I CSK 3777/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
28 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.B., P.W. i S.B.
przeciwko A.B.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.B.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 6 października 2023 r., V ACa 572/21,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) oddala wniosek pozwanej o zasądzenie od powodów
kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 6 października 2023 r., wydanym w sprawie z powództwa M.B.,
P.W. i S.B. przeciwko A.B. o zapłatę, Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację
pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z 10 sierpnia 2021 r. Pozwana
wniosła skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na
przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 3777/24
2
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym
od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład
Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń
oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w
sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz
założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia,
rolą ,,przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych
wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej
przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
W ramach jedynej podstawy skargi kasacyjnej pozwana zarzuciła naruszenie
przez Sąd Apelacyjny art. 3271 § 1 w zw. z art. 387 § 21 w zw. z art. 391 §1 k.p.c.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podniosła, że jest ona
oczywiście uzasadniona ze względu na rażące i oczywiste naruszenie
przytoczonych przepisów postępowania oraz powołała się na uzasadnienie tej
podstawy kasacyjnej.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej oczywistej
zasadności nakładało na skarżących powinność wykazania, że Sąd drugiej instancji
dopuścił się oczywistego naruszenia przytoczonych we wniosku przepisów prawa
materialnego lub procesowego, dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej. Oczywiste jest tylko to, co można dostrzec bez
potrzeby głębszej analizy sprawy. Zarzucane uchybienia muszą mieć zatem
kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych przepisów prawa i być dostrzegalne
w sposób jednoznaczny i oczywisty, na pierwszy rzut oka, co skarżący winien
wykazać we wniosku bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC
I CSK 3777/24
3
2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156
oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).Należy też przypomnieć, że zgodnie z
powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu
skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).
Skarżąca nie wykazała oczywistej, widocznej prima vista wadliwości
zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie tego wyroku poddaje się, wbrew zarzutowi
skarżącej kontroli kasacyjnej, albowiem umożliwia zrekonstruowanie motywów,
którymi kierował się Sąd Apelacyjny, aprobując ocenę dowodów i ustalenia
faktyczne Sądu Okręgowego oraz uznając zarzuty apelacji pozwanej za
niezasadne. Poza tym uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania
sprowadza się, w istocie, do kwestionowania oceny dowodów przeprowadzonej
przez Sąd oraz ustaleń, stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego
postanowienia, co nie jest dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 §
2 i art. 3989 § 3 k.p.c.).
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. Sąd Najwyższy oddalił zawarty
w skardze wniosek pozwanej, reprezentowanej przez pełnomocnika ustanowionego
z urzędu, o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania
kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego powiększonych o należny
podatek od towarów i usług. Wobec odmowy przyjęcia skargi pozwanej do
rozpoznania, nie było podstaw do obciążenia powodów tymi kosztami (zob.
uchwała Sądu Najwyższego z 7 października 2021 r., III CZP 51/20, OSNC 2022,
Nr 5, poz. 47). Pełnomocnik pozwanej z urzędu nie domagał się natomiast
przyznania tych kosztów na jego rzecz od Skarbu Państwa na podstawie art. 29 ust.
1 ustawy z 26 maja 1982 r. o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz.1564),
zaś Sąd Najwyższy nie ma podstaw prawnych do działania w tej kwestii z urzędu.
Niezbędne jest bowiem złożenie przez pełnomocnika z urzędu wniosku o
zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, o którym mowa w § 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia
przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
I CSK 3777/24
4
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r.
poz. 763), najpóźniej do dnia podpisania przez Sąd Najwyższy sentencji orzeczenia
kończącego postępowanie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 sierpnia
2021 r., III CNP 12/20.). Pełnomocnik skarżącej zaniechał jednak złożenia
stosownego wniosku w tym przedmiocie, co spowodowało wygaśnięcie roszczenia
o przyznanie kosztów. Należy przy tym podnieść, że ewentualny wniosek
pełnomocnika z urzędu o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego o
odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez przyznanie mu od
Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z
urzędu w postępowaniu kasacyjnym podlegałby, jako spóźniony, oddaleniu (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2023 r., II CSK 384/20).
(A.D.)
[SOP]
Agnieszka Piotrowska
