I CSK 3151/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
18 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 18 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku J.N.
z udziałem J.B., M.K., M.W., J.S., W.S., S.S., B.S., B.W., B.K., P.G., N. spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł., A.S., D.S., P.M., W.Ł.,
J.Ł., M.K., T.K., B.S.1., R.S., W.W., Gminy Ł., V. spółki akcyjnej we W.
o wpis w dziale III księgi wieczystej (…),
na skutek skargi kasacyjnej J.N.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi
z 12 grudnia 2024 r., III Ca 2649/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 27 września 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia
w Łodzi oddalił wniosek J.N. o wpisanie w dziale III księgi wieczystej (…)
służebności gruntowej ustanowionej na rzecz każdoczesnych właścicieli
nieruchomości, uregulowanej w księdze wieczystej (…), w sprawie przy udziale J.B.,
M.K., M.W., J.S., W.S., S.S., B.S., B.W., B.K., P.G., N. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł., A.S., D.S., P.M., W.Ł., J.Ł., M.K.,
T.K., B.S.1., R.S., W.W., Gminy Ł., V. spółki akcyjnej we W.
Postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił
apelację wnioskodawcy.
I CSK 3151/25
2
Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie
Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazał na potrzebę wykładni przepisu prawnego wywołującego
rozbieżności w orzecznictwie, przy czym przepisu tego nie sprecyzował. Wyjaśnił,
że w świetle uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 lutego 2016 r.,
III CZP 86/15, dotyczącej oddalenia wniosku o wpis w księdze wieczystej,
ustawodawca nie określił, na jakiej podstawie może dojść do ustalenia przeszkody
wpisu i na czym ta przeszkoda polega. Uzasadnia to stwierdzenie, że o ile fakty
znane sądowi z urzędu nie mogą same przez się stanowić podstawy wpisu, gdyż
wpis w księdze wieczystej dokonywany jest na wniosek, o tyle mogą i powinny
stanowić podstawę oddalenia wniosku, jeśli w wyniku uwzględnienia tych faktów
dochodzi do ustalenia, że istnieje przeszkoda do dokonania wpisu. Skoro
ustawodawca nie określił podstawy przeszkody do dokonania wpisu w księdze
wieczystej, to obowiązek dokładnego wskazania tej przeszkody w konkretnej
sprawie obciąża sąd.
Skarżący wskazał także, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego aktualnie
jest prezentowany pogląd, że jeżeli nieruchomość jest oddana w użytkowanie
wieczyste, to ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebność drogi koniecznej
powinna być ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego, a nie na prawie
właściciela nieruchomości. Jednakże, w ocenie skarżącego ta zasada jest
sprzeczna z treścią art. 365 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
I CSK 3151/25
3
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co
wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego
wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r.,
I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że skarżący nie wykazał, że
w sprawie zachodzi przytoczona wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Z art. 6268 § 1 i 2 k.p.c. wynika, że wpis dokonywany jest co do zasady na
wniosek i w jego granicach. Oceniając zasadność wniosku sąd powinien czynić
ustalenia na podstawie dokumentów, które zostały dołączone do wniosku oraz na
podstawie treści księgi wieczystej według jej stanu z chwili złożenia wniosku
(por. np. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2009 r.,
III CZP 80/09, OSNC 2010, nr 6, poz. 84, postanowienie SN z 3 grudnia 2025 r.,
I CSK 2630/25).
Wbrew stanowisku skarżącego Sąd Okręgowy podał powody, dla których
wniosek o wpis został oddalony. W ocenie Sądu uwzględnienie wniosku nie było
możliwe z uwagi na okoliczność, że w postanowieniu z 30 września 2021 roku
I CSK 3151/25
4
wydanym w sprawie I Ns 555/07 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi
ustanowił służebność obciążającą prawo własności nieruchomości oznaczonej jako
działka o nr 139/35, dla której prowadzona jest księga wieczysta (…). Przywołana
księga wieczysta prowadzona jest dla nieruchomości oddanej w użytkowanie
wieczyste. Własność i użytkowanie wieczyste to dwa odrębne prawa rzeczowe, a
treść orzeczenia mającego stanowić podstawę wpisu stoi w sprzeczności z treścią
księgi wieczystej i stwarza tym samym przeszkodę dla dokonania wpisu. W tym
stanie rzeczy zachodziła przeszkoda do wpisu w rozumieniu przepisu art. 6269
k.p.c., co skutkowało oddaleniem wniosku.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[a.ł]
