I CSK 3214/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
18 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 18 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w P.
przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście K.
o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego,
na skutek skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Starosty K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z 24 kwietnia 2024 r., II Ca 1094/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 22 września 2023 r. Sąd Rejonowy w Krotoszynie ustalił
opłaty roczne, począwszy od 1 stycznia 2021 r., z tytułu użytkowania wieczystego
bliżej określonych nieruchomości gruntowych położonych w K., K1 i w S.; oddalił
powództwo w pozostałym zakresie; rozstrzygnął o kosztach procesu oraz nakazał
ściągnąć od powoda P. S.A. z siedzibą w P. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu
I CSK 3214/24
2
Rejonowego w Krotoszynie bliżej określoną kwotę tytułem zwrotu wydatków
tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.
2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem
z 24 kwietnia 2024 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach postępowania
apelacyjnego.
3. Od wyroku sądu drugiej instancji skargę kasacyjną wywiódł pozwany
Skarb Państwa. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Podał, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenia przepisów prawa
materialnego w zakresie w jakim dotyczą one podstaw ustalenia wartości
nieruchomości na potrzeby procesu aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu
użytkowania wieczystego.
4. Powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony
pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
I CSK 3214/24
3
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów
wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na przesłance unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga powołania się
na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa
materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego
do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono
widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu
wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał
zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny,
że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN
z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć
w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się
"oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (zob.
postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Do przyjęcia skargi
do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest
wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji.
W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie
o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem
I CSK 3214/24
4
jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga
kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (zob.
postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
8. Skarżący podniósł, iż oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika
z tego, iż jego zdaniem sąd odwoławczy w sposób kwalifikowany naruszył
wskazane w zarzutach kasacyjnych przepisy dotyczące podstaw ustalenia wartości
nieruchomości na potrzeby procesu aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu
użytkowania wieczystego, przez pominięcie w procesie określania wartości
rynkowej nieruchomości ich stanu. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera jednak przekonujących argumentów
wskazujących na zarzucane naruszenie przepisów. W szczególności, skarżący nie
wyjaśnił wystarczająco precyzyjnie, na czym konkretnie miałoby w niniejszej
sprawie polegać nieuwzględnienie stanu nieruchomości. Sąd Okręgowy wszakże
wyraźnie stwierdził, że przy szacowaniu nieruchomości należy uwzględnić m.in.
jej stan (k. 343v akt sprawy), a następnie oceniając dowód z opinii biegłego
rzeczoznawcy wskazał, iż biegły wziął pod uwagę „cel wyceny, rodzaj i położenie
nieruchomości, funkcję wyznaczoną dla niej w planie miejscowym, stopień
wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania
nieruchomości, dostępność danych o cenach rynkowych nieruchomości
podobnych” a ponadto „uwzględnił m.in. lokalizację i otoczenie nieruchomości, stan
techniczno-użytkowy a także dostępność komunikacyjną (…) sposób użytkowania
gruntu – stacja paliw” (k. 343v akt sprawy). Ustalenia te sąd przyjął jako podstawę
rozstrzygnięcia. Skarżący nie przedstawił natomiast przekonujących argumentów
wskazujących, że pomimo uwzględnienia powyższych kryteriów przy szacowaniu
doszło do wyeliminowania kryterium „stanu nieruchomości”. Nieuzasadniony jest
zatem zarzut popełnienia przez Sąd Okręgowy rażących uchybień świadczących
o zaistnieniu powołanej przez skarżącego przesłanki oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej.
9. Skarżący wprawdzie w omówionej wyżej kwestii podnosi niewłaściwe
zastosowanie przepisów prawa, niemniej uznać należy, że jego twierdzenia
w istocie zmierzają do polemiki z oceną dowodów dokonaną przez sąd drugiej
instancji. Jednakże w postępowaniu kasacyjnym jest to niedopuszczalne. Zgodnie
I CSK 3214/24
5
bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest sądem prawa,
a nie sądem faktu, i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów
przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości
dokonanych ustaleń faktycznych (zob. wyrok SN z 5 stycznia 2011 r., III CSK
72/10). Sąd Najwyższy jest tym samym związany ustaleniami faktycznymi
dokonanymi przez sąd powszechny. Oznacza to niedopuszczalność powoływania
się przez skarżącego na wadliwość orzeczenia sądu drugiej instancji, polegającą
na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie SN
z 15 października 2020 r., IV CSK 136/20).
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
(G.N.-J.)
[a.ł]
