pozwany podnosił zarzut nieważności umowy wobec naruszenia
art. 229 k.s.h. i przedstawił na jego poparcie odpowiednie dowody, wobec ich
I CSK 4007/24
5
pominięcia przez ten Sąd, winien powołać się przede wszystkim na naruszenie
odpowiednich przepisów ustawy procesowej. Tymczasem pomimo braku w tym
zakresie jakichkolwiek ustaleń faktycznych we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania powołano się w tym zakresie jedynie na naruszenie
przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę
zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej
prawidłowości i kompletności dokonanych przez Sąd drugiej instancji ustaleń
faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania
kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Również powoływanie się przez pozwanego na wystawienie wskazywanej
faktury Vat z naruszeniem art. 106f ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku
od towarów i usług nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Faktura jest
dokumentem o charakterze techniczno-rozliczeniowym, pełniącym rolę jedynie
dokumentu prywatnego, który może zawierać oświadczenie woli strony, która ją
wystawiła (np. wezwanie do zapłaty, uznanie niewłaściwe długu, pokwitowanie itp.),
a zatem ma istotne znaczenie dla wykładni oświadczeń woli stron i jest
powszechnie uznawana za jeden z dowodów, w oparciu o który sąd może
samodzielnie lub z uwzględnieniem innych dowodów ustalić treść stosunku
prawnego łączącego strony (zob. postanowienie SN z 28 lutego 2025 r., I CSK
2170/23). Odrębnym zagadnieniem jest natomiast spełnianie przez nią wymogów
nakładanych przez odpowiednie przepisy prawa.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Sposób ujęcia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie
kosztów postępowania kasacyjnego uniemożliwiał jego rozpoznanie na etapie
postępowania przedsądowego.
I CSK 4007/24
6
Maciej Kowalski
(a.z.)
[SOP]
