I CSK 3098/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
29 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W.P. i I.I.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej
w upadłości w W.
o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank
spółki akcyjnej w upadłości w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 16 grudnia 2024 r., V ACa 504/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek powodów o zasądzenie kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
I CSK 3098/25
2
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący Syndyk
masy upadłości Bank S.A w upadłości w W. powołał się na istotne zagadnienie
prawne wyrażające się w pytaniu, czy kryterium, na podstawie którego strona
umowy jest uprawniona do określenia wysokości świadczenia, a w okolicznościach
sprawy – kursu waluty obcej – może wynikać z zasad współżycia społecznego lub
ustalonych zwyczajów (art. 56 k.c.).
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna.
Przytoczona we wniosku wątpliwość w zestawieniu z przedmiotem
postępowania przed Sądami meriti odnosiła się do konsekwencji zawarcia w
umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień
umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku
przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie
stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie
I CSK 3098/25
3
podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do
zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych
kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,
OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V
CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP
163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP
405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września
2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20
lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28
lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z
dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19
stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23, z dnia 14 lutego 2025 r., II
CSKP 1545/22 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 406/23; postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r.,
I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia 29 maja 2024 r., I
CSK 2038/23 i z dnia 29 grudnia 2024 r., I CSK 1634/23 oraz powołane tam dalsze
orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.
przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-
212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r.,
C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada
2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,
ECLI:EU:C:2023:911).
W powołanym orzecznictwie wyjaśniono w szczególności, że określenie
wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z
walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez
bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest
nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób
obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność
stron umowy kredytu. Jednocześnie, w ślad za stanowiskiem Trybunału
I CSK 3098/25
4
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazano, że nie jest dopuszczalne
poszukiwanie drogi do dookreślenia umowy kredytu, w której zastosowano takie
rozwiązanie, na podstawie ogólnych przepisów przewidujących, że skutki wyrażone
w czynności prawnej podlegają uzupełnieniu m.in. przy pomocy zasad słuszności
lub ustalonych zwyczajów (por. – niezależnie od powołanego wcześniej
orzecznictwa – m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2025 r., II CSKP
2021/25 i z dnia 30 maja 2025 r., II CSKP 744/23).
Argumentacja skarżącego, choć prowadzona w płaszczyźnie rekonstrukcji
stosunku prawnego (art. 56 k.c.) na etapie mającym poprzedzać ocenę
abuzywności postanowienia przeliczeniowego, zmierza w istocie do tego samego
rezultatu, któremu na przeszkodzie stoi powołane orzecznictwo. Ponadto, jeśli
treścią stosunku prawnego zgodnie z wolą stron miałby być mechanizm
zakładający obiektywizację kursu określanego przez bank, to nie było przeszkód,
aby rozwiązanie takie zostało zawarte w umowie. Dostrzec trzeba również, co
odnotowano już w judykaturze, że także jeśli przyjąć, że rzeczywista swoboda
banku w zakresie kształtowania kursu CHF, mimo braku wyraźnych postanowień w
umowie kredytu, jest ograniczana uwarunkowaniami rynkowymi i
zestandaryzowanymi metodami ustalania kursu, nie oznacza to, iż postanowienia
przeliczeniowe odsyłające do kursu tabelarycznego banku należy uznać za
dozwolone. O ile bowiem uwarunkowania te mogą pozwalać zapobiec istotnym
odstępstwom od kursów stosowanych w praktyce bankowej, względnie kursu
średniego NBP, o tyle pozwalają kredytodawcy na wieloletnie czerpanie korzyści z
mechanizmu kształtowania kursu, które nie mają uzasadnienia w świetle
waloryzacyjnego charakteru postanowień umownych wiążących saldo kredytu i
wysokość rat z CHF, a których rozmiar zależy od decyzji i polityki finansowej banku
(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2024 r.,
II CSKP 1560/22 i powołane tam orzecznictwo).
Ubocznie tylko należało zauważyć, że przedstawione zagadnienie nie mogło
stanowić adekwatnej przyczyny kasacyjnej także dlatego, że z uzasadnienia
zaskarżonego wyroku wynikało, iż Sąd Apelacyjny, aprobując stanowisko Sądu
Okręgowego co do nietransparentności rozważanych postanowień umownych,
odwołał się również do zaniechania przekazania powodom informacji o ryzyku
I CSK 3098/25
5
związanym z możliwością zmiany kursu waluty indeksacji w całym okresie
kredytowania i związanych z tym konsekwencjach. Ryzyka tego nie eliminuje próba
rekonstrukcji treści spornej umowy w kierunku sugerowanym przez skarżącego, a
tym samym kierunek rozstrzygnięcia rozważanego zagadnienia nie mógł mieć
znaczenia dla wyniku sprawy.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 108 § 1 a contrario,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[SOP]
