I CSK 3280/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
5 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R. M.
przeciwko T. sp. z o. o. w D.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej R. M.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 18 kwietnia 2024 r., I AGa 114/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od R. M. na rzecz T. sp. z o.o. w D. 5400 (pięć
tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 lipca 2022 roku, VI GC 28/22, Sąd Okręgowy w Rzeszowie
oddalił powództwo zamawiającego przeciwko przyjmującemu zamówienie o zapłatę
1 090 618,32 zł z tytułu poniesionej szkody wskutek nienależytego wykonania
umowy o modernizację należących do zamawiającego 70 podwozi do wagonów
kolejowych (platform).
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
oddalił apelację zamawiającego.
I CSK 3280/24
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że przyjmujący zamówienie miał zmodernizować
platformy zamawiającego w terminie do 31 grudnia 2017 r. Strony 25 kwietnia
2017 r. przesunęły termin realizacji zamówienia do 31 grudnia 2020 r. ze względu
na zmianę przepisów regulujących dopuszczenie wagonów kolejowych do ruchu.
Kolejnym aneksem strony ograniczyły zamówienie do 30 platform i skróciły termin
do 31 października 2018 r
Przyjmujący zamówienie posiadał dokumentację techniczną oraz wydane
świadectwo dopuszczenia do eksploatacji dla platformy, która była przedmiotem
umowy, o czym zamawiający wiedział przy podpisaniu umowy. Przepisy dotyczące
dopuszczenia wagonów do eksploatacji, obowiązujące w czasie zawarcia umowy,
zezwalały na zastosowanie do wagonów zestawów zarówno obręczowanych, jak
i monoblokowych. Dysponowanie świadectwem dopuszczenia do eksploatacji
zwalniało z wymogu certyfikowania wagonów od podstaw wg nowego prawa
unijnego. Jednak zgodnie z wyjaśnieniem Urzędu Dozoru Technicznego konieczne
było potwierdzenie przez Urząd Transportu Kolejowego (UTK) zgodności wagonu
z typem wagonu certyfikowanym przed zmianą przepisów unijnych w 2017 roku
Zamawiający 29 lipca 2017 roku nakazał zaprzestanie prac przy 3 z 4
dostarczonych podwozi, objętych zleceniem na modernizację, do czasu
pozytywnego potwierdzenia przez UTK zgodności co do jednej platformy. W celu
uzyskania przez przyjmującego zamówienie certyfikatu potwierdzenia zgodności
z typem w okresie od kwietnia 2017 roku do marca 2018 roku przeprowadzono
szereg badań technicznych. Dodatkowo przyjmujący zamówienie został
zobowiązany przez UTK do przesłania umowy na modernizację i dokumentów
opracowanych dla przedmiotowych wagonów. Wagony zostały dopuszczone do
użytkowania. Strony 5 lipca 2018 r. dokonały odbioru technicznego 4 pierwszych
platform towarowych wskazując, że zostały wykonane zgodnie z zamówieniem,
obowiązującymi przepisami i procesami technologicznymi.
Przyjmujący zamówienie wziął na siebie zakup i koszt materiałów
potrzebnych do modernizacji. Na tym etapie prac modernizacja nie obejmowała
wymiany zestawów kołowych na monobloki, gdyż strony nie miały wiedzy, że taka
konieczność zaistnieje. Z powodu wątpliwości użytkownika wagonów (klienta
I CSK 3280/24
3
zamawiającego) w zakresie dokumentacji eksploatacja dostarczonych 4 wagonów
musiała zostać wstrzymana. Z powodu konieczności wprowadzenia zasadniczych
zmian konstrukcyjnych, wpływających na bezpieczeństwo ruchu kolejowego,
należało przeprowadzić ponowny proces weryfikacji elementów wagonu. Po
przeprowadzeniu kolejnych badań przyjmujący zamówienie został poinformowany o
konieczności wyposażenia wagonów w zestawy monoblokowe. W związku z
powyższym przyjmujący zamówienie wezwał zamawiającego do dostarczenia
takich zestawów, zobowiązując się do ich wymiany na własny koszt. Strony w
sposób dorozumiany umówiły się na wykonanie dzieła po dostarczeniu przez
zamawiającego zestawów monoblokowych. Zamawiający zakupił łącznie 64
zestawy, a resztę wymontował z innych swoich wagonów i dostarczył
przyjmującemu zamówienie w okresie od maja do września 2019 r. Przyjmujący
zamówienie przekazał zamawiającemu zmodernizowane 30 platform w okresie od
7 czerwca do 6 września 2019 r., a zamawiający je wyleasingował oraz
wydzierżawił.
W związku z opóźnieniami w realizacji umowy zamawiający obciążył
przyjmującego zamówienie sumą 1 115 574 zł tytułem strat poniesionych
z niezrealizowania umowy oraz wprowadzenia w błąd co do prawidłowości
dokumentacji. Przyjmujący zamówienie odmówił zapłaty.
