I CSK 3324/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
19 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.P. i T.P.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 26 czerwca 2024 r., I ACa 1775/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 14 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił,
że bliżej określona umowa kredytu mieszkaniowego zawarta 26 lipca 2005 r.
między powodami J.P. i T.P. a pozwanym Bankiem spółką akcyjną w W. jest
nieważna; zasądził od pozwanego łącznie na rzecz powodów kwotę 263.006,99 zł
wraz z bliżej określonymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie; oddalił powództwo
o odsetki w pozostałej części oraz orzekł o kosztach procesu.
I CSK 3324/24
2
2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Szczecinie
wyrokiem z 26 czerwca 2024 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach
postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący stwierdził, że
w sprawie występują istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności
odpowiedzi na następujące pytania: czy przy ocenie dominującego celu umowy
kredytu (w kontekście jej bezpośredniego związku z działalnością gospodarczą
kredytobiorcy) o charakterze mieszanym jest powierzchnia zajmowana lub
planowana do zagospodarowania z przeznaczeniem pod prowadzenie działalności
gospodarczej kredytobiorcy?; a jeżeli tak: jaki stosunek powierzchni zajmowanej
lub planowanej do zagospodarowania z przeznaczeniem pod prowadzenie
działalności gospodarczej do powierzchni niezwiązanej z działalnością
gospodarczą kredytobiorcy powoduje uznanie, że dominujący cel kredytu nie miał
charakteru konsumenckiego i stoi na przeszkodzie uznaniu kredytobiorcy
za konsumenta w rozumieniu art. 22 k.c.?
4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony
pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według
norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
I CSK 3324/24
3
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów
wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne (zawierające
usterkę redakcyjną – przytoczone wyżej w wersji bez korekty) dotyczy ustalenia
określonych przesłanek faktycznych przysługiwania kredytobiorcy statusu
konsumenta w przypadku zawarcia tzw. umowy o charakterze mieszanym,
tzn. czy istotna jest powierzchnia zajmowana lub planowana do zagospodarowania
z przeznaczeniem pod prowadzenie działalności gospodarczej kredytobiorcy.
Co do kwalifikacji kredytobiorcy prowadzącego działalność gospodarczą jako
konsumenta, to należy przede wszystkim stwierdzić, że zgodnie ze stanowiskiem
Sądu Najwyższego (zob. zwłaszcza wyrok z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22)
sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez kredytobiorcę nie wyklucza
uznania go za konsumenta. Dla tego rodzaju kwalifikacji prawnej (jako
profesjonalisty) decydujące powinny być cel zawarcia umowy oraz bezpośrednie jej
związanie z wykonywaną działalnością gospodarczą lub zawodową.
8. Weryfikacja okoliczności faktycznych w powyższym zakresie może być
jednak ostatecznie dokonana wyłącznie przez sądy meriti w określonej sprawie.
I CSK 3324/24
4
Z ustaleń poczynionych przez sąd Okręgowy w niniejszej sprawie wynika,
że powód był wprawdzie przedsiębiorcą i zamierzał w nieruchomości prowadzić
pracownię protetyczną, niemniej nigdy do tego nie doszło, zaś z umowy kredytu
wynika, że została ona zawarta w celu sfinansowania celów mieszkaniowych
powodów (k. 346v akt sprawy). W związku z takimi ustaleniami Sądu Okręgowego,
zaakceptowanymi przez Sąd Apelacyjny, uznać należy, że skarżący formułuje
zagadnienie prawne w oderwaniu od ustaleń faktycznych sprawy, odnosi je bowiem
do sytuacji, gdy zostaje zawarta umowa o charakterze (celu) mieszanym, podczas
gdy w niniejszej sprawie sądy nie ustaliły, jakoby taki był cel zawartej przez strony
umowy kredytu. U podstaw sformułowanego zagadnienia leżało zatem w istocie
kwestionowanie przez skarżącego przytoczonych ustaleń faktycznych. Sąd
Najwyższy jest natomiast związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sąd
powszechny. Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą
być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest
sądem prawa, a nie sądem faktu, i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny
dowodów przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli
prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych (zob. wyrok Sądu Najwyższego
z 5 stycznia 2011 r., III CSK 72/10). Z powyższych względów sformułowane
zagadnienie prawne nie spełnia przesłanek zawartych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
(G.N.-J.)
[r.g.]
I CSK 3324/24
5
