I CSK 3586/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
27 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.R.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości
w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w
upadłości w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 22 lutego 2024 r., I ACa 2151/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
[A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 15 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od
pozwanego Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz powódki A.R. kwoty 8 201,16 zł i 7
474,53 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 czerwca 2023 r. do dnia
zapłaty (pkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II); a także zniósł
wzajemnie między stronami koszty procesu (pkt III).
I CSK 3586/24
2
W postanowieniach z 4 sierpnia 2023 r. i 17 listopada 2023 r. Sąd
Apelacyjny w Białymstoku wobec ogłoszenia upadłości pozwanego Banku zawiesił
postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. i wezwał do udziału w sprawie
syndyka masy upadłości pozwanego, a następnie podjął postępowanie w części
dotyczącej ustalenia nieistnienia stosunku prawnego.
Po rozpoznaniu sprawy – na skutek apelacji powódki - w zakresie
dotyczącym ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wyrokiem z 22 lutego 2024 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten
sposób, że ustalił nieistnienie między stronami stosunku prawnego wynikającego
z umowy kredytu z 8 listopada 2006 r.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłanki
z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
sprowadzające się do pytania: „Czy postępowanie sądowe z powództwa
kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu
waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej,
wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o
wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145
ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.
1520 ze zm. – dalej: „Pr.u.”) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art.
174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145
ust. 1 Pr.u. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności
lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania
trybu określonego ustawą?”.
Ponadto wskazał, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj.: art.
174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 Pr.u. oraz art.
177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 Pr.u.
Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
I CSK 3586/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie
przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek
przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami
prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono
rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma istotne
znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych
podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (zob. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11
i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
I CSK 3586/24
4
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym
istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd
Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni
przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą
żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia
Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14, niepubl.; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia tych
wymagań. Skarżący zamiennie potraktował obie przywoływane przesłanki
przedsądu (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), przedstawiając w ramach obu z nich to
samo zagadnienie, które było już przedmiotem wypowiedzi w orzecznictwie Sądu
Najwyższego. Pozwany natomiast przekonująco nie wykazał, by istniała potrzeba
ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że pojęcia „postępowań
dotyczących masy upadłości” nie można identyfikować z postępowaniami
o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do masy upadłości, o których mowa w art.
145 ust. 1 Pr. u. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2017 r., I CSK
672/17, niepubl.). Wyjaśniono również, że z racji charakteru powództwa o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, tego rodzaju roszczenie nie
może być realizowane w trybie sporządzenia listy wierzytelności, nie jest
zobowiązaniem pieniężnym ani zobowiązaniem majątkowym niepieniężnym
upadłego, które może być przekształcone w zobowiązanie pieniężne, zaś
pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania na drodze sądowej nie jest tytułem
egzekucyjnym podlegającym przymusowemu wykonaniu, tak jak wyciąg
z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności, zawierający
oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela
(art. 264 ust. 1 Pr. u.). Sprawa o tego rodzaju roszczenie z powództwa
kredytobiorcy będącego konsumentem przeciwko bankowi, co do którego w toku
postępowania ogłoszono upadłość, nie jest więc sprawą „o wierzytelność, która
podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 Pr. u., a tym
samym postępowanie w tym przedmiocie może być podjęte z chwilą ustalenia
osoby pełniącej funkcję syndyka (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego
I CSK 3586/24
5
z 8 kwietnia 2025 r., I CSK 3383/24, niepubl.; z 28 maja 2025 r., I CSK 236/25,
niepubl.; z 29 maja 2025 r., I CSK 2721/24, niepubl.; z 11 czerwca 2025 r., I CSK
3309/24, niepubl.; z 3 lipca 2025 r., I CSK 1948/24, niepubl.; i z 22 lipca 2025 r.,
I CSK 758/25, niepubl.). Nie zachodzi zatem podstawa do ponownej wypowiedzi
Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.
Z tych względów - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono zgodnie
z art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c. sądowi, który wyda orzeczenie
kończące postępowanie w sprawie, skarga kasacyjna dotyczyła bowiem wyroku
częściowego.
Monika Koba
[A.T.]
[SOP]