Sąd drugiej instancji uznał, że strony umówiły się o wykonanie dzieła
z wykorzystaniem tych podwozi, które zostaną dostarczone przez zamawiającego.
Zostały one wymienione w załączniku do umowy ramowej i tylko w odniesieniu do
30 spośród tych platform przyjmujący zamówienie miał dokonywać modernizacji.
W umowie strony nie postanowiły, że przyjmujący zamówienie z dostarczonych
podwozi wymontuje istniejące zestawy obręczowe i zamontuje zestawy
monoblokowe. Jasne było dla obu kontrahentów, że zamawiający dostarcza
podwozia z zestawami obręczowymi i z wykorzystaniem tych zestawów
obręczowych przyjmujący zamówienie dokonuje modernizacji. Potwierdzeniem tego
jest fakt odbioru technicznego 4 zmodernizowanych wagonów zgodnie z
zamówieniem i obowiązującymi przepisami oraz procesami technologicznymi, a
wagony te zmodernizowano w oparciu o dostarczone przez zamawiającego
podwozia zawierające zestawy obręczowe.
I CSK 3280/24
4
Sąd drugiej instancji wskazał, że zamawiający zobowiązał się do
dostarczenia podwozi, które wykonawca miał zmodernizować. Działanie
zamawiającego przez dostarczenie niewłaściwych podwozi, bo zawierających
zestawy obręczowe, spowodowało utrudnienia w realizacji dzieła, na które nie miał
wpływu przyjmujący zamówienie. Nie doszło do zawinionego przez przyjmującego
zamówienie opóźnienia w wykonaniu dzieła, gdyż na skutek ujawnienia nowej
okoliczności, kiedy zmodernizowano już 4 wagony, strony podjęły negocjacje
warunków umowy i doszły do zgodnego porozumienia o wykonaniu wymiany
dotychczasowych zestawów tkwiących w podwoziach dostarczanych przez
zamawiającego bez dodatkowego wynagrodzenia, natomiast nowe zestawy
monoblokowe miał dostarczyć zamawiający i czynił w okresie od maja do września
2019 r. Po ich dostarczeniu przyjmujący zamówienie dokonywał modernizacji,
wydając zamówione dzieło. Nie można zatem przyjąć, że doszło do nienależytego
wykonania umowy.
Zamawiający wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ:
1) w sprawie występuje istotnego zagadnienie prawne związane z zarzutem
naruszenia prawa materialnego, tj. art. 633 i 634 k.c., przez uznanie, że w
przypadku gdy zamawiający zbył na rzecz przyjmującego zamówienie materiał,
który miał zostać wykorzystany do wykonania dzieła, rzeczony materiał był
„dostarczony” przez zamawiającego w rozumieniu art. 633 i 634 k.c., podczas gdy
przepisy te stosuje się tylko, gdy dzieło wykonywane jest z materiału będącego
własnością zamawiającego, a wskazane naruszenie spowodowało w konsekwencji
przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że zamawiający był odpowiedzialny za
dostarczenie materiału nienadającego się do wykonania umowy i ponosi on
odpowiedzialność za opóźnienie przyjmującego zamówienie;
2) oczywistą zasadność zarzutu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65
§ 2 k.c., przez przyjęcie, że po zawarciu drugiego aneksu strony w sposób
konkludentny umówiły się na przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania,
podczas gdy zarówno powód, jak i pozwany nie wskazywali w toku procesu innego
umówionego terminu wykonania umowy niż ten wynikający z drugiego aneksu;
I CSK 3280/24
5
3) oczywistą zasadność zarzutu naruszenie prawa materialnego, tj. §10 ust.
3 rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 kwietnia 2017 r.
w sprawie interoperacyjności systemu kolei (Dz.U. z 2017 r., poz. 934) i § 10 ust. 3
rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 25 lutego 2016 r.
