I CSK 3130/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Trzebiatowski
18 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 18 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K. S.
przeciwko […] spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej […] spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 28 lutego 2023 r., I ACa 253/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od […] S.A. w W. na rzecz K. S. 5.400 (pięć tysięcy
czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia
powodowi odpisu niniejszego postanowienia tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
(M.K.)
UZASADNIENIE
I CSK 3130/23
2
Pozwany […] S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Katowicach z 28 lutego 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do
rozpoznania uzasadnił występowaniem istotnego zagadnienia prawnego, potrzebą
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz nieważnością postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Jak zaznaczono wyżej, skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania na kilku spośród wymienionych przesłanek, tj. pierwszej, drugiej
i trzeciej z nich.
Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle
konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że
jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć
charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć
rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego
wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc problem
pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy,
a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2
k.p.c.), jak też w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (postanowienia
SN: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11).
Konieczne jest przy tym przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do
rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa
(materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, lecz także
przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie
jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego
I CSK 3130/23
3
rozstrzygnięcia w jego sprawie (m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK
134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (postanowienia SN: z 13
czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).
Przedstawioną problematykę skarżący ujął w pytaniach: „Czy dopuszczalne
jest wyeliminowanie przez strony charakteru niedozwolonego w rozumieniu art.
3851 k.c. (abuzywność) postanowień umowy kredytu dotyczących indeksacji
(waloryzacji4) do kursu waluty obcej, odsyłających do Tabeli Kursów banku-
kredytodawcy, poprzez zastąpienie lub uzupełnienie ich, wskutek zawarcia aneksu
do umowy, postanowieniami pozbawionymi abuzywnego charakteru, dającymi
możliwość korzystania przez kredytobiorcę z dowolnie wybranego kursu, poprzez
samodzielne nabywanie waluty obcej na poczet spłaty kredytu?; Czy norma
zawarta w umowie kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do kursu waluty
obcej, zawierająca odesłanie do kursu określonego w tabeli kursowej publikowanej
przez bank, podlega kontroli z punktu widzenia przesłanek abuzywności, czy też
kontrola taka jest wyłączona na mocy art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG
z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich (dalej jako „Dyrektywa 93/13"), z uwagi na fakt, że publikowanie
kursów walutowych przez banki oparte jest na ustawowej podstawie prawnej, tj. art.
111 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U 2020,
poz. 288, dalej jako „Prawo bankowe")?; Czy określenie niedozwolone
postanowienia umowne w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c., dotyczy określonych
przez strony umowy norm postępowania - czy też, przeciwnie, wyodrębnione
redakcyjnie fragmenty tekstu umowy oraz czy dopuszczalne jest wyeliminowanie
z umowy całości kwestionowanych jednostek redakcyjnych w sytuacji, gdy
stwierdzono abuzywność wyłącznie w odniesieniu do części zawartych tam norm?;
I CSK 3130/23
4
Czy w przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach,
wynikających z wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących
indeksację (waloryzację) kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu
konsumentowi szczegółowej informacji o ryzyku kursowym związanym
z zaciągnięciem kredytu (było to stałym elementem procedury Banku), a konsument
potwierdził przekazanie informacji w zakresie ryzyka kursowego oraz
zaakceptowania zasad funkcjonowania kredytu indeksowanego składając
oświadczenie zawarte w umowie, to czy klauzule obciążające konsumenta
ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień
niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.?; Czy norma, zawarta w umowie
kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do kursu waluty obcej, regulująca
odesłanie do konkretnego źródła pochodzenia kursu walutowego (tzw. „klauzula
spreadu”), stanowi normę regulującą główne świadczenia stron w rozumieniu art.
