I CSK 3689/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
20 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.B., D.B. i A.B.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej
w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 12 kwietnia 2024 r., I ACa 2822/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 10 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił nieważność
bliżej określonej umowy kredytu hipotecznego zawartej 9 listopada 2007 r. przez
R.B., D.B. i A.B. z poprzednikiem prawnym pozwanego Bank spółki akcyjnej w W.
(pkt 1); zasądził od pozwanego tytułem nienależnego świadczenia za okres od 9
listopada 2007 r. do 26 października 2021 r. w związku z nieważnością powołanej
umowy: a) na rzecz powódki R.B. – kwotę 239.388,06 zł, wraz z bliżej określonymi
I CSK 3689/24
2
ustawowymi odsetkami za opóźnienie, oraz bliżej określoną kwotę tytułem zwrotu
kosztów procesu; b) na rzecz powoda D.B. i A.B. łącznie – kwotę 239.388,05 zł,
wraz z bliżej określonymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie, oraz bliżej
określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2) oraz oddalił powództwo w
pozostałej części (pkt 3).
2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem
częściowym z 12 kwietnia 2024 r. oddalił apelację w części, w jakiej wniesiono ją
od rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 zaskarżonego wyroku.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany syndyk
masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1
pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów art. 174
§ 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego
2003 r. - Prawo upadłościowe oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w
zw. z art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego. Ponadto skarżący stwierdził, że w
sprawie występuje następujące istotne zagadnienie prawne: Czy postępowanie
sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z
umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do
waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą
„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art.
145 ust. 1 Prawa upadłościowego i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie
art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art.
145 ust. 1 Prawa upadłościowego do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności
na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na
liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?
4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony
pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według
norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 3689/24
3
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. np.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.
uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie
problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe
z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do
którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność,
która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy
I CSK 3689/24
4
z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte
z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Sąd Najwyższy uznał, że
powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej wykładni powołanych
regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 Prawa
upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego
rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...) o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań z
art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest
sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie
stwarza bowiem zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia
procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.
Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania
art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten argument, że
w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.
8. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni
wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało
sformułowane rozważane zagadnienie.
9. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy, jak sformułowane przez
skarżącego w niniejszej sprawie, były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 2 kwietnia
2025 r., I CSK 2578/24; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z 15 kwietnia 2025 r.,
I CSK 531/25; z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25; z 11 czerwca 2025 r., I CSK
3309/24; z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24; z 20 sierpnia 2025 r., I CSK
1508/25; z 10 września 2025 r., I CSK 134/25; z 10 września 2025 r., I CSK 239/25;
z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25, do których szczegółowych uzasadnień
wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
I CSK 3689/24
5
12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
(G.N.-J.)
[SOP]
