I CSK 3299/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
27 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości C.K.
przeciwko A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,
na skutek skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 7 września 2023 r., V ACa 2087/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2700 (dwa
tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanej odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
[A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga
w Warszawie uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda syndyka masy
upadłości C.K. umowę sprzedaży nieruchomości gruntowej położonej w W. – […]
I CSK 3299/24
2
przy ulicy […], stanowiącej działkę ewidencyjną numer […] z obrębu […] o
powierzchni […] m2, objętej księgą wieczystą numer […], zawartą w dniu 6 czerwca
2016 r. przed notariuszem J.J. w W. za repertorium A Nr […] pomiędzy […] spółką
z ograniczoną odpowiedzialnością w W. ( dalej: S.”) a „A.” spółką z ograniczoną
odpowiedzialnością w W. (dalej: „A.”) celem ochrony wierzytelności syndyka masy
upadłości C.K. względem P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (dalej:
„S.”) opiewających na kwotę 159 646,19 zł wynikających z orzeczeń wydanych
przez Sąd Rejonowy w Gryficach w sprawach o sygnaturach akt szczegółowo
opisanych w sentencji i orzekł o kosztach procesu.
Wyrokiem z 7 września 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił
apelację pozwanej A. […] i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwaną.
Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Jej zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające
odpowiedzi na pytanie: „Czy wierzyciel podejmujący próbę określenia
bezskuteczności czynności prawnej na podstawie art. 527 k.c., dla wykazania
przesłanki niewypłacalności dłużnika ma obowiązek podjęcia się prób egzekucji
należności względem wszystkich kolejno podmiotów w ramach, jak w tym
przypadku, szeregu czynności prawnych gdzie przedmiotem był składnik
majątkowy dłużnika pierwotnego, czy też ma obowiązek wykazania jedynie
bezskuteczności egzekucji (niewypłacalności) względem dłużnika pierwotnego jak
ma to miejsce w niniejszej sprawie – S. sp. z o.o.? ”.
W ocenie skarżącej dłużnik pierwotny (S.) istotnie stał się niewypłacalny, co
jest okolicznością bezsporną, natomiast powód nie wykazał, aby podmiot będący
bezpośrednio stroną kwestionowanej pozwem czynności prawnej (S.) także był
niewypłacalny.
Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do
rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 3299/24
3
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie
przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek
przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami
prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono
rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie
nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych
spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru
kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do
kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego
orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC
2002, nr 12, poz. 151).
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia tych wymogów.
Zagadnienie dotyczące wykładni art. 527 k.c. nie zostało dostatecznie
umotywowane. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, nie przeprowadzono
analizy orzecznictwa i poglądów doktryny. Argumentacja skarżącej jest ogólnikowa,
I CSK 3299/24
4
jednostronna i ogranicza się do przedstawienia własnego poglądu w opozycji do
stanowiska prawnego Sądu drugiej instancji. Nie wykazuje zatem, że w sprawie
ujawniło się zagadnienie wykładnicze o problemowym czy precedensowym
charakterze, którego wyjaśnienie wymagałoby zaangażowania Sądu Najwyższego
i sprzyjało rozwojowi prawa. Silnie kazuistyczny sposób jego ujęcia wskazuje, że
jest ono osadzone w okolicznościach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej
właśnie sprawie, sprowadzając się do kwestionowania prawidłowości stosowania
przez Sąd Apelacyjny prawa materialnego przytoczonego w podstawach skargi.
Niezależnie od powyższego problem na który wskazuje skarżąca jest
sprzeczny z istotą skargi pauliańskiej, w której osoba trzecia, która uzyskała
korzyść majątkową kosztem wierzyciela nie jest dłużnikiem osobistym wierzyciela,
której niewypłacalność miałby obowiązek wykazywać, a jedynie podmiotem
dokonującym z dłużnikiem czynności prawnej, co do której wierzyciel domaga się
jej uznania za bezskuteczną względem niego. Rezultatem uwzględnienia skargi
pauliańskiej jest zatem możliwość dochodzenia przez wierzyciela zaspokojenia
z przedmiotów majątkowych, które wskutek uznania czynności za bezskuteczną
wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły z pierwszeństwem przed
wierzycielami osoby trzeciej (art. 532 k.c.).
Przesłanką uwzględnienia skargi pauliańskiej z oczywistych względów nie
jest zatem – jak, wydaje się zakładać skarżąca - niewypłacalność osoby trzeciej.
Dotyczy to także sytuacji, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną od dłużnika
korzyścią. W takiej sytuacji z art. 531 § 2 k.c. wprost wynika, że wierzyciel może
wystąpić ze skargą pauliańską bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz
rozporządzenie nastąpiło i zaskarżyć czynność prawną w której uczestniczyła,
jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności
dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne (art. 531 § 2
k.c.). Pojęcie osoby, na rzecz której rozporządzenie nastąpiło, obejmuje nie tylko
podmiot, który bezpośrednio otrzymał korzyść od osoby trzeciej, ale także następne
podmioty, do których korzyść trafiła w drodze kolejnych rozporządzeń, jeżeli
transakcje te zostały dokonane w okolicznościach wskazanych w art. 531 § 2 k.c.
( zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 24 września 2015 r., V CSK 667/14, OSNC
I CSK 3299/24
5
2016, nr 7-8, poz. 94; z 5 lutego 2015 r., V CSK 246/14, niepubl.; i z 12 kwietnia
2012 r., II CSK 448/11, OSNC-ZD 2013, nr D, poz. 69).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które
w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c.
i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023,
poz. 1964, ze zm.).
Monika Koba
[A.T.]
[a.ł]
