I CSK 3914/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
30 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T.C.
przeciwko E. sp. z o. o. w B.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej E. sp. z o. o. w B.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 20 czerwca 2024 r., V AGa 214/22,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od pozwanego E. sp. z o.o. w B. na rzecz powoda
T.C. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia
zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 20 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach w sprawie
z powództwa T.C. przeciwko E. sp. z o.o. w B. o zapłatę, na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 17 lutego 2022 r., XIV GC 107/20,
zmienił wyrok Sądu I instancji w całości w ten sposób, że: zasądził od pozwanej na
I CSK 3914/24
2
rzecz powoda kwotę 73 640,10 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
21 listopada 2019 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1391,11 zł z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od dnia 21 listopada 2019 r. (pkt I.1), zasądził od
pozwanej na rzecz powoda kwotę 9169 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,
którym je zasądzono do dnia zapłaty tytułem kosztów procesu (pkt I.2), zasądził od
pozwanej na rzecz powoda kwotę 7802 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się
orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania
apelacyjnego (pkt II).
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu II instancji, zaskarżając
ten wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i rozstrzygnięcie w całości sprawy co do istoty przez oddalenie apelacji powoda
w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów
postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że wniesiona przez nią skarga ma być oczywiście uzasadniona
oraz że w sprawie mają występować istotne zagadnienia prawne, które pozwana
sformułowała w formie następujących pytań:
1) „czy określenie w globalnej umowie cesji wierzytelności przyszłych danych
dłużnika i wierzyciela bez wskazywania tytułu, z którego mogą wynikać przyszłe
wierzytelności jest wystarczające, aby uznać takie wierzytelności jako
oznaczalne?”;
2) „czy globalna umowa cesji wierzytelności przyszłych określająca dane dłużnika
i wierzyciela bez wskazywania tytułu, z którego mogą wynikać przyszłe
wierzytelności nie wymaga składania dodatkowych oświadczeń woli pomiędzy
stronami umowy cesji, aby wywołać skutek rozporządzający?”
Powód złożył odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której wniósł
o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
I CSK 3914/24
3
o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
I CSK 3914/24
4
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w
sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 17
czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Jako pierwszą przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi do
rozpoznania skarżąca wskazała oczywistą zasadność skargi.
Na tle tej przesłanki w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie
każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi
kasacyjnej (zob. postanowienia SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06; z 3 marca
2020 r., V CSK 75/19). Sam zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonego
przepisu prawa nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, bowiem mimo takiego naruszenia prawa, orzeczenie może być
prawidłowe (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr
3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r., III CSK 110/20). Przesłanka „oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej" nie odpowiada bowiem w pełni przesłance
„oczywistego naruszenia prawa" przez wydanie zaskarżonego orzeczenia
(postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK 512/07).
Na gruncie przedmiotowej przesłanki chodzi o szczególne, kwalifikowane,
wręcz rażące wypadki naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego
wgłębiania się w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN:
z 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października
2010 r., I CSK 189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), o wyraźny i istotny błąd
z zakresu prawa procesowego lub materialnego, który może mieć wpływ na wynik
sprawy (postanowienie SN z 26 kwietnia 2012 r., II CSK 640/11).
Uzasadniając wystąpienie w niniejszej sprawie omawianej przyczyny
kasacyjnej powódka wskazała, że jej ocenie Sąd II instancji miał się dopuścić
naruszenia art. 509 § 1 i art. 510 § 1 i 2 k.c oraz art. 512 k.c.
Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w tym zakresie przez
pozwaną należy wskazać, że problem prawny, który w ocenie pozwanej został
wadliwie rozstrzygnięty przez Sąd II instancji i to w stopniu mającym prowadzić do
oczywistej zasadności skargi, ma charakter złożony, a ocena rozstrzygnięcia
dokonanego przez Sąd ad quem wymagałaby pogłębionej analizy i oceny rozważań
I CSK 3914/24
5
oraz dokonanej przez Sąd wykładni. Tymczasem, w przypadku przyczyny
kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jak wynika z jednolitego
orzecznictwa Sądu Najwyższego, chodzi o rażące przypadki naruszenia prawa,
dostrzegalne już „na pierwszy rzut oka”. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę
złożoność problemu prawnego, który musiał zostać rozstrzygnięty przez Sąd II
instancji, nawet jeśli doszło do naruszenia przepisów wskazanych przez skarżącą
(czego Sąd Najwyższy nie rozstrzyga), to nie były to naruszenia, które pozwalałyby
mówić o oczywistej zasadności skargi.
Jako drugą przyczynę kasacyjną pozwana wskazała występowanie w
sprawie istotnych zagadnień prawnych.
Takie zagadnienie powinno zostać sformułowane wraz z przytoczeniem
argumentów prawnych świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC
2002 r., nr 1, poz. 11; z 7 czerwca 2005 r., V CKN 3/05; z 16 marca 2007 r., III CSK
34/07). Konieczne jest też wskazanie argumentów przekonujących o istotności
zagadnienia (zob. postanowienie SN z 24 lipca 2007 r., IV CSK 207/07), możliwych
kierunków interpretacyjnych (postanowienie SN z 14 listopada 2024 r., I CSK
3078/23) oraz własnego stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 30 stycznia
2023 r.,I CSK 2599/22). Ponadto, ma to być zagadnienie nowe, nierozwiązane
dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju
prawa (postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.
11; z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 11 lutego
2009 r., V CSK 388/08).
Sposób, w jaki pozwana sformułowała uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie wskazanych przez siebie istotnych
zagadnień prawnych, nie spełnia powyższych wymogów wynikających z
utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Przede wszystkim pozwana nie
przedstawiła możliwych sposobów rozstrzygnięcia wskazanych zagadnień ani też
własnego stanowiska, ograniczając się w istocie do sformułowania określonych
pytań. Nie jest natomiast rolą Sądu Najwyższego zastępowanie strony skarżącej w
I CSK 3914/24
6
prezentacji stanowiska ani ustalanie tego, czy pytania są zasadne względnie mają
charakter istotny, a zatem poszukiwanie w tym zakresie odpowiedniej argumentacji.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
SSN Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
[a.ł]
