Art. 22 Kodeksu cywilnego wprowadza specjalną regulację dotyczącą osób ograniczonych w zdolności do czynności prawnych. Mianowicie, przepis stanowi, że jeśli przedstawiciel ustawowy odda takiej osobie określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta nabiera pełnej zdolności do czynności prawnych dotyczących tych przedmiotów. Inaczej mówiąc, w zakresie majątku przekazanego do swobodnego użytku, ograniczenia wynikające z braku pełnej zdolności do czynności prawnych przestają obowiązywać. Przepis wskazuje jednak wyraźnie wyjątek – czynności prawne wymagające zgody przedstawiciela ustawowego pozostają poza zakresem tej pełnej zdolności, nawet gdy przedmioty majątkowe zostały przekazane do użytku.
Przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba, na przykład małoletnia po ukończeniu 13 lat, która jest ograniczona w zdolności do czynności prawnych, otrzymuje od przedstawiciela ustawowego (na przykład rodzica lub opiekuna) określony majątek do samodzielnego dysponowania. W praktyce oznacza to, że może ona swobodnie dokonywać czynności prawnych dotyczących tej części majątku, na przykład sprzedawać czy wynajmować przedmioty. Warunkiem jest jednak, że nie chodzi o czynności wymagające specjalnych zgód prawnych, które są dalej regulowane przez inne przepisy i nadal potrzebują pozwolenia przedstawiciela.
Przykładem zastosowania art. 22 KC może być sytuacja, gdy rodzic przekaże małoletniemu dziecku rower lub telefon komórkowy do swobodnego używania. Zgodnie z tym przepisem dziecko może samo nimi dysponować, na przykład sprzedać lub pożyczyć innym osobom, o ile przepisy prawa nie wymagają zgody przedstawiciela ustawowego na taką czynność. Nie może jednak samodzielnie dokonywać czynności prawnych, które bez takiej zgody są nieważne, co może dotyczyć np. umów wymagających pełnej zdolności do czynności prawnych zgodnie z ustawą.
Częstym nieporozumieniem w stosowaniu art. 22 KC jest mylenie pełnej zdolności do czynności prawnych w zakresie określonych przedmiotów z całkowitą pełną zdolnością do czynności prawnych. Przepis nie powoduje, że osoba ograniczona staje się całkowicie pełnoletnia czy pełnozdolna prawnie. Również należy pamiętać, że niezwłoczne przekazanie przedmiotów majątkowych nie zwalnia przedstawiciela ustawowego z obowiązku udzielania zgody tam, gdzie jest to wymagane. Zatem ważne jest, by odmienne normy prawne i okoliczności konkretnej sprawy były prawidłowo uwzględniane. W każdej indywidualnej kwestii warto zasięgnąć porady prawnej, by prawidłowo interpretować i stosować przepis.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
