I CSK 3658/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
15 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.U.
z udziałem J.D. i W.D.
o zniesienie współwłasności,
na skutek skargi kasacyjnej J.D.
od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 22 listopada 2023 r., II Ca 441/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania
kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie;
3. oddala wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 22 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Oławie zniósł
współwłasność nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działka nr
[…] o powierzchni […] ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym w zabudowie
szeregowej (księga wieczysta […]) w ten sposób, że ustalił, iż wnioskodawczyni M.
U. i uczestnik postępowania małoletni J. D. są współwłaścicielami wskazanej
nieruchomości w następujących udziałach: M. U. – ¼, J. D. – ¾ ; zniósł
współwłasność nieruchomości opisanej w pkt I niniejszego orzeczenia w ten
I CSK 3658/24
2
sposób, że przedmiotową nieruchomość przyznał na własność uczestnikowi;
tytułem spłaty zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 107 005,98 zł,
którą rozłożył na 4 raty płatne w następujących kwotach i terminach: - pierwsza rata
32 005,98 zł - w terminie roku od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, -
druga rata 25 000 zł – w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się niniejszego
orzeczenia, - trzecia rata 25 000 zł - w terminie trzech lat od uprawomocnienia się
niniejszego orzeczenia, - czwarta rata 25 000 zł - w terminie czterech lat od
uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, wszystkie raty płatne wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie
w przypadku uchybienia terminu
płatności; tytułem rozliczenia wydatków poczynionych na przedmiot współwłasności
zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 3 853,39 zł; tytułem
wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zasądził od uczestnika
na rzecz wnioskodawczyni 8 298,78 zł wraz z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie liczonymi od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia
zapłaty; umorzył postępowanie w zakresie podziału ruchomości; w pozostałym
zakresie wnioski wnioskodawczyni i uczestnika postępowania oddalił.
Postanowieniem z 22 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zmienił
zaskarżone postanowienie: w punkcie I w ten sposób, że wartość określonej w nim
nieruchomości ustalił na 420 854 zł; w puncie III w ten sposób, że zasądził od
uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 74 830,19 zł rozłożoną na 2 raty: pierwsza w
wysokości 50 000 zł płatna do 31 grudnia 2024 r. i druga w wysokości 24 830,19 zł
płatna w terminie do 31 grudnia 2025 r. wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie
w przypadku uchybienia terminowi zapłaty; w punkcie IV i V w ten sposób, że
punkty te uchylił oraz orzeczenie zawarte w punkcie VI określił jako punkt IV;
orzeczenie zawarte w punkcie VII określił jako punkt V; orzeczenie zawarte w
punkcie VIII określił jako punkt VI i punkt IX jako punkt VII; w pozostałym zakresie
apelację oddalił.
W skardze kasacyjnej uczestnik, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
I CSK 3658/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia
prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej
instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego
wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia
SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003
r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).
Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś
wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania
prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego
do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej
I CSK 3658/24
4
instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem
postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu
przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024
r., poz. 763). Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie
zawiera oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1
w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Jacek Grela
[S.J.]
[SOP]
