I CSK 3384/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
31 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.M.
przeciwko Bank S.A. w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 17 kwietnia 2024 r., I ACa 1819/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank S.A. w W. na rzecz A.M. 2700 (dwa tysiące
siedemset złotych) zł kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 20 czerwca 2022 roku, I C 79/21, Sąd Okręgowy w Sieradzu
ustalił nieważność umowy kredytu i zasądził od pozwanego banku na rzecz
powodowego kredytobiorcy 51 491,62 zł i 15 202,39 CHF z odsetkami.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił
apelację banku.
I CSK 3384/24
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że 20 czerwca 2008 roku powódka zawarła
z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu na cele
mieszkaniowe. Bank udzielił kredytu w wysokości 200 000 zł denominowanego we
frankach szwajcarskich (CHF) na okres 240 miesięcy, wypłaconego w dwóch
transzach. W umowie określono, że wysokość transzy kredytu w CHF zostanie
określona według kursu kupna CHF, zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w
banku w dniu wypłaty transzy. O wysokości wykorzystanego kredytu w CHF,
wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo - odsetkowych
w wyżej wymienionej walucie bank miał informować kredytobiorców w terminie 7
dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w umowie.
Każda transza kredytu była wypłacana w złotych, przy jednoczesnym
przeliczeniu na CHF według kursu kupna obowiązującego w banku w dniu
wykorzystania danej transzy. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona
została w CHF, a ich spłata następować miała w złotych po uprzednim przeliczeniu
rat i należnych odsetek według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą
kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty. Tytułem spłaty kredytu
kredytobiorczyni uiściła na rzecz banku do 23 czerwca 2020 r. łącznie 51 491,62 zł
oraz 15 202,39 CHF.
Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy nie były indywidualnie
uzgodnione, gdyż swoboda kredytobiorców sprowadzała się do określenia kwoty
potrzebnego im kredytu i jego przeznaczenia. Treść umowy została przygotowana
jednostronnie przez bank, co stwarza domniemanie, iż nie było indywidualnych
negocjacji. Umowa zawiera postanowienia wprowadzające mechanizm indeksacji
i wyznaczające kursy walut, które określają główne świadczenia stron, jednak te
postanowienia nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Instytucje
finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia
przez nich świadomych i rozważnych decyzji, tymczasem bank nie udowodnił, że
zrealizował ciążący na nim obowiązek informacyjny.
Sąd Apelacyjny ocenił, że postanowienia umowy odwołujące się w zakresie
ustalania kursu waluty CHF do wewnętrznych tabel kursów banku są niedozwolone.
Usunięcie abuzywnych postanowień z umowy skutkuje brakiem możliwości
I CSK 3384/24
3
ustalenia kursu wymiany i oprocentowania, a w konsekwencji brakiem możliwości
wykonywania umowy w obowiązującym dotychczas kształcie. Łącząca strony
umowa, po wyeliminowaniu z niej postanowień niedozwolonych, które określają
główne świadczenia stron i są elementami przedmiotowo istotnymi umowy
kredytowej, nie może być w dalszym ciągu wykonywana, zaś w polskim systemie
prawnym nie ma przepisu, który nadawałby się do uzupełnienia luki powstałej
wskutek eliminacji abuzywnego postanowienia wprowadzającego do umowy
klauzulę indeksacyjną.
Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na następujące zagadnienia prawne:
1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu
postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania
postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest
ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany
przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.
41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c.
w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na
zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje
generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu
średniego NBP;
2) czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie
z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy,
dnia powstania sporu czy) dnia orzekania;
3) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej
jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych
zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie
zawierała tego abuzywnego postanowienia;
4) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który
znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej
I CSK 3384/24
4
Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na
potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie
kredytu;
5) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty
obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula
kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie
oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie
prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
pozwany bank wskazał również, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni art. 3851
§ 1 i 2 k.c. wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu
indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne w przypadku stwierdzenia
przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza
rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna
jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości
franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji
kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że
wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni
obowiązywania umowy wartości waluty obcej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Pozwany bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania
zagadnienia abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie
przeliczeń złotych na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez
bank. Natomiast uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III
CZP 25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
I CSK 3384/24
5
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po
usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu
drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych
ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu
denominowanego w walucie obcej.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. powódce przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
