I CSK 3741/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
27 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
przeciwko P.W., M.W. i T.S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P.W., M.W. i T.S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 29 maja 2024 r., XVI Ca 876/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
a.w.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 7 czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku
utrzymał w całości nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przez Sąd
Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu w dniu 20 września 2019 r. (pkt I)
oraz zasądził solidarnie od P.W., M.W. i T.S. na rzecz Z. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w P. koszty procesu (pkt II).
Wyrokiem z 29 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił apelację
pozwanych, skutkiem czego wywiedli oni od powołanego rozstrzygnięcia skargę
kasacyjną. Na podstawie przepisu art. 3984 § 2 k.p.c. skarżący wnieśli o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż jest oczywiście uzasadniona w związku
I CSK 3741/24
2
z naruszeniem art. 10 ustawy prawo wekslowe w związku z zapisami umowy
o współpracy; art. 22 k.p. w zw. z art. 65 § 2 k.c., w zw. z art. 353 ze zn. 1 k.c.;
art. 10 ustawy prawo wekslowe w zw. z § 3 ust. 6, § 4 ust. 16, § 8 ust. 10 pkt 2, 3
oraz 4, § 9 ust. 2 umowy o współpracy; a także art. 233 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 299 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej można stwierdzić wówczas,
gdy naruszenie przepisów prawa, którego dopuścił się Sąd meriti przy wydawaniu
orzeczenia, widoczne jest prima facie, czyli bez konieczności przeprowadzania
wnikliwych analiz prawnych. Na skarżącym ciąży powinność przedstawienia
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej uzasadnienia nie dowolnego
kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego,
lecz tylko takiego, które prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Skonstruowany przez skarżącego wywód prawny powinien wykazać,
że rozstrzygnięcie sądu obarczone jest szczególną wadą dostrzegalną dla osoby
dysponującej podstawową wiedzą prawniczą. O oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej nie jest władna przesądzić sama strona, lecz kompetencję do tego
ma Sąd Najwyższy na etapie badania czy wystąpiły przesłanki tzw. przedsądu.
I CSK 3741/24
3
Oczywistość skargi kasacyjnej sprowadza się do sprzeczności zaskarżonego
orzeczenia z powszechnie akceptowaną, utrwaloną i niebudzącą wątpliwości
wykładnią prawa. W tym kontekście uwidacznia się również funkcja jednego
z etapów postępowania kasacyjnego – tzw. etapu przedsądu. Etap ten służy
wyselekcjonowaniu spraw najbardziej skomplikowanych i takich, których
rozpoznanie przed Sądem Najwyższym może przyczynić się do rozwoju prawa lub
pomoże zweryfikować sprawy, w których wydane zostały ewidentnie wadliwe
orzeczenia. Chociaż przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
w przypadku oczywistej zasadności pozostawać powinna w związku z podstawami
kasacyjnymi i ich uzasadnieniem, to za niewystarczające uznaje się powtórzenie
we wniosku o przyjęcie uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych, a to –
ze względu na odmienne cele pełnione przez te dwa elementy skargi kasacyjnej.
I tak, chociaż argumentacja w tym zakresie może być podobna, to na etapie
rozpoznawania wniosku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie dochodzi do ściśle
merytorycznego wnikania w istotę sprawy.
Tymczasem skarżący zdawał się nie dostrzegać rozróżnienia
w odrębnościach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
i przytaczania podstaw kasacyjnych. W obu przypadkach argumentacja została
ujęta w niemalże identycznie treściowo sformułowanych zdaniach, co świadczy
o tym, że autor skargi kasacyjnej nie zadał sobie trudu skupienia uwagi Sądu
Najwyższego na rzekomo występującym w sprawie kwalifikowanym naruszeniu
prawa, prowadzącym do wydania rozstrzygnięcia naruszającego określone,
elementarne zasady sprawiedliwości. Wręcz przeciwnie, już na wstępnym etapie,
skarżący zmierzali do nałożenia na Sąd Najwyższy konieczności zbadania
zasadności przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Wypada jednak w pewnej mierze odnieść się do rudymentarnej, zdaniem
skarżących, nieprawidłowości w zakresie zastosowania art. 10 ustawy z dnia
28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe, zgodnie z którym jeżeli weksel, niezupełny
w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartem porozumieniem,
nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do
tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy
nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Weksel to dozwolony środek
I CSK 3741/24
4
zabezpieczenia wierzytelności wynikających z różnorodnych stosunków prawnych.
