I CSK 3469/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.S.
przeciwko U. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej D.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 18 grudnia 2024 r., VI ACa 1076/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od D.S. na rzecz U. spółki akcyjnej w W. 2 700 zł
(dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 2 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo
D.S. przeciwko U. S.A. w W. o zapłatę 104 685,53 zł wraz z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie liczonymi od 7 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty z tytułu nienależnie
pobranej opłaty likwidacyjnej w związku z rozwiązaniem przez powoda umowy
I CSK 3469/25
2
ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi, którą
powód zawarł z poprzednikiem prawnym pozwanego A. S.A.
Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację
powoda i orzekł o kosztach postępowania.
Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołał się na jej oczywistą zasadność wynikającą w szczególności
z naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 3851 § 1 k.c. w zw. z § 36 OWU
poprzez błędną ocenę istoty opłaty likwidacyjnej, a także art. 3851 § 1 k.c.
w zw. z art. 5 dyrektywy 93/13/EWG w zw. z art. 36 ust. 2 i 3 OWU przez przyjęcie,
że w ustalonym stanie faktycznym postanowienia umowy w zakresie kształtującym
opłatę likwidacyjną nie stanowią niedozwolonych klauzul umownych.
Skarżący podniósł także, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 13 ust. 4 ustawy
z dnia 22 maja 2003 r. o działalności, ubezpieczeniowej w zw. z art. 36
ust. 1 Dyrektywy 2002/83 przez uznanie, że sporne postanowienie miało charakter
jednoznaczny i że nie doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych przez
pozwanego, a także naruszenie art. 3851 § 1 w zw. z art. 3853 pkt 4 k.c., przez
nieuzasadnione pominięcie okoliczności, że wysokość opłaty likwidacyjnej
przewidzianej w umowie była rażąco nieproporcjonalna względem rzeczywistych
kosztów ponoszonych przez ubezpieczyciela.
W odpowiedzi pozwana wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego przed Sądem Najwyższym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
I CSK 3469/25
3
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu. W celu wykazania przesłanki oczywistej zasadności należy
wykazać, że zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy,
I CSK 3469/25
4
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie
oczywiście wadliwe. Tymczasem uzasadnienie wniosku stanowi w istocie polemikę
z oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę weryfikacji prawidłowości
dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej
w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie
uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na
przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
W judykaturze wskazuje się, że za uznaniem za abuzywne zapisów ogólnych
warunków umowy (OWU) regulujących sposób naliczenia opłaty likwidacyjnej
w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy przemawiają takie okoliczności
jak wysokość opłaty likwidacyjnej w stosunku do kwoty zgromadzonej przez
ubezpieczonego (np. ponad 50% wartości), sposób naliczania opłaty
wprowadzający konsumenta w błąd (np. niejasny z uwagi na skomplikowany
algorytm), powiązany z niezdefiniowanymi i niedającymi się zweryfikować kosztami
(por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2013 r., I CSK 149/13).
W okolicznościach sprawy nie można uznać, że kwestionowane przez powoda
postanowienia kształtowały jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,
rażąco naruszając jego prawa jako konsumenta. Powód w wykonaniu zawartej
umowy dokonał wpłaty całej składki jednorazowo w wysokości 3 000 000 zł.
Z zapisów „Tabeli opłat i limitów” jednoznacznie wynikało, iż opłata likwidacyjna
przy wysokości składki powyżej 250 000 zł wynosi 5% za pierwszy rok polisy oraz
2% za drugi rok polisy. Z kolei w § 36 OWU umowy wskazano precyzyjnie
okoliczności, w których opłata likwidacyjna jest pobierana. Zapisy te są
jednoznaczne i zrozumiałe. Opłata likwidacyjna zastrzeżona na poziomie 5% za
pierwszy rok oraz 2% za drugi rok, nie może być uznana za nadmierną
i wygórowaną. Pobrana przez pozwanego kwota w wysokości ponad 104 000 zł jest
konsekwencją znacznych środków zgromadzonych na polisie. Pozwany wykazał
racjonalne i dające się zaakceptować powiązanie kosztów i ryzyka ubezpieczyciela
z wysokością opłaty likwidacyjnej. Stosowanie opłat likwidacyjnych w początkowym
okresie trwania umowy ma na celu zabezpieczenie się ubezpieczyciela przed
I CSK 3469/25
5
wypowiedzeniem umowy przez ubezpieczającego, zanim poniesione koszty nie
zostaną ubezpieczycielowi zwrócone.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
A.G.
[a.ł]
