I CSK 3447/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
13 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku C. P.
z udziałem Ł. P., Z. P., M. B., M. P., A. Z., J. N. i A. P.
o stwierdzenie nabycia spadku po K. P.,
na skutek skargi kasacyjnej Ł. P.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 5 października 2021 r., III Ca 528/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania
kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 22 marca 2021 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w
Gdańsku: stwierdził nabycie spadku po K. P., zmarłej […] maja 2020 r. w Gdańsku;
stwierdził nabycie po niej przedmiotu zapisu windykacyjnego; zarządził
sporządzenie spisu inwentarza po zmarłej, powierzając to zadanie komornikowi
sądowemu oraz oddalił wniosek Ł. P. o zwolnienie C. P. z funkcji wykonawcy
testamentu.
Postanowieniem z 5 października 2021 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił
apelację Ł. P.
I CSK 3447/23
2
W skardze kasacyjnej uczestnik Ł. P., jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania, wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989
§ 1 pkt 3 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi nieważność postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z
obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Nie występują podstawy do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzi
nieważność postępowania.
Zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi m.in.,
jeżeli strona nie miała zdolności procesowej. W orzecznictwie przyjmuje się, że
osoba dotknięta chorobą psychiczną zachowuje zdolność procesową, chyba że
zostanie ubezwłasnowolniona (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN – zasada
prawna z 12 grudnia 1960 r., I CO 25/60; postanowienie SN z 26 sierpnia 1970 r., I
CZ 84/70; postanowienie SN z 17 lutego 2004 r., III CK 38/04; wyrok SN z 19 maja
1976 r.; wyrok SN z 23 września 1999 r., II UKN 131/99). W konsekwencji osoba
I CSK 3447/23
3
taka może skutecznie udzielić pełnomocnictwa procesowego (zob. uchwałę SN z
26 lutego 2015 r., III CZP 102/14).
Sam fakt występowania u E. P. choroby psychicznej nie prowadzi do
wniosku, że nie miała ona zdolności procesowej, którą mają wszystkie osoby
fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych (art. 65 § 1 k.p.c.). W
materiałach sprawy nie ma informacji, że została ubezwłasnowolniona, chociażby
częściowo, a zatem należy przyjąć, iż miała ona zdolność procesową.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1
w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Jacek Grela
[S.J.]
[r.g.]
