I CSK 3567/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
21 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Ministra Finansów
z udziałem Syndyka masy upadłości A.M., P.M., N.M., A.M.1 i Narodowego Banku
Polskiego
o wpis w księdze wieczystej […] zmiany wierzyciela hipotecznego,
na skutek skargi kasacyjnej P.M., N.M. i A.M.1
od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie
z 3 kwietnia 2024 r., II Ca 793/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od skarżących na rzecz Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej koszty postępowania kasacyjnego w
kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
odpisu postanowienia skarżącym do dnia zapłaty,
3) oddala wniosek uczestnika Narodowego Banku Polskiego o
zasądzenie od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r., wydanym w sprawie z wniosku Skarbu
Państwa - Ministra Finansów przy udziale Syndyka masy upadłości A.M., P.M.,
I CSK 3567/24
2
N.M., A.M.1 oraz Narodowego Banku Polskiego o wpis zmiany wierzyciela
hipotecznego w księdze wieczystej […], prowadzonej dla bliżej opisanej
nieruchomości, Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił apelację Syndyka masy
upadłości A.M. oraz apelacje uczestników P.M., N.M. i A.M.1 od postanowienia
Sądu Rejonowego w Goleniowie z 17 lutego 2023 r., utrzymującego w mocy wpis
dokonany przez referendarza sądowego. Zgodnie z jego treścią, na podstawie
dołączonych do wniosku dokumentów, w miejsce dotychczasowego wierzyciela
hipotecznego Narodowego Banku Polskiego, do wskazanej wyżej księgi wieczystej
został wpisany Skarb Państwa - Minister Finansów jako nowy wierzyciel hipoteczny.
Uczestnicy postępowania P.M., N.M. i A.M. wnieśli skargę kasacyjną,
opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przyczynach kasacyjnych
objętych art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym
od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład
Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń
oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w
sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz
założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia,
rolą ,,przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych
wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej
przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
We wniosku o przyjęcie skargi skarżący podnieśli, że w sprawie powstała
potrzeba wykładni art. 6 ust. 3, 7 i 8 ustawy z 12 lutego 2009 r. o udzielaniu przez
I CSK 3567/24
3
Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym według stanu na dzień 30 grudnia
2015 r. (dnia ogłoszenia upadłości Bank), art. 40 ustawy z 8 lipca 2021 r. o zmianie
ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania
depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw oraz
art. 95 ust. 4. i 5. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w brzmieniu
obowiązującym przed dniem 7 marca 2019 r.
Powołanie się na przyczynę kasacyjną, przewidzianą w art. 3899 § 1 pkt 2
k.p.c. nakłada na skarżących obowiązek wskazania przepisów prawa, których
wykładnia budzi poważne wątpliwości lub wywołuje rozbieżności w orzecznictwie,
szczegółowego opisania, na czym polegają powzięte przez skarżącego
wątpliwości, wykazania, że mają one poważny charakter, przez co ich wykładnia
przez Sąd Najwyższy jest niezbędna do rozstrzygnięcia wniesionej przez
skarżącego skargi kasacyjnej, a także przedstawienia orzeczeń sądów, w których
dokonano różnej interpretacji przepisów, prowadzących do odmiennych
rozstrzygnięć w zbliżonych lub tożsamych stanach faktycznych (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008 r., I CSK 11/08 oraz z 12 grudnia 2008 r., II PK
220/08).
Przedstawione przez skarżących problemy interpretacyjne nie mają wpływu
na wynik sprawy, albowiem nie dotyczą, w istocie tego, co było przedmiotem
rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Sądy meriti w tej sprawie. Wniosek Skarbu
Państwa Ministra Finansów dotyczył ujawnienia go jako wierzyciela hipotecznego -
na podstawie załączonych do wniosku dokumentów - w miejsce poprzedniego
wierzyciela hipotecznego czyli Narodowego Banku Polskiego. Tymczasem
skarżący kwestionują w skardze prawidłowość ujawnienia Narodowego Banku
Polskiego jako wierzyciela hipotecznego w miejsce uprzedniego wierzyciela czyli
Banku w W.. Poprzednik wnioskodawcy czyli Narodowy Bank Polski został jednak
ujawniony jako wierzyciel hipoteczny na podstawie prawomocnego postanowienia
Sądu Okręgowego w Szczecinie z 31 października 2016 r. (II Ca 886/16) po
rozstrzygnięciu zarzutów uczestników postępowania dotyczących tego wpisu.
Skarżący wskazali także, że w ich ocenie skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona ze względu na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 6 ust. 3, 7 i 8
I CSK 3567/24
4
ustawy z 12 lutego 2009 r. o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom
finansowym według stanu na dzień 30 grudnia 2015 r. oraz art. 95 ust. 4. i 5.
ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w brzmieniu obowiązującym przed
dniem 7 marca 2019 r.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej oczywistej
zasadności nakładało na skarżących powinność wykazania, że Sąd drugiej instancji
dopuścił się oczywistego naruszenia przytoczonych we wniosku przepisów prawa
materialnego lub procesowego, dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej. Oczywiste jest tylko to, co można dostrzec bez
potrzeby głębszej analizy sprawy. Zarzucane uchybienia muszą mieć zatem
kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych przepisów prawa i być dostrzegalne
w sposób jednoznaczny i oczywisty, na pierwszy rzut oka, co skarżący winien
wykazać we wniosku bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC
2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156
oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).Należy też przypomnieć, że zgodnie z
powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu
skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).
Skarżący nie wykazali oczywistej, widocznej prima vista wadliwości
zaskarżonego postanowienia Sądu drugiej instancji w powyższym rozumieniu.
Należy ponadto zwrócić uwagę na niekoherentność powołanych przyczyn
kasacyjnych. Oczywistość skargi kasacyjnej ma miejsce w razie sprzeczności
zaskarżonego orzeczenia z powszechnie akceptowaną, utrwaloną i niebudzącą
wątpliwości wykładnią prawa. Przesłanka druga opiera się natomiast na wykazaniu
przez stronę, że takiej zgodności brak, co więcej, z uwagi na poważne wątpliwości i
rozbieżności w orzecznictwie, zachodzi potrzeba merytorycznej wypowiedzi Sądu
Najwyższego we wskazanej w skardze kwestii.
I CSK 3567/24
5
Nie zachodzą zatem przywołane we wniosku przyczyny kasacyjne, co
prowadziło do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążenia
skarżących kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz wnioskodawcy. Zawarty
w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek Narodowego Banku Polskiego o
zasądzenie na jego rzecz od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego
podlegał oddaleniu, albowiem w odpowiedzi wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie i
z tymi tylko żądaniami związany był wniosek o przyznanie kosztów postępowania
kasacyjnego. Skoro Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, to
koszty sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane za
koszty celowej obrony, albowiem wniosek o ich zasądzenie związany był z innym
oczekiwanym przez uczestnika rozstrzygnięciem (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7 - 8, poz. 91, z 5
grudnia 2013 r., III SK 23/13 i z 18 grudnia 2012 r., II CSK 397/12).
(A.D.)
[SOP]
Agnieszka Piotrowska
