I CSK 3583/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
20 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.D. i A.D.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej
w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 23 lutego 2024 r., I ACa 120/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 15 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił
powództwo o ustalenie, że bliżej określona umowa kredytu z 23 stycznia 2008 r.
zawarta przez poprzednika prawnego pozwanego Bank spółki akcyjnej w W. z
powodami D.D. i A.D. jest nieważna; ustalił, że w bliżej określone postanowienia tej
umowy stanowią niedozwolone postanowienia i są bezskuteczne wobec powodów;
w pozostałym zakresie oddalił powództwo ewentualne oraz rozstrzygnął o kosztach
procesu.
I CSK 3583/24
2
2. Na skutek apelacji obu stron Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem
z 23 lutego 2024 r. zmienił zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że ustalił,
że powołana umowa kredytu jest nieważna; zasądził od pozwanego na rzecz
powodów bliżej określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów procesu; oddalił apelację
pozwanego oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany syndyk
masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1
pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów art. 174
§ 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego
2003 r. - Prawo upadłościowe oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w
zw. z art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego. Ponadto skarżący stwierdził, że w
sprawie występuje następujące istotne zagadnienie prawne: Czy postępowanie
sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z
umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do
waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą
„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art.
145 ust. 1 Prawa upadłościowego i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie
art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art.
145 ust. 1 Prawa upadłościowego do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności
na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na
liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze
już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
np. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
I CSK 3583/24
3
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
5. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.
uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
6. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie
problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe
z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do
którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność,
która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte
z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Sąd Najwyższy uznał,
że powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej wykładni powołanych
regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 Prawa
upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego
rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...) o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań
z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest
I CSK 3583/24
4
sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie
stwarza bowiem zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia
procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.
Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania
art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten argument, że
w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.
7. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni
wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało
sformułowane rozważane zagadnienie.
8. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy, jak sformułowane przez
skarżącego w niniejszej sprawie, były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 2 kwietnia
2025 r., I CSK 2578/24; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z 15 kwietnia 2025 r.,
I CSK 531/25; z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25; z 11 czerwca 2025 r., I CSK
3309/24; z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24; z 20 sierpnia 2025 r., I CSK
1508/25; z 10 września 2025 r., I CSK 134/25; z 10 września 2025 r., I CSK 239/25;
z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25, do których szczegółowych uzasadnień
wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
(G.N.-J.)
[SOP]
I CSK 3583/24
5