w sprawie interoperacyjności systemu kolei (Dz.U. z 2016 r., poz. 254) przez
przyjęcie, że przy podpisywaniu umowy obowiązujące przepisy dotyczące
dopuszczenia wagonów do eksploatacji zezwalały na zastosowanie do platform
zestawów zarówno obręczowanych jak i monoblokowych, skoro żadne regulacje
prawne nie zmieniły się w taki sposób, że przyjmujący zamówienie mógł
zrezygnować z dokonania weryfikacji zmian przez jednostkę notyfikowaną;
4) oczywistą zasadność zarzutu naruszenia przepisu postępowania,
tj. art. 233 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c. przez ustalenie, że przy podpisywaniu umowy
obowiązujące przepisy dotyczące dopuszczenia wagonów do eksploatacji
zezwalały na zastosowanie do wagonów platform zestawów zarówno
obręczowanych jak i monoblokowych, skoro żadne regulacje prawne nie zmieniły
się w taki sposób, że przyjmujący zamówienie mógł zrezygnować z dokonania
weryfikacji zmian przez jednostkę notyfikowaną;
5) oczywistą zasadność zarzutu naruszenia przepisu postępowania,
tj. art. 378 § 1 i art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez brak odniesienia
się lub nazbyt lakoniczne odniesienie się Sądu Apelacyjnego do zarzutów apelacji
dotyczących wysokości szkody i jej zakresu, co uniemożliwia kontrolę
zaskarżonego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zamawiający dochodzi od przyjmującego zamówienie odszkodowania za
opóźnione wykonanie dzieła. Przyczyną opóźnienia była konieczność zmiany
zestawów obręczowych na monoblokowe. Obie strony założyły zastosowanie
zestawów obręczowych. Jednak okazało się, że konieczne są zestawy
monoblokowe. W sprawie występuje zagadnienie, czy przyjmującego zamówienie
obciąża brak wiedzy, że konieczne okażą się zestawy monoblokowe. Zagadnienie
to nie ma związku z art. 633 i 634 k.c. Sąd pierwszej instancji uznał, że przyjmujący
I CSK 3280/24
6
zamówienie nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie, i uzasadnił tę tezę
błędnie, powołując art. 633 i 634 k.c. Natomiast Sąd odwoławczy stwierdził, że nie
było opóźnienia. W sprawie nie występuje przedstawione zagadnienie prawne.
2. Skarżący podważa ustalenie Sądu Apelacyjnego, że strony po zawarciu
drugiego aneksu sposób dorozumiany przedłużyły termin do modernizacji
30 platform. Spór dotyczy faktu, a nie wykładni oświadczeń woli, i zarzut naruszenia
art. 65 § 2 k.c. jest niezasadny. Ponadto nawet w przypadku skutecznego
podważenia oceny Sądu drugiej instancji, że nie doszło do opóźnienia, istotą sporu
jest odpowiedzialność za błędne założenie, że modernizacja nie wymaga
zastąpienia zestawów obręczowych monoblokowymi.
3. Według skarżącego zmiana przepisów dotyczących wymagań technicznych
wagonów kolejowych po zawarciu umowy nie powinna mieć wpływu na termin
wykonania modernizacji, gdyż zmiana ta nie mogła spowodować konieczności
zastąpienia zestawów obręczowych monoblokowymi. Jednak z punktu widzenia
przedsiębiorcy modernizującego wagony zmiana praktyki organów
dopuszczających wagony do ruchu jest równie istotna jak zmiana samego prawa.
Przyjmujący zamówienie otrzymał z Urzędu Dozoru Technicznego wyjaśnienie, że
wystarczy badanie zgodności wagonu po modernizacji z typem wagonu mającym
certyfikat UTK sprzed zmiany przepisów, a dostarczone przez zamawiającego
wagony z zestawami obręczowymi były wagonami typu, który miał certyfikat.
Dopiero po zawarciu umowy okazało się, że UTK już nie zezwala na
modernizowanie tego rodzaju wagonów bez objęcia modernizacją zastąpienia
zestawów obręczowych monoblokowymi. Sądy powszechne i Sąd Najwyższy nie
są uprawnione do oceny, czy UTK prawidłowo stosuje przepisy dotyczące
wymagań technicznych wagonów kolejowych. Sąd drugiej instancji nie stosował
tych przepisów, gdyż stwierdził brak opóźnienia. Sąd pierwszej instancji także nie
stosował tych przepisów i oddalił powództwo, ponieważ ustalił, że strony zawarły
pierwotnie umowę o modernizację wagonów bez zastąpienia zestawów
obręczowych monoblokowymi, a skoro to zamawiający dostarczył wagony
z zestawami obręczowymi, to na podstawie art. 633 i 634 k.c. odpowiada za
opóźnienia. Powołanie się na art. 633 i 634 k.c. było błędne, lecz zagadnienie, czy
przyjmujący zamówienie w chwili zawarcia umowy powinien wiedzieć, że konieczna
I CSK 3280/24
7
będzie wymiana zestawów, niewątpliwie nie jest oczywiste i nie można uznać
skargi za oczywiście uzasadnioną z tej przyczyny.
4. Zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci przepisów dotyczących
wymagań technicznych wagonów kolejowych skarżący powtórzył jako zarzut
naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 233 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c., przez
ustalenie, że w czasie zawarcia umowy przepisy zezwalały na stosowanie
zestawów obręczowanych. Artykuł 233 k.p.c. jest przepisem z zakresu
postępowania dowodowego, a ustalanie treści przepisów nie jest przedmiotem
postępowania dowodowego, lecz przedmiotem wykładni prawa.
5. Skoro Sąd Apelacyjny przyjął brak odpowiedzialności przyjmującego
zamówienie za szkodę zamawiającego spowodowaną opóźnieniem, to zasadnie
nie wypowiadał się o wysokości szkody.
6. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego
zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[a.ł]