3851 § 1 k.c. oraz czy norma ta należy do essentialia negotii umowy kredytu?; Czy
stwierdzenie przez Sąd niezwiązania konsumenta normą, zawartą w umowie
kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do kursu waluty obcej, regulującą
odesłanie do konkretnego źródła pochodzenia kursu walutowego (kursu kupna
i sprzedaży, tzw. klauzula spreadu), skutkuje również niezwiązaniem konsumenta
normą, zgodnie z którą wartość wzajemnych świadczeń uzależniona jest od kursu
waluty obcej (tzw. klauzula ryzyka) oraz czy niezwiązanie konsumenta klauzulą
ryzyka skutkuje upadkiem umowy?; Czy jest zgodna z zasadami proporcjonalności,
równości i pewności prawa, wynikającymi z Konstytucji oraz przepisów prawa
unijnego, jak również z celami Dyrektywy 93/13 oraz z celami art. 3851 § 2 k.c.,
wykładnia polegająca na twierdzeniu, że niezwiązanie stron klauzulą spreadu, ma
rzekomo skutkować niezwiązaniem również klauzulą ryzyka, co ma prowadzić do
przekształcenia umowy z mocą wsteczną w kredyt Złotowy, ale oprocentowany
w oparciu o parametr ekonomiczny właściwy wyłącznie dla waluty indeksacji
(waloryzacji), co z kolei mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności całej
umowy?; Czy stwierdzenie przez Sąd niezwiązania konsumenta normą, zawartą
w umowie kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do kursu waluty obcej,
regulującą odesłanie do konkretnego źródła pochodzenia kursu walutowego (kursu
kupna i sprzedaży, tzw. klauzula spreadu), przy jednoczesnym stwierdzeniu że
I CSK 3130/23
5
konsument jest związany normą, zgodnie z którą wartość wzajemnych świadczeń
uzależniona jest od kursu waluty obcej (tzw. klauzula ryzyka), skutkuje
koniecznością dokonania wykładni postanowień umowy z pominięciem klauzuli
spreadu, natomiast z wykorzystaniem przepisów dyspozytywnych w brzmieniu
aktualnym na dzień zamknięcia rozprawy, w szczególności art. 358 § 2 k.c. lub art.
24 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (dalej:
„ustawa o NBP"), oraz stwierdzeniem, że umowa podlega wykonaniu,
z wykorzystaniem do przeliczeń kursu średniego waluty indeksacji publikowanego
przez Narodowy Bank Polski, aktualnego na dzień danej operacji finansowej?”.
Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw.
z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 3851 § 1 k.c., art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art.
3851 § 2 k.c., w zw. z art. 3 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13,
art. 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 8b ust. 1 Dyrektywy 93/13 i art. 3531 k.c.
w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Analiza wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, jego uzasadnienia,
a także uzasadnień orzeczeń sądów obu instancji, nie daje podstaw do uznania, że
rzeczywiście zachodzi przesłanka potrzeby wykładni przepisów budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Należy zauważyć, że przepisy dotyczące przedstawionej problematyki były
przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego.
Problemy sformułowane przez skarżącego obecnie można zatem uznać za
wyjaśnione.
