I CSK 3685/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
27 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa G. M. i M. M.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 26 lutego 2024 r., VI ACa 1975/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 26 lutego 2024 r. pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł
o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie występuje następujące istotne zagadnienie
prawne: Czy przy dokonywaniu oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul
przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży
do spłaty rat kapitałowo — odsetkowych, wynikającego z tabeli kursowej banku,
z perspektywy abuzywności, należy uwzględnić, że art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej: „Prawo bankowe”) daje (i dawał
I CSK 3685/25
2
w czasie zawierania umowy) bankowi podstawę do ustalania kursów w tabeli
kursowej banku i żaden przepis prawa nie przewidywał w dacie zawarcia umowy
kredytu obowiązku wskazywania w jej treści sposobu ustalania kursów walut,
a w konsekwencji umowy o kredyt frankowy odzwierciedlały ówcześnie
obowiązujący model ustawowy i w tym zakresie powinny być wyłączone spod
oceny z perspektywy abuzywności zgodnie z art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków
w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”)?
Ponadto pozwany wskazał na istnienie potrzeby wykładni przepisów, tj.:
1) art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13; 2) art. 3851 § 1 k.c.
i art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13; 3) art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 1 pkt 1 lit. a) oraz
art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz
niektórych innych ustaw (dalej: „ustawa antyspreadowa”); 4) art. 69 ust. 1 Prawa
bankowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje
się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które
cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi
prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22; z 24
kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).
Problem przedstawiony przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych
poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełnia powyższych wymagań,
ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach
dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych
lub indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego)
nie ma już on przymiotu nowości.
I CSK 3685/25
3
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko, że możliwość
ustalania tabel kursowych i obowiązek ogłaszania przez bank kursów walutowych
nie przemawiają przeciwko tezie, że zastrzegając stosowanie takiego kursu
w umowie, bank w istocie jednostronnie kształtuje sytuację prawną drugiej strony.
Przepis art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego przewiduje jedynie ogólny
obowiązek informacyjny banków i nie stanowi przeszkody do badania przez sąd
abuzywności postanowień zawartej umowy (zob. postanowienia SN: z 28 lipca
2022 r., I CSK 2720/22; z 15 września 2022 r. I CSK 1079/22, i z 20 marca 2026 r.,
I CSK 3096/24).
Obecnie nie budzi już wątpliwości, że artykuł 111 ust. 1 pkt 4 Prawa
bankowego nie jest przepisem dyspozytywnym, który ma kształtować treść
stosunku umowy kredytu, a w szczególności determinować kształt mechanizmu
waloryzacyjnego w zakresie kursu walutowego miarodajnego dla przeliczeń,
co dopiero pozwalałoby odwołać się do domniemania, że ów kształt był wynikiem
należytego wyważenia ogółu praw i obowiązków stron przez ustawodawcę
i wyłączałoby kontrolę abuzywności (zob. wyrok SN z 29 listopada 2023 r., II CSKP
1460/22).
Określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem
do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych
kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku
i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza
równorzędność stron, w związku z czym jest niedopuszczalne (zob. postanowienie
SN z 14 marca 2024 r., I CSK 752/23).
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 31 października 2023 r., I CSK
2890/23; z 30 listopada 2023 r., I CSK 5560/22, i z 21 grudnia 2023 r., I CSK
I CSK 3685/25
4
3439/23). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia SN:
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 9 listopada 2023 r., I CSK 6588/22).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 września 2023 r., I CSK
5136/22, potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. W konsekwencji przyjąć należy, że nie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie
prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd
we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające
zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14; z 30 listopada 2023 r., I CSK 6472/22).
Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom; przepisy
przywołane przez pozwanego zostały już bowiem wielokrotnie omówione przez Sąd
Najwyższy.
W szczególności trzeba zwrócić uwagę na uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
w której Sąd ten wyjaśnił m.in. że w razie uznania, że postanowienie umowy
kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie
jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów oraz przyjął, że w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Podkreślenia wymaga, że na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd
Najwyższy w niniejszej sprawie.
I CSK 3685/25
5
Tym samym Sąd Najwyższy potwierdził przyjmowane wcześniej stanowisko,
że nie ma możliwości odwołania się w celu wypełnienia luki w przedmiotowej
umowie kredytu do: art. 358 § 2 k.c., art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Prawo bankowe, art. 24 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku
Polskim ani art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2023 r., I CSK 913/23).
Powyższa uchwała potwierdziła również dotychczasowe stanowisko Sądu
Najwyższego, zgodnie z którym wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej, którą
dodano ustęp 3 do art. 69 Prawa bankowego, w żaden sposób nie wpłynęło
na ocenę abuzywności postanowień we wcześniej zawartych umowach kredytu
i ich konsekwencji na byt tych umów (zob. np. wyrok SN z 20 listopada 2025 r.,
II CSKP 685/23).
Sąd Najwyższy wyjaśnił już także, że samo zapewnienie konsumentowi -
kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej (walucie indeksacji)
nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie
krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie
przez bank (zob. wyrok SN z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23). Dodać
należy ponadto, że w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
wyrażono stanowisko, że dołączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch
alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku
ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny
z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak
informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie
zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków
stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm umowny może
sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (zob. wyrok TSUE z 21 września 2023 r.,
C-139/22, pkt 55).
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
I CSK 3685/25
6
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[a.ł]
