I CSK 3236/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
2 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 2 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.J.
przeciwko M.J.
o ustanowienie rozdzielności majatkowej małżeńskiej,
na skutek skargi kasacyjnej P.J.
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z 16 maja 2024 r., X Ca 71/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od P.J. na rzecz M.J. 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł
kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
P.J. 14 października 2022 r. wniósł do Sądu Rejonowego
w
Bydgoszczy pozew o ustanowienie od 1 kwietnia 2020 r. lub ewentualnie od daty
wytoczenia powództwa rozdzielności majątkowej małżeńskiej, wynikającej
z zawartego 18 lipca 2015 r. małżeństwa z pozwaną M.J.
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wyrokiem z 30 stycznia 2024 r. oddalił
powództwo.
I CSK 3236/24
2
Wyrokiem z 16 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił apelację.
W skardze kasacyjnej powód, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
do rozpoznania, wskazał na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt
1, 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie występują istotne zagadnienie prawne,
a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia
rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie
zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania
w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7
czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada
I CSK 3236/24
3
2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK
627/18).
Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższa przesłanka
nie została wykazana. W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów, które
mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś z przesłanek przyjęcia
sprawy do rozpoznania, a przedstawione problemy prawne, zostały już
rozstrzygnięte w orzecznictwie SN. Wskazanie w art. 52 § 2 k.r.o., że wyjątkowym
wypadkiem uzasadniającym możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej
z dniem wcześniejszym niż wytoczenie powództwa jest okoliczność, iż
małżonkowie żyli w rozłączeniu, nie oznacza, że w każdym przypadku życia w
rozłączeniu sąd ma obowiązek ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem
wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, lecz jedynie możliwość
ustanowienia tej rozdzielności w takiej sytuacji. Przy ustalaniu i wykładni ważnych
powodów w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o. należy się bowiem koncentrować na sferze
stosunków prawno-majątkowych małżonków. Ustanowienie przez sąd rozdzielności
majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub
umownej, z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, jest
dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w
rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu współdziałanie w zarządzie majątkiem
wspólnym (zob. postanowienie SN z 19 listopada 2025 r. I CSK 137/25).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia
prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej
instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego
wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia
SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003
r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).
Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś
wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania
I CSK 3236/24
4
prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego
do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej
instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem
postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu
przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie podkreśla się, że
występująca w art. 52 § 1 k.r.o. klauzula „ważnych powodów” ma charakter
elastyczny i pozostawia sądowi meriti szeroki margines swobody, wymagający
subiektywnej i zindywidualizowanej oceny w każdej sprawie. Nie każda postać
separacji faktycznej może stanowić ważny powód ustanowienia rozdzielności
majątkowej (zob. postanowienie SN z 22 grudnia 2020 r., III CSK 64/20). Tym
bardziej sama okoliczność istnienia między małżonkami separacji faktycznej nie
przesądza daty powstania rozdzielności majątkowej.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Jacek Grela
[S.J.]
[SOP]