W judykaturze Sądu Najwyższego obecnie dominuje pogląd, że klauzule
kształtujące mechanizm indeksacji, zastrzeżone w umowie kredytu złotowego
indeksowanego do waluty obcej (denominowanego w walucie obcej), określają
główne świadczenie kredytobiorcy (np. wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK
382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20). Pogląd ten uwzględnia stanowisko
Trybunału Sprawiedliwości UE, w orzecznictwie którego podkreśla się, że za
postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy”
w rozumieniu art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 należy uważać te, które określają
podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu
I CSK 3130/23
6
charakteryzują tę umowę (wyroki TSUE: z 30 kwietnia 2014 r., w sprawie C-26/13,
Árpád Kásler i Hajnalka Káslerné Rábai przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt, pkt 49-
50, ECLI:EU:C:2014:282; z 26 lutego 2015 r., w sprawie C-143/13, Bogdan Matei
i Ioana Ofelia Matei przeciwko SC Volksbank România SA, pkt 54,
ECLI:EU:C:2015:127; z 23 kwietnia 2015 r., w sprawie C-96/14, Jean-Claude Van
Hove przeciwko CNP Assurances SA, pkt 33, ECLI:EU:C:2015:262; z 20 września
2017 r., w sprawie C-186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. przeciwko Banca
Românească SA, pkt 35, ECLI:EU:C:2017:703). Za takie uznawane są klauzule
indeksacyjne (waloryzacyjne), jak i postanowienia odnoszące się do ustalonego
w walucie obcej mechanizmu waloryzacji świadczeń (określane niekiedy jako
„klauzule ryzyka walutowego”), które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy
– konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem
zwiększenia kosztu kredytu (wyroki TSUE: 20 września 2017 r., w sprawie
C-186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt
37, ECLI:EU:C:2017:703; z 20 września 2018 r., w sprawie C-51/17, OTP Bank
Nyrt. i OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt przeciwko Teréz Ilyés i Emil Kiss, pkt 68,
ECLI:EU:C:2018:750; z 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, Zsuzsanna Dunai
przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt, pkt 48, ECLI:EU:C:2019:207; z 3
października 2019 r., w sprawie C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak
przeciwko Raiffeisen Bank International AG, pkt 44, ECLI:EU:C:2019:819).
Klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób
jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 3851 §
1 k.c. W orzecznictwie Trybunału wyjaśniono, iż wymaganie wyrażenia warunku
umownego prostym i zrozumiałym językiem nakazuje, by umowa przedstawiała
w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów
warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem
a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był
w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające
dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.
Z kolei Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postanowienia umowy (regulaminu),
określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki
przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi
I CSK 3130/23
7
swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych
postanowień umownych. Takie klauzule mają charakter abuzywny, bowiem
kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi
obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sprzeczność z dobrymi obyczajami
i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu
wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od
swobodnej decyzji banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili
jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych
spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta.
Takie postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów
walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku.
W ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają
równorzędność stron. Skonstruowane w ten sposób, w ślad za wzorcem
stosowanym przez bank, uregulowanie umowne są niedopuszczalne, niezależnie
od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też
w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych
odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (np. wyrok
SN z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134).
Sąd Najwyższy przyjmuje również, że abuzywne klauzule indeksacyjne są
od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść
kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te
klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną (uchwała
składu siedmiu sędziów SN – zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,
OSNC 2021, nr 9, poz. 56).
Poza tym wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych
postanowień umownych rodzi konieczność dokonania oceny czy umowa
w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. Wyeliminowanie ryzyka
kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty
obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest
równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za
umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny
podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego
I CSK 3130/23
8
rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest
możliwe, co przemawia za opowiedzeniem się o jej nieważności (wyrok SN z 11
grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD B/2021, poz. 20). Wyeliminowanie
abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu
indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według
stawki LIBOR. Brak także podstaw do zastąpienia stawki oprocentowania LIBOR
stawką WIBOR (wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD D/2022,
poz. 45; oraz z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22).
Należy przypomnieć, że oceny czy postanowienie umowne jest
niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia
umowy (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17,
OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Wykładnia językowa art. 3851 § 1 zdanie pierwsze k.c.
nie stwarza podstaw do przyjęcia, że w ramach oceny abuzywności postanowienia
istotny jest sposób jego stosowania przez przedsiębiorcę. Decydujące znaczenie
ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to
korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki
konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem oceny jest samo postanowienie,
a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie słownej) treść normatywna, tzn.
norma lub jej element określający prawa lub obowiązki stron (uchwała składu
siedmiu sędziów SN z 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15, OSNC 2016, nr 4, poz.
