I CSK 3314/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
30 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W. F. i E. F.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 30 stycznia 2023 r., I ACa 1736/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz W. F. i E. F.
po 2 700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 stycznia 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do
rozpoznania uzasadnił wystąpieniem istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c.), tj. czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy
kredytu będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego
postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno
I CSK 3314/23
2
podlegać badaniu pod kątem abuzywności? Skarżący wskazał także na potrzebę
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) tj. art. 3851 § 1 i 2
k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień
umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami
dyspozytywnymi. Powołał się również na nieważność postępowania przed Sądem
drugiej instancji (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), wynikającą z rozpoznania sprawy przez
Sąd Apelacyjny w niewłaściwym składzie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie W. F. i E. F. wnieśli o
wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że
postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia
kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat
na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej,
mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyroki SN: z 22
stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 4 kwietnia 2019 r.,
III CSK 159/17; z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP
55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21). Postanowienie te kształtują prawa
i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco
naruszając jego interesy, przez uzależnienie wysokości świadczenia banku oraz
wysokości świadczenia konsumenta od wyłącznej decyzji banku. Zarówno
przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie
odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem
określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie postanowienia, które
uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne
i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. W ten sposób obarczają
kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron.
Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne, niezależnie od
tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w
I CSK 3314/23
3
jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych
odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów.
Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP
25/22, mającej moc zasady prawnej, wyjaśnił, że w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Stanowisko to
odzwierciedla dominujący w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że
w przypadku umowy kredytu indeksowanego kursem CHF, po wyeliminowaniu z
niej klauzul przeliczeniowych, nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy. W
takiej sytuacji nie jest bowiem możliwe określenie zgodnego z wolą stron rozmiaru
wzajemnych świadczeń, a przede wszystkim wysokości zobowiązania konsumenta
względem banku. Utrwalone zostały dotychczasowe poglądy orzecznicze, że
wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania
w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego
oprocentowanego według stawki LIBOR (zob. wyroki SN: z 17 marca 2022 r.,
II CSKP 474/22; z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 26 kwietnia 2022 r., II
CSKP 550/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22). Niemożliwe jest także
zastosowanie stawki referencyjnej WIBOR (zob. wyrok SN z 8 listopada 2022 r., II
CSKP 1153/22 i postanowienia SN: z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 2707/22; z 2
czerwca 2023 r., I CSK 4115/22, i z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4216/22). Czy też,
że niedopuszczalne jest zastosowanie art. 358 § 2 k.c. w celu uzupełnienia umowy
kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (zob. m.in. wyroki SN: z 8
listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22;
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22). Nie jest
również możliwe wypełnienie powstałych w umowie luk po usunięciu z niej
abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej przez odwołanie się do art. 56 k.c., art. 65 k.c.,
art. 354 k.c. czy przepisów prawa wekslowego (zob. wyroki SN: z 14 czerwca 2023
r., II CSKP 254/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22, i z 4 czerwca 2024 r., II
CSKP 1213/22).
Nieważność postępowania z powodu rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej
instancji w składzie jednego sędziego, zgodnie z wykładnią prawa przyjętą
w uchwale składu siedmiu sędziów SN z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22, OSNP
I CSK 3314/23
4
2023, Nr 10, poz. 104), dotyczy sytuacji, które miały miejsce po dacie jej podjęcia.
Zaskarżony wyrok został natomiast wydany 30 stycznia 2023 r.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z
§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
[wr]
[a.ł]