Zobowiązanie wekslowe wynikające z weksla in blanco ma charakter abstrakcyjny
i samodzielny, a weksel może zabezpieczać zobowiązanie istniejące, jak i przyszłe.
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że wręczając i przyjmując weksel,
strony obejmują swoją wolą jego funkcję zabezpieczającą, z której wynika, że
inkorporowana w nim wierzytelność ma ułatwić zaspokojenie wierzyciela. Oznacza
to, że w celu realizacji zobowiązania wekslowego nie jest konieczne w ogóle
wykazywanie, że istnieje stosunek podstawowy. Gdyby jednak zdarzenie w związku
z którym wystawca i poręczyciel podpisali weksel nie zaistniało, to ciężar dowodu
w tym zakresie spoczywałby właśnie na nich (por.: postanowienie Sądu
Najwyższego z 11 marca 2024 r., I CSK 6504/22, i powołane tam orzecznictwo).
Mając na względzie wyżej przedstawione refleksje, Sąd Najwyższy nie
doszukał się w niniejszej sprawie naruszenia art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia
1936 r. – Prawo wekslowe. Sądy meriti odniosły się w swych uzasadnieniach do
zarówno do abstrakcyjnego charakteru weksla gwarancyjnego, jak i kwestii, że
doznaje on osłabienia właśnie w procesie, w którym wystawca weksla podnosi
zarzuty z art. 10 Prawa wekslowego. Zarówno Sąd Rejonowy, jak i Sąd Okręgowy,
zbadały fakt istnienia zabezpieczonej wekslem wierzytelności wynikającej ze
stosunku podstawowego. Przeprowadziły zatem wymaganą przez prazo
i potwierdzoną przez orzecznictwo ocenę czy istniało i w jakiej wysokości w ramach
stosunku podstawowego roszczenie powoda zabezpieczone wekslem, czy miał on
w konkretnych okolicznościach faktycznych, z uwagi na treść umowy i deklaracji
wekslowej, uprawnienie do wypełnienia weksla i czy uprawnienie to zostało,
w świetle przepisów prawa wekslowego, wykonane bez ich naruszenia (por. wyrok
Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2024 r., II CSKP 1734/22).
Strony zamierzały nawiązać współpracę o określonym zakresie, a weksel nie
był oderwany od sensu stosunku podstawowego, który strony przypieczętowały
zawartą w marcu 2015 r. umową. Mimo, że pozwani podnieśli zarzut
nieprawidłowego wypełnienia weksla w postępowaniu przed Sądem meriti, to
zaniechali wykazania inicjatywy dowodowej na tę okoliczność. Orzecznictwo Sąd
Najwyższego przemawiało zatem na ich niekorzyść, gdyż aktualne pozostaje
stwierdzenie, że w sytuacji wystawienia weksli in blanco w postaci tzw. weksli
I CSK 3741/24
5
gwarancyjnych, które stanowią upoważnienie dla wierzyciela do wypełnienia tekstu
weksli zgodnie z umową i wynikiem obrachunku, ciężar dowodu, że tym warunkom
nie stało się zadość spada na dłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego
z 13 października 2005 r., I CK 173/05).
Co zaś się tyczy naruszenia przepisów art. 22 k.p. w zw. z art. 65 § 2 k.c.,
w zw. z art. 3531 k.c., to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu Sądów meriti odnalazł
wyczerpujący wywód w tym przedmiocie. Sąd Okręgowy wyraźnie wypowiedział
się, dlaczego nie można było uznać, że wiążąca strony umowa była umową
o pracę. Wymienił również szereg uzasadnionych okolicznościami sprawy
argumentów, które legły u podstaw kwalifikacji prawnej umowy jako umowy
franchisingu.
Zapoznanie się z treścią skargi kasacyjnej bez wnikania w szczegóły
formułowanych podstaw kasacyjnych prowadzi też do wniosku, że skarżący podjęli
próbę obciążenia Sądu Najwyższego w sposób niedopuszczalny rolą sądu trzeciej
instancji. Nie sposób bowiem inaczej ocenić podniesienie oczywistego naruszenia
art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c., za pomocą którego skarżący starali się
kwestionować ustalone okoliczności faktyczne. Takie działanie, w razie przyjęcia
skargi kasacyjnej, uniemożliwiłoby analizę podstaw kasacyjnych ze względu na
treść art. 3983 § 3 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
a.w.
[a.ł]