40), a jej punktem odniesienia – sposób oddziaływania postanowienia na prawa
i obowiązki konsumenta. Samo postanowienie może bezpośrednio kształtować
prawa i obowiązki tylko w sensie normatywnym, wpływając na zakres i strukturę
praw lub obowiązków stron. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie z powszechnie
akceptowanym poglądem, że art. 3851 § 1 k.c. jest instrumentem kontroli treści
umowy (stosunku prawnego). To, w jaki sposób postanowienie jest stosowane, jest
kwestią odrębną, do której art. 3851 § 1 zdanie pierwsze k.c. wprost się nie odnosi
(uchwała SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2).
Sankcje będące konsekwencją abuzywności postanowień umownych działają ze
skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku
do daty zawarcia umowy zawierającej klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia
I CSK 3130/23
9
dla takiego charakteru tych postanowień umownych (wyjątek stanowi wola
konsumenta).
W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i klauzul
przeliczeniowych utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia.
Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie
tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale
również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio
związane z indeksacją kredytu do waluty. W konsekwencji art. 6 ust. 1 Dyrektywy
93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu
nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do
waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio
powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem
krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego
powodu, iż ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu
umowy (wyroki TSUE: z 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, Zsuzsanna Dunai
przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt, pkt 52, ECLI:EU:C:2019:207; z 5 czerwca
2019 r., w sprawie C-38/17, GT przeciwko HS, pkt 43, ECLI:EU:C:2019:461; z 3
października 2019 r., w sprawie C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak
przeciwko Raiffeisen Bank International AG, pkt 44 i 45, ECLI:EU:C:2019:819;
a także postanowienie SN z 24 listopada 2022 r., I CSK 3127/22).
Poza s powyższymi zarzutami wobec zaskarżonego wyroku skarżący
podniósł, że w niniejszej sprawie zachodzi również nieważność postępowania na
podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego skład Sądu orzekającego w II
instancji był sprzeczny z przepisami prawa, ponieważ Sąd II instancji rozpoznał
sprawę cywilną w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4
ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz.
2095 ze zm., dalej jako „ustawa o COVID-19"), co ograniczało prawo do
sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i nie było konieczne dla ochrony zdrowia
publicznego, a zatem przepis ten nie znajdował zastosowania jako sprzeczny z art.
45 ust. 1, art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z uchwałą Sądu
I CSK 3130/23
10
Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, więc zastosowanie znajdował
przepis ogólny art. 367 § 3 k.p.c., a sprawę należało rozpoznać w składzie trzech
sędziów.
Należy jednak zauważyć, że w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023, nr 10, poz. 104) – na
którą powołał się skarżący – rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej
instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1
ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19, ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia
sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony
zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do
nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). W uchwale tej postanowiono
nadać jej moc zasady prawnej, przyjmując, że przyjęta w uchwale wykładnia prawa
obowiązuje od dnia jej podjęcia. Sąd Najwyższy w powiększonym składzie, który
wydał tę uchwałę wyjaśnił, że przyjęta w niej wykładnia prawa obowiązuje od dnia
jej podjęcia, gdyż brak tego ograniczenia byłby niepożądany ze społecznego
punktu widzenia i prowadziłby do nadwyrężenia powagi władzy sądowniczej oraz
wizerunku sądownictwa. Oznacza to, że wydanie orzeczenia przez sąd drugiej
instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy
COVID-19 w okresie do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie, nie może stanowić
samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art.
379 pkt 4 k.p.c. (np. wyroki SN z 20 marca 2024 r., II CSKP 2164/22 oraz z 21
czerwca 2024 r., II CSKP 718/23, a także postanowienia SN: z 29 kwietnia 2022 r.,
III CZP 77/22 oraz z 28 lipca 2023 r., I CSK 4249/22). Stanowisko to podziela
również Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną.
Wobec okoliczności, że zaskarżony wyrok został wydany 28 lutego 2023 r.,
nie zachodzi wskazana przez skarżącego nieważność postępowania.
Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały wykazane w sposób właściwy.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).
I CSK 3130/23
11
(M.K.)
[a.ł]