I CSK 3304/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.K.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 23 maja 2024 r., I ACa 868/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz M. K. 2 700
złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu
niniejszego postanowienia.
[wr]
UZASADNIENIE
Pozwany Bank spółka akcyjna w W. (poprzednio Bank1 spółka akcyjna w
W.) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 23 maja
2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadnił wystąpieniem istotnych
zagadnień prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które ujął w pytaniach: 1) czy ocena
statusu konsumenta powinna uwzględniać wyłącznie okoliczności z chwili zawarcia
umowy kredytu, w tym deklarowane w niej przeznaczenie środków pochodzących z
kredytu, czy też powinna uwzględniać całość okoliczności sprawy, w tym faktyczne
przeznaczenie i rzeczywiste wykorzystanie środków pochodzących z kredytu?; 2)
I CSK 3304/24
2
czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie
świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego postanowienia
umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno podlegać badaniu
pod kątem abuzywności?
Skarżący wskazał również na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zakresie, w jakim
odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne
i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka M.K. wniosła o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne oraz przedstawione
wątpliwości interpretacyjne dotyczące wykładni przepisów prawa, nie czynią zadość
wymogom z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniających przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, gdyż były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi
Sądu Najwyższego (zob. uchwałę całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22; uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21
oraz wyroki SN: z 22 stycznia 2026 r., II CSKP 843/24; z 23 stycznia 2026 r.,
II CSKP 810/25; z 5 kwietnia 2023 r., II CSKP 1075/22; z 31 marca 2023 r.,
II CSKP 775/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 985/22; z 17 marca 2022 r.,
II CSKP 474/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21). Skarżący nie wykazał, że
zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tych poglądów, zatem brak jest
interesu publicznego w przyjęciu skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania.
W uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22
(OSNC 2024, nr 12, poz. 118), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy
wyjaśnił, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie. Stanowisko to odzwierciedla dominujący w orzecznictwie
I CSK 3304/24
3
Sądu Najwyższego pogląd, że w przypadku umowy kredytu indeksowanego kursem
CHF, po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych, nie jest możliwe
utrzymanie takiej umowy w mocy. W takiej sytuacji nie jest bowiem możliwe
określenie zgodnego z wolą stron rozmiaru wzajemnych świadczeń, a przede
wszystkim wysokości zobowiązania konsumenta względem banku. Postanowienia
określające główne świadczenia stron podlegają bowiem kontroli z punktu widzenia
abuzywności tylko wówczas, gdy są niejednoznaczne (art. 3851 § 1 zd. 2 k.c.).
W przeciwnym razie zasady ochrony konsumenta muszą ustąpić jednoznacznej
woli stron. Jeżeli jednak postanowienia te są niejednoznaczne, to w efekcie nie ma
zgodnych oświadczeń woli obu stron co do związania się umową o określonej
treści. Nie istnieje więc konsens w zakresie głównych świadczeń, który
z perspektywy art. 3851 § 1 k.c. podlegałby ochronie. Stąd też wynika skutek
w postaci braku związania umową w pozostałym zakresie, skoro nie są uzgodnione
główne świadczenia stron, a więc elementy konstrukcyjne umowy, przesądzające
o charakterze (istocie) danego stosunku prawnego (zob. wyrok SN
z 13 października 2022 r., II CSKP 864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i powołane
tam orzecznictwo).
Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że w razie uznania, iż postanowienie
umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie
jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów (zob. uchwałę całej Izby Cywilnej
z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Oznacza to, że nie jest możliwe wypełnienie
powstałych w umowie luk po usunięciu z niej abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej
przez odwołanie się m.in. do art. 358 § 2 k.c. czy art. 24 ust. 3 ustawy o NBP.
Nie jest również możliwe wypełnienie powstałych w umowie luk po usunięciu
z niej abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej przez odwołanie się do art. 56 k.c.,
art. 65 k.c., art. 354 k.c. czy przepisów prawa wekslowego (zob. wyroki SN:
z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22,
i z 4 czerwca 2024 r., II CSKP 1213/22).
I CSK 3304/24
4
Zwrócić uwagę należy, że art. 358 § 2 k.c. wszedł w życie
24 stycznia 2009 r. (zob. ustawę z 23 października 2008 r. o zmianie ustawy –
Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo dewizowe, Dz.U. z 2008 r. Nr 228, poz.
1506). Niedopuszczalne byłoby więc stosowanie tego przepisu w odniesieniu do
łączącej strony umowy kredytu zawartej w 2008 r., a więc przed wejściem w życie
tego przepisu.
Ocenę czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.),
dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwałę składu siedmiu
sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Od tego też momentu klauzule
abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą
wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym. Skutek niezwiązania klauzulą
abuzywną ex tunc, oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku
do daty zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę pozostają bez znaczenia dla
niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień umownych.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalone jest, że status konsumenta na
tle art. 221 k.c. nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej
czynności prawnej. Okoliczność, że osoba fizyczna prowadzi działalność
gospodarczą lub zawodową nie pozbawia jej per se atrybutu konsumenta; osoba
taka może bowiem korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią
czynność nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub
zawodową (zob. wyroki SN: z 22 stycznia 2026 r., II CSKP 843/24;
z 12 września 2025 r., II CSKP 643/25, i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22).
W konsekwencji sam fakt prowadzenia przez kredytobiorcę działalności
gospodarczej oraz podania w rejestrze jako miejsca jej wykonywania adresu, pod
którym znajduje się nieruchomość kupiona ze środków pochodzących z kredytu nie
oznacza, że zawierając umowę kredytu nie miał statusu konsumenta (zob. wyrok
SN z 20 sierpnia 2025 r., II CSKP 177/24).
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
I CSK 3304/24
5
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw.
z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Mariusz Łodko
[wr]
[SOP]
