I CSK 3335/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku upadłego M.B.
o ustalenie planu spłaty, warunkowe umorzenie zobowiązań lub umorzenie
zobowiązań bez ustalenia planu spłaty, umorzenie lub zakończenie postępowania
w sprawach upadłościowych osób fizycznych nieprowadzących działalności
gospodarczej,
na skutek skargi kasacyjnej upadłego M.B.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 9 maja 2025 r., PO/Gz-KRZ/183/2024,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 11 października 2024 roku Sąd Rejonowy w Zielonej
Górze w punkcie pierwszym ustalił, że w planie spłaty upadłego M.B. uczestniczą
następujący wierzyciele: 1) Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Z. w kwocie 6765,28
zł; 2) Gmina Miejska G. z wierzytelnością w kwocie 66,00 zł w kategorii III; 3) N.
S.A. w W. z sumą wierzytelności w kwocie 61 168,28 zł, w tym 43 530,90 zł w
kategorii II i 17 637,38 zł w kategorii III; 4) B. w G. z wierzytelnością w kwocie
14 542,74 zł w kategorii II; w punkcie drugim ustalił, że upadły M.B. doprowadził do
swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień wskutek rażącego
niedbalstwa; ustalił plan spłaty wierzycieli na warunkach szczegółowo opisanych w
I CSK 3335/25
2
punkcie trzecim; w punkcie czwartym ustalił, że pozostałe zobowiązania upadłego
powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, z wyłączeniem zobowiązań
wskazanych w art. 49121 ust. 2 pr. up. zostaną umorzone po wykonaniu planu
spłaty wierzycieli.
Postanowieniem z 9 maja 2025 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił
zażalenie upadłego i obciążył go kosztami postępowania zażaleniowego.
Upadły wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie Sądu
Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołał się na potrzebę wykładni art. 49115 ust. 1 pkt 3 pr.up. w celu
wyjaśnienia „jaki jest próg rażącego niedbalstwa w art. 49115 ust. 1 pkt 3 pr.up. przy
zadłużeniach konsumenckich i czy zaniechania procesowe (brak reakcji na wadliwe
wezwanie) mogą być elementem tej oceny”, a także na potrzebę wykładni
art. 217 pr. up. w zakresie minimalnych wymogów skutecznego wezwania do
złożenia oświadczenia na piśmie. Skarżący podniósł także, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona ze względu na wadliwą konstrukcję rozstrzygnięcia co
do winy upadłego i zaniżenie progu rażącego niedbalstwa, co miało wpływ na
ustalenie długości planu spłat.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
I CSK 3335/25
3
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co
wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu
Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi
powołana wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazuje, że wątpliwości skarżącego nie mają charakteru poważnych wątpliwości
i sprowadzają się w istocie do zwykłej wykładni art. 49115 ust. 1 pkt 3 pr.up.
i art. 217 pr.up. i ich zastosowania w ustalonym w sprawie stanie faktycznym.
Potwierdzeniem tej konstatacji jest okoliczność, że skarżący częściowo powtórzył
argumentację co do wadliwej konstrukcji rozstrzygnięcia w zakresie winy upadłego,
gdy uzasadniał tezę o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Należy zarazem
przypomnieć, że zbadanie czy dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub
istotnie zwiększył jej stopień w sposób umyślny lub wskutek rażącego niedbalstwa
– tj. czy dłużnik ponosi winę za swój stan majątkowy – wymaga dokonania ustaleń
faktycznych i ich oceny. W świetle przedstawionej we wniosku argumentacji
skarżący w istocie zmierza do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów
i ustaleń faktycznych dotyczących postępowania dłużnika przed złożeniem wniosku
o ogłoszenie upadłości, co w świetle art. 3983 § 3 k.p.c. jest niedopuszczalne
w postępowaniu kasacyjnym.
I CSK 3335/25
4
Należy także zauważyć, że w toku postępowania dłużnik został skutecznie
zobowiązany w drodze zarządzenia przewodniczącego do złożenia oświadczenia
na piśmie w trybie art. 217 ust. 1 w zw. z art. 49114 ust. 1 pr.up. w terminie 14 dni
pod rygorem pominięcia i przy zastrzeżeniu, że złożone oświadczenie będzie
stanowiło dowód w sprawie, a nadto do przedłożenia dokumentów ukazujących
aktualną sytuację materialną i wysokość uzyskiwanych dochodów upadłego.
Skarżący nie ustosunkował się do treści zarządzenia w wyznaczonym terminie,
mimo że zostało skuteczne doręczone 21 maja 2025 r.
Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy skarżący twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinien
przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża
oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
I CSK 3335/25
5
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu. Jak wskazano we wcześniejszych uwagach, argumentacja
zawarta we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania opiera się jedynie
na polemice ze stanowiskiem Sądów meriti i niedopuszczalnym kwestionowaniu
ustaleń faktycznych i oceny dowodów.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
A.G.
[a.ł]
