I CSK 4002/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
12 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 12 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.W.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 15 lipca 2024 r., I ACa 1678/24,
oraz wniosku A.W. o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi
na skargę kasacyjną,
1. przywraca powodowi termin do wniesienia odpowiedzi na
skargę kasacyjną;
2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
3. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
I CSK 4002/24
2
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.
w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazała również na
potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz występowanie w sprawie istotnych
zagadnień prawnych, wyrażających się w pytaniach dotyczących: a)
dopuszczalności ustalenia treści umowy kredytu (stosunku prawnego) – po
usunięciu z niej postanowienia abuzywnego – na podstawie powołanych we
wniosku przepisów prawa, w tym mających zastosowanie per analogiam; b)
możliwości automatycznej substytucji abuzywnego postanowienia umownego
normą dyspozytywną; c) możliwości uznania art. 358 § 2 k.c. za szczególny przepis
dyspozytywny, mający zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli
kursowej; d) charakteru prawnego wyroku w zakresie orzeczonych skutków
abuzywności postanowień umownych w postaci unieważnienia umowy kredytu; e)
zakresu obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie w związku ze
stwierdzeniem abuzywności postanowień umowy kredytu; f) możliwości stosowania
art. 3851 i n. k.c. wobec fakultatywności mechanizmu przeliczania świadczeń stron
umowy kredytu na podstawie tabel kursowych banku. Zdaniem pozwanej,
postępowanie apelacyjne zostało ponadto dotknięte nieważnością na podstawie art.
379 pkt 4 w związku z rozpoznaniem sprawy przez sąd w składzie jednego
sędziego.
Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu
szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu
Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego
prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.
Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,
I CSK 4002/24
3
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą
zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych
przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.
m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr
10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Uzasadnienie wniosku nie spełniało powołanych wymagań. Skarżąca
zaprezentowała w nim polemikę z tezą Sądu Apelacyjnego co do kwalifikacji
spornej umowy jako umowy kredytu powiązanej z walutą obcą (kredyt
denominowany w CHF), argumentacja taka mogłaby jednak służyć jako
uzasadnienie podstaw kasacyjnych, nie zaś wykazaniu jej oczywistej zasadności.
W rozważanej przyczynie kasacyjnej chodzi o jedną zwięzłą i rzeczową tezę,
względnie kilka zwartych tez, popartych jurydycznymi argumentami, z których jasno
wynika, bez potrzeby dłuższej analizy, że sąd meriti dopuścił się błędu, a w
konsekwencji tego błędu zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. Nie
chodzi przy tym o naruszenie konkretnego przepisu prawa, chociażby było
jednoznaczne, lecz wykazanie, że w związku z tym naruszeniem wydany wyrok jest
ewidentnie, prima facie, błędny, taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozważanej
sprawie.
Wyjaśnić należało ponadto, że utrwalone w judykaturze stanowisko
zakładające niemożność utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą
obcą w konsekwencji stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul
przeliczeniowych odnosi się także do umów, w których zobowiązanie opiewało na
walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami stron, mogła nastąpić i
nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju umowy w mocy przy
założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie obcej zniekształcałoby
bowiem wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę kredytu w walucie
krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie w istocie
odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez strony (por.
wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 15
września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, a
także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22
I CSK 4002/24
4
i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3468/22 oraz powołane tam dalsze
orzecznictwo).
Wniosek nie stwarzał również podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły
przyczyny kasacyjne, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Powołane
przez skarżącą problemy i wątpliwości były wielokrotnie rozważane w kontekście
zbliżonych umów kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w
orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do
utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 20 września 2024 r., I CSK 2542/23 i z dnia 27 września 2024
r., I CSK 2651/23 oraz przywołane tam szerokie orzecznictwo). W odniesieniu do
eksponowanego w skardze opcjonalnego charakteru obsługi kredytu w walucie
obcej należało przy tym przypomnieć, że rozwiązanie takie nie uchyla abuzywności
postanowień przeliczeniowych odsyłających do kursu tabelarycznego banku
(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 września 2023
r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:692 i wyroki Sądu
Najwyższego np. z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i z dnia 6 czerwca
2025 r., II CSKP 570/23).
Kwestia obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec
konsumenta w związku z konsekwencjami stwierdzenia abuzywności
postanowienia umownego została wyczerpująco wyjaśniona w uchwale składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (zasada
prawna), OSNC 2021, nr 9, poz. 56. Uwzględniając wyrok Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Arkadiusz
Szcześniak przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:478, wniosek nie przekonywał
w tym zakresie o dalszym istnieniu wątpliwości, które stanowiłyby istotne
zagadnienie prawne. W powołanej uchwale powiększonego składu Sądu
Najwyższego rozważono także problem charakteru prawnego sankcji związanej z
abuzywnością postanowień umownych, w tym w aspekcie deklaratywnego
bądź konstytutywnego charakteru orzeczenia sądu opartego na zastosowaniu tej
sankcji.
I CSK 4002/24
5
W konkluzji, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak
również ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby
kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim materii, z
uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi
kasacyjnej.
Argumenty wniosku nie przekonywały również, jakoby postępowanie
apelacyjne toczyło się w warunkach nieważności z racji rozpoznania sprawy przez
Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego. W materii tej należało ograniczyć się
do spostrzeżenia, że wniosek nawiązywał do regulacji zawartych w ustawie z dnia 2
marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz
wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) oraz
dotyczącej tych regulacji uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104, podczas gdy
zaskarżony wyrok został wydany w dniu 15 lipca 2024 r., tj. już po utracie mocy
obowiązującej art. 15 zzs1 pkt 4 powołanej ustawy i wejściu w życie art. 3671 k.p.c.
(por. w tej materii np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2025 r.,
I CSK 2063/24 i powołane tam orzecznictwo).
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
I CSK 4002/24
6
